ریسک وقوع جنگ فروش در بورس را بالا برد و شیب افت بازار کمتر شد
کارشناس ارشد بازار سرمایه در گفتوگو با بورس‌نیوز:
علیرضا قدرتی با اشاره به بالا رفتن سطح نگرانی‌ها نسبت به احتمال وقوع درگیری نظامی و همچنین تردید درباره چشم‌انداز سودآوری شرکتهای پالایشی، توضیح داد که فشار فروشِ هفته‌های اخیر بیش از آنکه ریشه در ضعف بنیادی داشته باشد، از تشدید ریسک‌های سیستماتیک تغذیه کرده است. او معتقد است اگرچه مسیر حرکت قیمت‌ها همچنان تا حد زیادی به رخدادهای سیاسی و فضای دیپلماتیک گره خورده، اما اتکا به گزارش‌های قابل‌قبول شش‌ماهه و نیز بررسی عملکرد ماهانه مهرماه، همراه با توجه به نسبت‌های قیمت به سودِ آینده‌نگر، می‌تواند مانع از ادامه ریزش بیشتر بازار شود.
به گزارش بورس‌نیوز، بازار سرمایه در هفته‌های اخیر زیر سایه نگرانی‌های سیاسی فزاینده و احتمال تشدید تنش‌های نظامی دچار فشار فروش شده است. در این میان، توقف یا بلاتکلیفی در وضعیت برخی نمادهای پالایشی نیز بر نگرانی معامله‌گران افزوده و سبب شده بخشی از سرمایه‌گذاران، برای شناسایی سود و کاهش ریسک پرتفوی، تصمیم به خروج یا کم‌کردن مواجهه با بازار بگیرند. با این حال، کارنامه نسبتاً قابل‌قبول شماری از شرکت‌ها در گزارش‌های شش‌ماهه و همچنین گزارش‌های ماهانه مهرماه، این ابهام را پررنگ کرده که آیا افت اخیر واقعاً با وضعیت بنیادی شرکت‌ها هم‌خوانی دارد یا اینکه بخش قابل توجهی از آن واکنشی هیجانی به ریسک‌های سیاسی و متغیرهای بیرونی است.
علیرضا قدرتی، کارشناس ارشد بازار سرمایه، در گفتوگو با خبرنگار بورس‌نیوز درباره ریشه‌های فشار فروش در معاملات اخیر گفت: «در طی یکی دو هفته گذشته، ریسک سیستماتیک بازار به واسطه انتشار خبرهای نگران‌کننده درباره احتمال بروز جنگ علیه ایران و همچنین مطرح شدن تهدیدهای مرتبط، به شکل محسوسی افزایش پیدا کرد. از سوی دیگر، هم‌زمان با نزدیک شدن انتخابات آمریکا، برخی سرمایه‌گذاران این احتمال را مطرح می‌کردند که شاید اقدامات نظامی پیش از برگزاری انتخابات صورت بگیرد. همین برداشت و نگرانی، باعث شد گروهی از سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز و افرادی که به فکر ذخیره سود بودند، به فروش سهام روی بیاورند.»
وی ادامه داد: «در کنار این مسئله، ترس از اینکه قیمت‌ها بیشتر افت کنند موجب شد تقاضا برای خرید سهام کم‌رنگ شود و بخشی از خریداران بالقوه تصمیم گرفتند فعلاً ورود به بازار را به تعویق بیندازند؛ بنابراین فشار فروش صرفاً حاصل زیاد شدن عرضه نبود و کاهش تقاضا نیز به همان اندازه، در عمیق‌تر شدن افت بازار نقش ایفا کرد.»
ابهام در پالایشی‌ها، فشار فروش را تشدید کرد
قدرتی در ادامه با تمرکز بر وضعیت شرکتهای پالایشی گفت: «یکی دیگر از عوامل مهم، گزارش‌های منتشرشده توسط شرکتهای پالایشی و تعمیم شرایط اضطرار به نیمه دوم سال بود. این موضوع عملاً باعث شد برخی برآوردها و انتظارات سرمایه‌گذاران درباره تحقق سودآوری این شرکت‌ها تا پایان سال، با مانع جدی مواجه شود و به تبع آن، ابهام‌های جدی درباره تداوم فعالیت آن‌ها در شرایط جدید شکل بگیرد.»
این کارشناس بازار سرمایه افزود: «طی دوره اخیر، صنعت پالایشی حجم قابل توجهی از فروش را تجربه کرد. از طرفی، چون نمادهای این گروه مدتی متوقف بودند، بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح دادند سرمایه خود را از این صنعت خارج کنند. علاوه بر دغدغه‌های مربوط به سودآوری، نگرانی از ایجاد درگیری‌های تازه و احتمال آسیب به زیرساخت‌ها نیز در رفتار سرمایه‌گذاران این گروه اثر گذاشت و محافظه‌کاری را افزایش داد.»
وی با تاکید گفت: «زمانی که سرمایه‌گذار نسبت به سودآوری آینده یک صنعت اطمینان نداشته باشد و هم‌زمان نگران تبعات سیاسی و احتمال آسیب به زیرساخت‌های آن نیز باشد، تصمیم‌گیری با احتیاط بیشتری انجام می‌شود. در چنین فضایی طبیعی است که فشار فروش در نمادهای پالایشی بالا برود و این موضوع به کلیت بازار هم سرایت کند.»
ثبات نسبی در نرخ ارز، هیجان معاملات را کمتر کرد
قدرتی یکی دیگر از محورهای اثرگذار بر جو معاملات را تغییر نسبی وضعیت بازار ارز دانست و گفت: «مدیریت نسبی نرخ ارز و کاهش نوسانات آن موجب شد بخشی از هیجان‌هایی که پیش‌تر از تغییرات نرخ ارز به بازار سرمایه منتقل می‌شد، فروکش کند. در نتیجه، طی دو هفته اخیر شاهد آرام‌تر شدن فضای معاملات بودیم.»
وی ادامه داد: «در دوره‌هایی که نرخ ارز با نوسان‌های شدید همراه می‌شود، این تغییرات می‌تواند بر انتظارات سرمایه‌گذاران درباره میزان سودآوری شرکت‌ها و نیز ارزش واقعی سهام تاثیر بگذارد. اما وقتی دامنه هیجان‌ها کاهش پیدا می‌کند، طبیعتاً بخشی از فشار ناشی از نوسان‌های ارزی نیز از روی دوش بازار سرمایه برداشته می‌شود.»
ریزش بیشتر بورس تا چه حد محتمل است؟
این کارشناس ارشد بازار سرمایه با تاکید بر اینکه نگرانی اصلی در شرایط فعلی بیشتر از جنس ریسک سیاسی است و نه ضعف درونی بازار، اظهار کرد: «به اعتقاد من، از منظر عوامل داخلیِ بازار سرمایه نگرانی خاصی دیده نمی‌شود. آنچه طی یکی دو هفته گذشته پررنگ‌تر شده، ترس از وقوع جنگ است؛ درحالی‌که زمینه‌های داخلیِ بازار نقش تعیین‌کننده کمتری دارند.»
قدرتی افزود: «نگرانی از جنگ می‌تواند کل محاسبات اقتصادی و حتی تحلیل‌های فنی را تحت‌تاثیر قرار دهد. گاهی هم در چنین شرایطی، بازار واکنشی فراتر از واقعیت نشان می‌دهد و رفتار معامله‌گران از چارچوب تحلیل منطقی فاصله می‌گیرد و به سمت هیجان سوق پیدا می‌کند.»
وی سپس به وضعیت ارزش‌گذاری شرکت‌ها اشاره کرد و گفت: «نسبت قیمت به سود آینده‌نگر یا P/E فوروارد، در کنار گزارش‌های شش‌ماهه و گزارش‌های ماهانه مهرماه، ترکیبی را ایجاد کرده که به نظر من احتمال افت بیشترِ قیمت سهام در مقایسه با گذشته کمتر شده است.»
این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: «در همین راستا، مشاهده می‌شود که استقبال سرمایه‌گذاران برای خرید در حال افزایش است. از همین رو، به نظر می‌رسد شیب نزولی بازار کاهش یافته و بخشی از فروشندگانی که قصد خروج از بازار را داشتند، در نهایت سهام خود را واگذار کرده‌اند و دیگر با همان شدت به فروش ادامه نداده‌اند.»
بورس منتظر سیگنال‌های سیاسی و دیپلماتیک است
قدرتی در توضیح نقش اخبار سیاسی در تعیین مسیر بعدی معاملات گفت: «بازار سرمایه در حال حاضر تحولات سیاسی پیرامون کشور را رصد می‌کند؛ چه در حوزه اختلافات با اسرائیل و آمریکا و چه در زمینه تحرکات دیپلماتیک، تا مشخص شود چه نوع سیگنال مثبت یا منفی جدیدی قرار است منتشر شود.»
وی ادامه داد: «وقتی ریسک سیستماتیک بالا باشد، یک خبر مثبت یا منفی می‌تواند سریعاً انتظارات سرمایه‌گذاران را تغییر دهد. بنابراین نمی‌توان تنها با تکیه بر وضعیت فعلی قیمت‌ها، درباره مسیر آینده بازار با قطعیت نظر داد و تمام سناریوها را کنار گذاشت.»
این کارشناس بازار سرمایه در جمع‌بندی بیان کرد که گزارش‌های مالی قابل اتکا و نسبت‌های ارزشیابی می‌توانند به بازار پشتوانه بدهند، اما شدت و جهت نوسانات در کوتاه‌مدت همچنان به اخبار سیاسی و میزان تغییر ریسک سیستماتیک وابسته خواهد بود.
بر این اساس، کاهش تدریجی فشار فروش می‌تواند نشانه‌ای از تعدیل شدن فضای هیجانی میان معامله‌گران باشد؛ با این حال، به‌تنهایی نمی‌توان آن را معادل پایان قطعی اصلاح بازار دانست. تداوم تقاضا، کیفیت سودآوری شرکت‌ها و همچنین تحولات سیاسی پیش‌رو، همچنان از مهم‌ترین متغیرهایی خواهند بود که مسیر بعدی بورس را تعیین می‌کنند.
