سهام چیست؟ آشنایی با مفهوم سهام به زبان ساده
به گزارش نبض بورس، سهام نشان‌دهنده مالکیت فرد یا نهاد در یک شرکت است.
وقتی یک سرمایه‌گذار سهام یک شرکت را خریداری می‌کند، به اندازه تعداد سهامی که در اختیار دارد، مالک بخشی از آن شرکت می‌شود.
به زبان ساده:
خرید سهام یک شرکت = خرید بخشی از مالکیت آن شرکت
برای مثال، اگر یک شرکت ۱۰۰ میلیون سهم منتشر کرده باشد و فردی یک میلیون سهم از آن را خریداری کند، این فرد مالک یک درصد از شرکت خواهد بود.
البته میزان حقوق و منافع سهامدار به قوانین، اساسنامه شرکت و نوع سهام بستگی دارد.
سهام به زبان ساده
برای درک مفهوم سهام، یک شرکت را تصور کنید که برای توسعه فعالیت خود به سرمایه بیشتری نیاز دارد.
یکی از روش‌های تأمین مالی این شرکت می‌تواند تقسیم مالکیت شرکت به بخش‌های کوچک‌تر و عرضه آن‌ها به سرمایه‌گذاران باشد.
این بخش‌های کوچک‌تر همان سهام شرکت هستند.
فرآیند به زبان ساده:
شرکت
↓
تقسیم مالکیت به تعداد مشخصی سهم
↓
عرضه سهام به سرمایه‌گذاران
↓
تبدیل سرمایه‌گذاران به سهامداران شرکت
چرا شرکت‌ها سهام منتشر می‌کنند؟
شرکت‌ها برای رشد و توسعه فعالیت‌های خود به منابع مالی نیاز دارند.
یکی از روش‌های تأمین مالی، انتشار سهام و جذب سرمایه از سرمایه‌گذاران است.
شرکت‌ها ممکن است از این منابع برای مواردی مانند موارد زیر استفاده کنند:
- توسعه خطوط تولید
- اجرای طرح‌های توسعه
- افزایش ظرفیت تولید
- ورود به بازارهای جدید
- تقویت ساختار مالی شرکت
در این روش، سرمایه‌گذاران در ازای تأمین سرمایه، مالک بخشی از شرکت می‌شوند.
سهامدار کیست؟
سهامدار فرد یا نهادی است که مالک بخشی از سهام یک شرکت است.
سهامداران می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
سهامدار حقیقی
فردی که به نام شخص خود سهام یک شرکت را در اختیار دارد.
سهامدار حقوقی
شرکت‌ها، صندوق‌ها، نهادها یا سازمان‌هایی که مالک سهام یک شرکت هستند.
در بازار سرمایه ایران، رفتار سهامداران حقیقی و حقوقی یکی از داده‌هایی است که سرمایه‌گذاران هنگام بررسی معاملات به آن توجه می‌کنند.
یک مثال ساده از سهام
فرض کنید شرکت «الف» برای تأمین سرمایه، ۱۰ میلیون سهم منتشر کرده است.
شخصی ۱۰۰ هزار سهم این شرکت را خریداری می‌کند.
محاسبه مالکیت:
۱۰۰ هزار سهم ÷ ۱۰ میلیون سهم
= یک درصد مالکیت شرکت
بنابراین این فرد مالک یک درصد از شرکت خواهد بود.
اگر ارزش شرکت افزایش پیدا کند، ارزش سهام او نیز ممکن است افزایش یابد.
اگر ارزش شرکت کاهش پیدا کند، ارزش سرمایه‌گذاری او نیز ممکن است کاهش یابد.
سهام چه حقوقی برای مالک ایجاد می‌کند؟
داشتن سهام یک شرکت می‌تواند حقوقی برای سهامدار ایجاد کند.
مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
۱. حق مالکیت
سهامدار به اندازه سهام خود، مالک بخشی از شرکت است.
۲. حق دریافت سود نقدی
اگر شرکت سود داشته باشد و مجمع عمومی صاحبان سهام تصمیم به تقسیم سود بگیرد، سهامداران می‌توانند مطابق مقررات سود دریافت کنند.
۳. حق حضور در مجامع
سهامداران می‌توانند در مجامع شرکت کنند و در موارد مقرر در تصمیم‌گیری‌های شرکت مشارکت داشته باشند.
۴. امکان فروش سهام
در صورت وجود شرایط معاملاتی، سهامدار می‌تواند سهام خود را به سرمایه‌گذار دیگری منتقل کند.
انواع سهام چیست؟
سهام می‌تواند از جنبه‌های مختلف دسته‌بندی شود.
سهام عادی
رایج‌ترین نوع سهام در بازار سرمایه است.
دارنده سهام عادی معمولاً از حقوقی مانند مالکیت، دریافت سود در صورت تصویب و حق رأی در مجامع برخوردار است.
بخش زیادی از سهام معامله‌شده در بورس و فرابورس ایران از نوع سهام عادی است.
سهام ممتاز
در برخی ساختارهای شرکتی، نوعی سهام با حقوق ویژه تعریف می‌شود.
این نوع سهام ممکن است حقوق متفاوتی نسبت به سهام عادی داشته باشد.
جزئیات آن به اساسنامه و قوانین مربوط بستگی دارد.
تفاوت سهام و سهم چیست؟
این دو واژه در بازار سرمایه بسیار نزدیک هستند، اما از نظر کاربرد تفاوت کوچکی دارند.
سهم معمولاً به یک واحد از مالکیت یک شرکت گفته می‌شود.
سهام جمع واژه سهم است و به مجموعه‌ای از سهم‌ها اشاره دارد.
مثلاً:
- یک سهم شرکت
- هزار سهم شرکت
- سهام یک شرکت
در گفت‌وگوی روزمره بازار سرمایه، این دو واژه گاهی به جای یکدیگر نیز استفاده می‌شوند.
قیمت سهام چگونه تعیین می‌شود؟
قیمت سهام در بازار بر اساس عرضه و تقاضا شکل می‌گیرد.
عوامل مختلفی می‌توانند بر میزان عرضه و تقاضا اثر بگذارند، از جمله:
- سودآوری شرکت
- گزارش‌های مالی
- وضعیت صنعت
- قیمت محصولات شرکت
- نرخ ارز
- شرایط اقتصادی
- اخبار شرکت
- انتظارات سرمایه‌گذاران
- وضعیت کلی بازار
به همین دلیل قیمت یک سهم می‌تواند در طول زمان افزایش یا کاهش پیدا کند.
بازدهی سهام از چه راه‌هایی ایجاد می‌شود؟
سرمایه‌گذار از دو مسیر اصلی می‌تواند بازدهی کسب کند:
۱. افزایش قیمت سهم
اگر فردی سهمی را با قیمت مشخصی خریداری کند و بعداً با قیمت بالاتری بفروشد، از اختلاف قیمت سود کسب می‌کند.
مثال:
خرید:
هر سهم ۱۰۰۰ تومان
فروش:
هر سهم ۱۵۰۰ تومان
اختلاف قیمت:
۵۰۰ تومان به ازای هر سهم
۲. سود نقدی
اگر شرکت سود قابل تقسیم داشته باشد و مجمع عمومی تقسیم سود را تصویب کند، بخشی از سود میان سهامداران تقسیم می‌شود.
آیا خرید سهام یعنی مالک شدن شرکت؟
بله، اما به اندازه میزان مالکیت.
خرید یک سهم به معنی مالک شدن کل شرکت نیست.
اگر فردی درصد کمی از سهام یک شرکت را داشته باشد، مالک همان درصد از شرکت است.
برای مثال:
داشتن ۰٫۵ درصد سهام شرکت
یعنی مالک بودن نسبت به ۰٫۵ درصد از مالکیت شرکت.
تعداد سهام شرکت چیست؟
هر شرکت تعداد مشخصی سهم منتشر می‌کند.
این تعداد در اطلاعات شرکت و گزارش‌های مالی آن قابل مشاهده است.
تعداد سهام شرکت در محاسبات مهمی مانند:
- ارزش بازار
- سود هر سهم (EPS)
- درصد مالکیت سهامداران
- افزایش سرمایه
اهمیت دارد.
ارزش اسمی سهام چیست؟
ارزش اسمی مبلغی است که هنگام تأسیس یا انتشار سهام برای هر سهم تعیین می‌شود.
ارزش اسمی با قیمت معامله‌شده سهم در بازار تفاوت دارد.
برای مثال:
ممکن است ارزش اسمی یک سهم مشخص باشد، اما قیمت معامله آن در بورس چند برابر یا کمتر از آن باشد.
قیمت بازار بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود.
ارزش بازار سهام چیست؟
ارزش بازار نشان‌دهنده ارزش روز یک شرکت در بازار است.
به‌صورت ساده:
تعداد سهام شرکت × قیمت روز هر سهم = ارزش بازار شرکت
این عدد یکی از معیارهای مهم برای مقایسه اندازه شرکت‌ها در بازار سرمایه است.
سهام شناور آزاد چیست؟
سهام شناور آزاد به بخشی از سهام شرکت گفته می‌شود که در اختیار سهامدارانی است که معمولاً قصد مدیریت شرکت را ندارند و امکان معامله آن در بازار وجود دارد.
این مفهوم برای بررسی:
- نقدشوندگی سهم
- میزان معاملات
- رفتار معاملاتی سهم
اهمیت دارد.
آیا سهام همیشه سودآور است؟
خیر.
خرید سهام با ریسک همراه است.
قیمت سهام ممکن است افزایش یا کاهش پیدا کند.
عوامل مختلفی می‌توانند باعث زیان سرمایه‌گذار شوند:
- کاهش سودآوری شرکت
- شرایط نامناسب صنعت
- رکود بازار
- تغییرات اقتصادی
- اخبار منفی
- تصمیمات مدیریتی شرکت
بنابراین هیچ سهمی سود قطعی و تضمین‌شده ندارد.
تفاوت سهام بورسی و فرابورسی چیست؟
از نظر مفهوم مالکیت، تفاوتی میان سهام بورسی و فرابورسی وجود ندارد.
در هر دو حالت، سرمایه‌گذار با خرید سهم، مالک بخشی از یک شرکت می‌شود.
تفاوت اصلی مربوط به:
- بازار محل معامله
- شرایط پذیرش شرکت
- مقررات مربوط
است.
اطلاعات سهام یک شرکت را از کجا بررسی کنیم؟
سرمایه‌گذاران برای بررسی سهام یک شرکت معمولاً به منابع مختلف توجه می‌کنند:
سامانه کدال
برای مشاهده:
- صورت‌های مالی
- گزارش‌های ماهانه
- اطلاعیه‌های مهم
- افزایش سرمایه
- گزارش مجامع
تابلو معاملات
برای مشاهده:
- قیمت سهم
- حجم معاملات
- ارزش معاملات
- صف خرید و فروش
- اطلاعات حقیقی و حقوقی
گزارش‌های تحلیلی
برای بررسی:
- وضعیت صنعت
- عملکرد شرکت
- چشم‌انداز آینده
اشتباهات رایج درباره سهام
خرید سهام یعنی سود قطعی
خیر. قیمت سهام ممکن است افزایش یا کاهش پیدا کند.
سهام ارزان همیشه بهتر است
خیر. پایین بودن قیمت یک سهم به معنی ارزان بودن آن نیست.
هرچه تعداد سهام بیشتر باشد، مالکیت بیشتر است
خیر. درصد مالکیت به نسبت تعداد سهام فرد به کل سهام شرکت بستگی دارد.
سهامدار یعنی مدیر شرکت
خیر. همه سهامداران مدیریت شرکت را بر عهده ندارند.
سهم کوچک همیشه رشد بیشتری دارد
خیر. اندازه شرکت به تنهایی تعیین‌کننده بازدهی نیست.
پرسش‌های متداول
سهام چیست؟
سهام بخشی از مالکیت یک شرکت است که سرمایه‌گذار با خرید آن، مالک بخشی از آن شرکت می‌شود.
تفاوت سهم و سهام چیست؟
سهم به یک واحد مالکیت و سهام به مجموعه‌ای از سهم‌ها گفته می‌شود.
آیا خرید سهام یعنی مالک شرکت شدن؟
بله، اما فقط به اندازه درصد مالکیتی که از طریق خرید سهام به دست آمده است.
سود سهام چگونه به دست می‌آید؟
از افزایش قیمت سهم یا دریافت سود نقدی در صورت وجود سود قابل تقسیم و تصویب مجمع.
آیا سهام ریسک دارد؟
بله. قیمت سهام می‌تواند کاهش یابد و سرمایه‌گذار ممکن است زیان کند.
