احتمال اصلاح در شمار دریافت‌کنندگان کالابرگ/ افراد با درآمد مناسب، نباید به انتظار دریافت یارانه نشست
بیانات اخیر رئیس سازمان برنامه و بودجه درباره ضرورت هدایت منابع حمایتی به سمت اقشار در نیاز، بار دیگر مساله دامنه مشمولان کالابرگ را مطرح کرده است؛ طرحی که در اجرای آن، اعتبار یک میلیون تومانی برای همه خانوارها بدون توجه به دهک درآمدی در نظر گرفته شد، اما اکنون با افزایشی که در اهمیت حمایت از برخی گروه‌های کم‌درآمد به وجود آمده، موضوع هدفمندتر شدن توزیع منابع نیز در کانون توجه قرار گرفته است.
حمید پورمحمدی – رئیس سازمان برنامه و بودجه – در اظهارات اخیرش با تأکید بر محدودیت منابع کشور، بیان کرده است که در این شرایط، افرادی که از درآمد کافی برخوردارند نباید انتظار دریافت یارانه داشته باشند.
او تصریح کرده که هدف این است که منابع محدود دولت به کسانی برسد که واقعاً به حمایت نیاز دارند.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که پیش‌تر از شناسایی نزدیک به ۴۴ میلیون نفر از افراد نیازمند حمایت و ارسال پیامک برای تکمیل اطلاعات و پرسش‌نامه‌های مربوط به آنها خبر داده شده بود؛ همچنین طبق توضیحات پورمحمدی، اطلاعات این افراد مورد بررسی و راستی‌آزمایی قرار می‌گیرد و افراد واجد شرایط، در ماه‌های آینده از حمایت برخوردار خواهند شد.
از توزیع عمومی تا حمایت هدفمندتر
یکی از نکات قابل تأمل در صحبت‌های اخیر رئیس سازمان برنامه و بودجه، تأکید بر تمایز میان افرادی است که به حمایت معیشتی احتیاج دارند و کسانی که از درآمد کافی برای تأمین هزینه‌های زندگی برخوردارند.
پورمحمدی اشاره کرده که ممکن است برخی خانوارها با مشکلات جدی مانند بیماری اعضای خانواده، دشواری در تأمین هزینه تحصیل فرزندان، نبود سرپناه مناسب یا بیکاری روبرو باشند و بر لزوم شناسایی دقیق‌تر این گروه‌ها تأکید دارد.
این دیدگاه می‌تواند نشانه‌ای از حرکت سیاست حمایتی دولت به سمت تخصیص منابع به‌صورت هدفمندتر باشد؛ به این معنا که به‌جای توزیع یکنواخت اعتبار میان همه گروه‌ها، وضعیت اقتصادی خانوارها و میزان نیاز آنها نقش بیشتری در تعیین مشمولان و سطح حمایت ایفا کند.
با این حال، اظهارات اعلام‌شده به‌تنهایی به معنای تصویب حذف کالابرگ برای دهک‌های پردرآمد نیست و در حال حاضر بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این خصوص، نمی‌توان با قطعیت درباره تعداد افراد احتمالی خارج‌شده از فهرست مشمولان یا زمان اجرای چنین تغییری اظهارنظر کرد.
دو سطح حمایت در کالابرگ آبان
علاوه بر بحث تغییر احتمالی دامنه مشمولان، موضوع افزایش اعتبار کالابرگ برای برخی گروه‌های خانوارهای کم‌درآمد نیز مطرح است.
بر اساس سازوکار اعلام‌شده برای این حمایت، اعتبار یک‌میلیون‌تومانی برای پرداخت عمومی لحاظ شده و برای گروهی از نیازمندان، اعتبار یک‌میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی درنظر گرفته شده است. بنابراین تأیید اطلاعات و احراز شرایط خانوارهایی که در فرآیند شناسایی قرار گرفته‌اند، بسیار حائز اهمیت است.
بنابراین؛ در پرداخت‌های آتی باید میان دو موضوع تمایز قائل شد؛ نخست، ادامه پرداخت اعتبار یک‌میلیون‌تومانی به افرادی که طبق ضوابط کنونی مشمول هستند و دوم، پرداخت اعتبار افزایشی به خانوارهای نیازمندی که پس از بررسی اطلاعات، استحقاق آنها تأیید می‌شود.
احتمال بازنگری در فهرست مشمولان
تأکید بر محدودیت منابع و لزوم حمایت از اقشار کم‌درآمد، این پرسش را پیش می‌آورد که آیا دولت در ادامه اجرای طرح، دامنه دریافت‌کنندگان کالابرگ را نیز تغییر خواهد داد؟
اگر سیاست هدفمندسازی حمایت‌ها به بازنگری در فهرست مشمولان بینجامد، ممکن است وضعیت دریافت اعتبار برای بخشی از خانوارهای پردرآمد تحت تأثیر قرار گیرد؛ اما تحقق این موضوع به تصمیمات رسمی دولت، ضوابط تعیین‌شده و روش ارزیابی شرایط اقتصادی خانوارها وابسته است.
از سویی دیگر، شناسایی افراد نیازمند و افزایش اعتبار حمایتی آنها، بدون تعیین معیارهای دقیق و اطلاع‌رسانی شفاف درخصوص نحوه ارزیابی درآمد و دارایی خانوارها، می‌تواند منجر به ابهاماتی درباره چگونگی ورود به فهرست مشمولان یا خروج از آن شود.
مسیر پیش‌روی کالابرگ باید در دو محور دنبال گردد؛ از یک سو تکمیل فرآیند شناسایی و راستی‌آزمایی افراد نیازمند و افزایش حمایت از گروه‌های واجد شرایط و از سوی دیگر، احتمال بازنگری در دامنه دریافت‌کنندگان اعتبار عمومی.
آنچه در حال حاضر از بیانات رئیس سازمان برنامه و بودجه برداشت می‌شود، تمرکز بر تخصیص منابع به افراد نیازمند است. اما اینکه این رویکرد در نهایت به تغییر دهک‌های مشمول یا محدود شدن پرداخت به برخی گروه‌های درآمدی بینجامد، مساله‌ای است که به تصمیم‌های رسمی آینده دولت بستگی خواهد داشت.
۲۲۳۲۲۵
