این فرونشستهای خطرناک زمین در تخت جمشید، نقش جهان و آرامگاه کوروش را تهدید میکند
بر اساس گزارشی که خبرآنلاین منتشر کرده است، علی شهباز، کارشناس زمینشناسی، بیان کرد: میراث فرهنگی و باستانشناسی غنی کشورمان در برخی استانها مانند اصفهان، فارس و تهران با تهدیدات جدی ناشی از فرونشست زمین رو به رو است.
تسنیم در خبری گزارش داد: وی افزود: در شرایط کنونی، برخی از بناها و آثار فرهنگی و تاریخی ایران که تعدادی از آنها در فهرست جهانی ثبت شدهاند، با نرخ فرونشست زمین به بیش از ۱۰ سانتیمتر در سال مواجهاند.
این کارشناس ادامه داد: مطالعات نشان میدهند که حدود نیمی از بافتهای تاریخی ارزشمند این سرزمین در نواحی مستعد فرونشست واقع شدند. حدود ۶۳ اثر ملی ثبتشده و ۲۷ اثر جهانی در این مناطق وجود دارند.
وی تصریح کرد: این شرایط تهدیدی جدی برای از دست دادن بخش غیرقابل جبران هویت تاریخی کشور به شمار میرود. نمونههای بارز این تخریب را در آثار تاریخی اصفهان به روشنی میتوان مشاهده کرد.
خطر برای میدان نقش جهان و پلهای تاریخی اصفهان
شهباز خاطرنشان کرد: در استان اصفهان، میراثهایی همچون میدان نقش جهان، مسجد شیخ لطفالله، مسجد امام، سیوسهپل و پل خواجو در معرض فرونشست تدریجی زمین قرار دارند. عدم مدیریت منابع آب و خشکسالیهای پیدرپی موجب خشک شدن رودخانه زایندهرود شده است.
وی افزود: در نتیجه، میزان فرونشست زمین در شمال اصفهان بین ۱۶ تا ۲۵ سانتیمتر رسیده و منجر به ایجاد ترکهایی در بناهای تاریخی و ناپایداری بنیاد پلها شده است.
آسیب به تخت جمشید، پاسارگاد و نقش رستم در فارس
این کارشناس بیان کرد: در استان فارس، تخت جمشید، پاسارگاد و نقش رستم از جمله مهمترین مکانهای در معرض خطر به حساب میآیند. نواحی اطراف تخت جمشید و پاسارگاد به دلیل برداشت بیرویه آب برای کشاورزی به فرونشست دچار شدهاند.
او ادامه داد: نرخ فرونشست در دشت مرودشت به ۱۴ سانتیمتر در سال رسیده و ممکن است سیستمهای زهکشی و پایههای بنا را دچار ناپایداری کند. مقبرههای صخرهای نقش رستم نیز به دلیل فرسایش سنگ و ترکخوردگی در خطر قرار دارند.
پاسارگاد و آرامگاه کوروش در معرض فرونشست
شهباز توضیح داد: کاهش سطح آبهای زیرزمینی در پاسارگاد میتواند به تدریج منجر به ناپایداری مقبره کوروش شود. همچنین، بارشهای ناگهانی در دشت مرغاب که به واسطه تغییرات اقلیمی افزایش یافته، تهدیدی برای سکوی سنگی آرامگاه به شمار میرود.
او اضافه کرد: بازار تاریخی تبریز، زیارتگاههای قم، تپه چشمهعلی و برج طغرل در ری، سازههای آبی شوشتر در خوزستان و بافت تاریخی یزد نیز از جمله مکانها و آثار در معرض خطر فرونشست هستند. در یزد، فرونشست با سرعتی معادل ۱۰ سانتیمتر در سال گزارش شده که ساختمانهای خشتی و قناتهای باستانی را تهدید میکند.
این کارشناس اذعان داشت: خطرات ناشی از فرونشست هنوز هیچ یک از این آثار تاریخی را به طور فوری در معرض فروپاشی قرار نداده، اما اثرات تجمعی آن در کنار خشکسالی و فعالیتهای انسانی میتواند در طی چند دهه موجب آسیبهای جبرانناپذیر شود. به ویژه، تخت جمشید به عنوان بارزترین اثر باستانی ایران، در معرض تهدیدات ناشی از فرونشست و فرسایش قرار دارد.
۲۲۳۲۱۷
