آلودگی هوا به طور خاموشی به مغز آسیب می‌رساند
آلودگی هوا تنها به آسیب رساندن به ریه‌ها و قلب محدود نمی‌شود؛ ذرات ریز و غیرقابل رؤیت موجود در هوایی که به طور روزمره تنفس می‌کنیم، ممکن است به عمق مغز نیز نفوذ کنند.
تحقیقات متعدد حکایت از این دارند که قرارگیری در معرض طولانی‌مدت این ذرات نه تنها با کاهش حجم مغز مرتبط است بلکه احتمال ابتلا به بیماری‌هایی از قبیل آلزایمر، پارکینسون و زوال عقل را نیز افزایش می‌دهد. با وجود اینکه محققان هنوز به درک دقیقی از سازوکار این آسیب‌ها نرسیده‌اند، شواهد رو به افزایشی وجود دارد که نشان می‌دهند تأثیرات منفی آلودگی هوا بر سلامت مغز ممکن است حتی قبل از تولد و در دوره جنینی آغاز شود.
مجموعه‌ای از تحقیقات اخیر فاش کرده‌اند که برخی از آلاینده‌های میکروسکوپی قادرند از سد خون-مغز، که به منزله‌ی محافظت‌کننده‌ای برای مغز عمل می‌کند، عبور کرده و به بافت‌های حساس آن نفوذ کنند. عالمان هنوز به طور دقیق نمی‌دانند که این ذرات چگونه می‌توانند وارد مغز شوند و چه میزان از صدمات عصبی به طور مستقیم ناشی از آنان است.
در یکی از تحقیقات، دانشمندان ذرات خارجی را در عمق مغز اشخاصی که سنشان بین ۸۰ تا ۹۱ سال بود، شناسایی کردند. این ذرات حتی به آمیگدال، ناحیه‌ای که در پردازش احساسات تأثیر دارد، راه پیدا کرده بودند.
ذرات ریز آلودگی هوا می‌توانند به بافت مغز نفوذ کنند و با افزایش خطر ابتلا به آلزایمر، پارکینسون و زوال عقل در ارتباطند.
یک مطالعه دیگر با بهره‌گیری از داده‌های بانک زیستی بریتانیا بیانگر این است که افرادی که بیشتر از همه در معرض ذرات معلق ریز بوده‌اند، نسبت به گروهی که کمترین تماس را داشته‌اند، ۱۴ درصد بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار دارند. تصاویر مغزی این افراد همچنین کاهش قابل توجهی در حجم کلی مغز و برخی نواحی آن را نشان می‌دهند.
در یک آزمایش دیگر، پژوهشگران موش‌ها را به مدت پنج ساعت در معرض آلاینده‌های گوناگون قرار دادند. نتایج نشان داد که دود موتورهای دیزلی و گرد و غبار استخراج شده از محل مرکز تجارت جهانی، تغییراتی مشابه در فعالیت بیش از ۱۲۰۰ ژن ایجاد کرده و با تغییرات مغزی مرتبط با آلزایمر هم‌بسته بود. در عوض، دود ناشی از سوخت چوب این گونه تأثیرات را نداشت، که احتمال دخالت فلزات موجود در آلاینده‌ها را مطرح می‌کند.
بررسی سوابق پزشکی بیش از ۵۶ میلیون آمریکایی همچنین نشان دهنده این است که سکونت در مناطق با آلودگی بیشتر با احتمال بالاتر بستری‌شدن به دلیل پارکینسون و زوال عقل اجسام لویی ارتباط دارد. آزمایش‌های تکمیلی در موش‌ها نشان داد که قرارگیری در معرض آلودگی هوا می‌تواند منجر به افزایش تجمع پروتئین‌های مرتبط با این بیماری‌ها شود.
کیلب فینچ، استاد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، اظهار می‌دارد که شواهدی موجود است که نشان می‌دهد خطر زوال عقل با افزایش درجات آلودگی هوا افزایش می‌یابد. به گفته‌ی او، اثرات آلودگی بر مغز ممکن است حتی در دوران جنینی آغاز گردد.
افرادی که به طور مداوم در معرض ذرات معلق ریز بوده‌اند، ۱۴ درصد بیشتر از افرادی که کمتر در معرض بودند، در معرض ابتلا به زوال عقل قرار دارند.
با وجود همه‌ی این یافته‌های نگران‌کننده، محققان هنوز به‌طور دقیق نمی‌دانند کدام نوع آلاینده‌ها بیش‌ترین آسیب را به مغز می‌زنند و آیا این آسیب‌ها می‌توانند قابل برگشت باشند یا نه. با این حال، شواهد موجود نشان‌دهنده این هستند که عوارض ناشی از آلودگی هوا ممکن است فراتر از تأثیرات بر بیماری‌های قلبی و تنفسی باشد. کاهش مواجهه با آلاینده‌های مذکور می‌تواند به حفظ سلامت مغز نیز کمک کند، به‌ویژه اینکه بسیاری از اختلالات عصبی به آرامی و در طول سال‌ها شکل می‌گیرند.
برای کاهش آثار مخرب آلودگی هوا بر سلامتی مغز، توصیه می‌شود که در روزهای با کیفیت هوای پایین، فعالیت‌های طولانی و ورزش‌های شدید در فضای باز انجام نشود. همچنین، استفاده از ماسک‌های استاندارد N95 در محیط‌های آلوده، تهیه دستگاه‌های تصفیه‌ی هوا با فیلتر HEPA در منزل و اجتناب از ماندن طولانی در خیابان‌های شلوغ می‌تواند به کاهش میزان تماس با ذرات معلق ریز کمک کند.
این تدابیر نمی‌توانند به‌طور کامل از ابتلا به بیماری‌هایی مانند آلزایمر و پارکینسون جلوگیری کنند، اما می‌توانند به محدود کردن تماس با آلاینده‌هایی که با افزایش خطر آسیب‌های مغزی مرتبط هستند، کمک کنند.
