رژیم غذایی نوردیک؛ چالشی برای الگوی تغذیه‌ای مدیترانه‌ای با پتانسیل افزایش طول عمر
رژیم غذایی مدیترانه‌ای به خاطر اثرات مثبت آن بر سلامت قلب و کاهش ریسک بیماری‌ها شناخته شده است، ولی تحقیقات تازه نشان می‌دهد که الگوی غذایی نوردیک، که به عنوان «رژیم مدیترانه‌ای شمال» تعبیر می‌شود، هم قادر است به بهبود طول عمر کمک کند. این الگوی تغذیه‌ای بر روی مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، ماهی و چربی‌های مفید تمرکز دارد و تحت تأثیر غذاهای سنتی کشورهای شمال اروپا طراحی شده است.
رژیم غذایی نوردیک در کشورهایی نظیر دانمارک، فنلاند، ایسلند، نروژ و سوئد رایج است و مواد اولیه آن با شرایط جوی سرد این نواحی هماهنگی دارد. در این رویکرد، روغن کانولا به جای روغن زیتون استفاده می‌شود و جو دوسر و چاودار از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. همچنین، مصرف سیب، گلابی، انواع توت‌ها و سبزیجات ریشه‌ای به‌طور جدی توصیه می‌شود.
رژیم نوردیک بر مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، ماهی‌های چرب و روغن‌های گیاهی سالم تأکید دارد
بر اساس گزارش ساینس‌آلرت، محققان دانمارکی تأثیر بالقوه رژیم نوردیک بر طول عمر را از طریق تحلیل داده‌های سلامت بیش از ۶۴ هزار فرد میانسال و سالمند سوئدی بررسی کردند. آنها در این مطالعه، با استفاده از تکنیک‌های آماری، پیامدهای پایبندی بلندمدت به این رژیم را طی یک بازه زمانی ۲۴ ساله مدل‌سازی کردند.
یافته‌های این مطالعه حاکی از آن است که پایبندی به رژیم غذایی سالم نوردیک، در مقایسه با توصیه‌های تغذیه‌ای عمومی، با ۴ درصد کاهش خطر مرگ از هر دلیلی ارتباط دارد. این میزان در مقایسه با وضعیتی که تغییری در رژیم غذایی صورت نگیرد، به ۶ درصد افزایش می‌یابد.
پایبندی به رژیم نوردیک ممکن است خطر مرگ ناشی از هر دلیلی را در بازه ۲۴ ساله تا ۴ الی ۶ درصد کاهش دهد
با این حال، باید خاطرنشان کرد که این مطالعه یک کارآزمایی بالینی واقعی به شمار نمی‌آید و نتایج آن از طریق مدل‌سازی آماری استخراج شده است. به همین دلیل نمی‌توان به‌طور قطع گفت که رژیم نوردیک به‌طور مستقیم بر افزایش طول عمر تأثیرگذار است.
در پژوهش دیگری که در سوئد بر روی افراد مبتلا به پیش‌دیابت و دیابت نوع دو انجام شد، معلوم شد این الگوی غذایی می‌تواند در بهبود کنترل قند خون، کاهش وزن و کاهش چربی کبد موثر باشد. در این مطالعه، شرکت‌کنندگان نان سفید و پاستا را با فرنی و نان چاودار جایگزین کردند، همچنین کره را با روغن کانولا عوض کرده و مصرف سیب، انواع توت‌ها، کلم و ماهی‌های چرب نظیر سالمون را افزایش دادند.
اولف ریسروس، پژوهشگر دانشگاه اوپسالا، اعلام کرده است که چربی کبد در میان شرکت‌کنندگان مبتلا به دیابت طی یک سال بیش از ۲۰ درصد کاهش نشان داد و کنترل قند خون آنها بهبود یافت. در این خصوص، بیماری کبد چرب در بیشتر از نیمی از آنها به مرحله بهبودی رسید. با این وجود، مطالعه جدید دانمارکی نتوانست کاهش بارزی در خطر عواقب جدی بیماری‌های کبدی را مشخص کند.
برای بهره‌برداری از اصول رژیم نوردیک، نیازی نیست که تمامی مواد غذایی خاص کشورهای شمال اروپا را تهیه کنید. می‌توان با چند تغییر ساده، الگوی تغذیه روزانه را به این رژیم نزدیک کرد:
- در اولویت قرار دادن نان سبوس‌دار و غلات کامل مانند جو دوسر به‌جای نان سفید.
- افزایش مصرف سبزیجات، میوه‌های تازه و حبوبات.
- گنجاندن بیشتر ماهی‌های چرب، نظیر سالمون و ساردین در رژیم غذایی.
- جایگزینی کره و چربی‌های اشباع با روغن‌های گیاهی غیراشباع مانند کانولا یا زیتون.
- محدود کردن مصرف گوشت قرمز و غذاهای زیاد فرآوری‌شده.
- به کارگیری مواد غذایی تازه، فصلی و محلی تا حد ممکن.
مایکل فریدن، پژوهشگر دانشگاه آرهوس دانمارک و نویسنده اصلی این مطالعه جدید، بر این باور است که رژیم‌های سنتی شمال اروپا به واسطه ترکیب فیبر، چربی‌های غیراشباع و میوه‌هایی چون انواع توت، می‌توانند به بهبود سلامت کمک کنند.
با اینکه رژیم نوردیک و مدیترانه‌ای در مواد اولیه خود تفاوت‌های زیادی دارند، اما اصول مشابه زیادی را به اشتراک می‌گذارند. یافته‌های اخیر نشان می‌دهد که گنجاندن بیشتر غذاهای گیاهی، غلات کامل و چربی‌های سالم، به همراه محدود کردن مصرف غذاهای فرآوری شده، می‌تواند روشی مؤثر برای بهبود سلامت به شمار آید. با این حال، برای تأیید اثر مستقیم رژیم نوردیک بر افزایش طول عمر، به تحقیقات بیشتری نیاز است.
این تحقیق در نشریه The American Journal of Clinical Nutrition منتشر شده است.
