۳۲ میلیارد دلار گاز در مشعل‌ها سوزانده شده است/ نمی‌توان ناترازی انرژی را با افزایش قیمت حل کرد
کارشناس انرژی در گفت‌و‌گو با بورس‌نیوز مطرح کرد؛
یک کارشناس در زمینه انرژی با انتقاد از رویکرد سیاست‌گذار در افزایش قیمت به‌عنوان راهکار مدیریت ناترازی، بیان کرد: بخش زیاد و قابل‌توجهی از انرژی کشور، حتی قبل از رسیدن به مصرف‌کننده نهایی، در زنجیره تولید، انتقال و توزیع هدر می‌رود و در چنین شرایطی، صرف افزایش قیمت بدون رسیدگی به مسئله اتلاف، نمی‌تواند ناترازی را حل کند.
به گزارش بورس‌نیوز، ناترازی انرژی در سال‌های اخیر به یکی از معضلات پایدار اقتصاد ایران بدل شده است؛ مسئله‌ای که به‌طور مداوم با افزایش مصرف یا محدودیت عرضه، خود را به شکل قطعی برق، محدودیت گازرسانی و فشار بر صنایع نشان می‌دهد. در عین حال، برخی متخصصان بر این باورند که ریشه این بحران تنها به میزان مصرف یا قیمت پایین انرژی محدود نمی‌شود و بخشی اساسی از آن باید در هدررفت گسترده انرژی قبل از رسیدن به دست مصرف‌کنندگان جست‌وجو گردد.
طاهر رحیمی، کارشناس انرژی، در مصاحبه‌ای با خبرنگار بورس‌نیوز به این نکته اشاره کرد: «یکی از چالش‌های اصلی ما در زمینه انرژی، به ویژه در بخش برق و گاز، مسأله اتلاف است. اتلاف، یکی از دلایل بنیادی وقوع ناترازی انرژی در کشور ما به شمار می‌رود.»
وی ادامه داد: «زمانی که درباره اتلاف سخن می‌گوییم، منظورمان هدررفت انرژی قبل از رسیدن آن به مصرف‌کننده نهایی است. به‌عنوان مثال، در حوزه گاز، پیش از اینکه گاز به مصرف‌کننده برسد، مقدار زیادی از آن اتلاف می‌شود و در مورد برق نیز، در فرآیند تولید، انتقال و توزیع، مقدار قابل‌توجهی انرژی قبل از رسیدن به مصرف‌کننده نهایی از بین می‌رود.»
صد‌ها میلیون بشکه معادل نفت در زنجیره انرژی هدر می‌رود
رحیمی به ابعاد این اتلاف اشاره کردند و گفتند: «براساس برخی برآوردها، در حوزه گاز حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون بشکه معادل نفت خام قبل از رسیدن به مصرف‌کنندگان نهایی هدر می‌رود.»
وی ادامه داد: «در زمینه برق نیز بر طبق جدول جریان انرژی، بیش از ۴۰۰ میلیون بشکه معادل نفت خام در سال، قبل از اینکه برق به مصرف‌کننده نهایی برسد، از دست می‌رود.»
این کارشناس انرژی بیان کرد که این آمارها نشان می‌دهد که جلوگیری از اتلاف بایستی یکی از اصلی‌ترین استراتژی‌های مقابله با ناترازی باشد.
رحیمی تصریح کرد: «زمانی که در یک شبکه این حجم از اتلاف وجود داشته باشد، دولت نمی‌تواند به‌تنهایی به افزایش قیمت به‌عنوان راه‌حلی برای برطرف کردن ناترازی فکر کند. افزایش قیمت به تنهایی قادر به حذف این اتلاف نیست، چراکه بخش عمده‌ای از اتلاف اساساً پیش از رسیدن انرژی به دست مصرف‌کننده وقوع می‌یابد.»
وی افزود: «چنانچه این اتلاف را از بین ببریم، می‌توانیم بخش قابل‌توجهی و حتی در بعضی موارد تمام ناترازی موجود را جبران کنیم، اما این موضوع نیازمند برنامه‌ریزی دولت و رویکرد توسعه‌ای است.»
۳۲ میلیارد دلار گاز در مشعل‌ها سوخت
رحیمی یکی از بارزترین مصادیق اتلاف را در صنعت گاز، سوزاندن گاز در مشعل‌های فلر دانست و گفت: «یکی از اصلی‌ترین اتلاف‌هایی که در صنعت گاز مشاهده می‌کنیم، سوزاندن گاز در مشعل‌های فلر است. گاز در این مشعل‌ها به‌طور کامل سوزانده می‌شود و به شکل دود از بین می‌رود.»
وی افزود: «براساس برخی برآوردها، در یک بازه زمانی حدود هشت‌ساله، که فکر می‌کنم از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ بوده، چیزی در حدود ۳۲ میلیارد دلار گاز در همین مشعل‌های فلر سوزانده و اتلاف شده است.»
این کارشناس حوزه انرژی تأکید کرد که چنین ارقامی تنها یک ضرر مالی نیست و گفت: «اگر این گازها اتلاف نمی‌شدند، می‌توانستیم آن‌ها را جمع‌آوری و صادر کنیم، یا برای جبران ناترازی داخلی به کار بگیریم. در هر دو حالت، درآمد قابل‌توجهی می‌توانست عاید کشور گردد و این زیان بزرگ به نفع اقتصادی مبدل می‌شد.»
ناترازی را می‌توان از دل اتلاف به فرصت ارزی تبدیل کرد
رحیمی در ادامه به یک زنجیره اقتصادی حائز اهمیت اشاره کرد و گفت: «اگر گازی که امروز در مشعل‌های فلر می‌سوزد، جمع‌آوری کنیم و به جای اتلاف، به نیروگاه‌های برق تزریق کنیم، بخشی از سوخت مایعی که اکنون در نیروگاه‌ها مصرف می‌شود، آزاد خواهد شد.»
وی افزود: «زمانی که مصرف سوخت مایع در نیروگاه‌ها کاسته شود، گازوئیل و دیگر سوخت‌های مایع آزادشده می‌توانند به‌سادگی صادر شوند؛ به‌خصوص به بازارهای منطقه‌ای که به‌طور جدی نیازمند این محصولات هستند.»
به گفته رحیمی، این فرآیند قادر است یک چرخه اقتصادی جدید برای کشور ایجاد کند؛ به عبارتی، جلوگیری از هدررفت گاز هم به تأمین سوخت نیروگاه‌ها کمک می‌کند و هم مصرف سوخت مایع را کاهش می‌دهد و هم به صادرات بخشی از این سوخت و ایجاد درآمد ارزی می‌انجامد.
وی تأکید کرد: «در نتیجه، عواید ارزی حاصل از این فرآیند می‌تواند حتی از رقم ۳۲ میلیارد دلار برآوردشده برای اتلاف گاز در یک بازه هشت‌ساله فراتر رود؛ چراکه علاوه بر ارزش خود گازی که از اتلاف نجات پیدا می‌کند، سوخت مایعی نیز آزاد می‌شود که قابلیت صادرات دارد.»
نسخه ناترازی، گران کردن انرژی نیست
رحیمی در خاتمه بر این نکته تأکید کرد که سیاست‌گذار باید پیش از هر تصمیمی برای افزایش قیمت، مسأله اتلاف را جدی بگیرد و گفت: «زمانی که بخش قابل‌توجهی از انرژی قبل از رسیدن به دست مصرف‌کننده هدر می‌رود، افزایش قیمت نمی‌تواند مشکل اساسی را حل کند.»
وی خاطرنشان کرد: «دولت باید یک برنامه مشخص برای جلوگیری از اتلاف در زنجیره انرژی ارائه دهد. جمع‌آوری گازهای فلر، کاهش تلفات شبکه برق و بهینه‌سازی فرآیند تولید، انتقال و توزیع، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به‌طور مستقیم روی ناترازی اثرگذار باشد.»
این کارشناس حوزه انرژی تأکید کرد: «اگر دولت بتواند جلوی این اتلاف را بگیرد، بخش زیادی از آنچه امروز به‌عنوان ناترازی شناخته می‌شود، اصلاً شکل نخواهد گرفت و حتی می‌توان از انرژی هدررفته برای افزایش درآمد ارزی و تقویت توان اقتصادی کشور استفاده کرد.»
