پیام همتی به بازار بورس چه بود؟ / نکات کلیدی که در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران تاثیرگذار خواهد بود

اظهارات اخیر رئیس‌کل بانک مرکزی در خصوص عدم تغییر نرخ سود بانکی در شرایطی بیان شد که بازار سرمایه در آغاز هفته با جهشی چشمگیر مواجه گردید و شاخص کل به بیش از شش میلیون واحد رسید. این پیام به طور بالقوه می‌تواند یک سیگنال مهم برای فعالان بورس تلقی شود و نشان دهد که نگرانی سهامداران از بابت افزایش نرخ سود و جذابیت نسبی بازار سهام کاهش یافته است.

ایسنا به نقل از خبرهای دریافتی گزارش کرد که ادامه این روند صعودی همچنان به عواملی فراتر از نرخ سود بانکی وابسته است. بورس امروز در نخستین روز هفته (۳۱ مردادماه) یکی از سریع‌ترین افزایش‌های اخیر خود را تجربه کرد و شاخص کل بورس تهران با رشد بیش از ۱۰۰ هزار واحدی، برای اولین بار از مرز تاریخی شش میلیون واحد عبور کرد. این رخداد در شرایطی اتفاق افتاد که در روزهای اخیر نیز بازار روند صعودی خود را حفظ کرده و شاخص کل در معاملات روز چهارشنبه در محدوده پنج میلیون و ۹۵۲ هزار واحد قرار داشت.

در این فضای پرتحرک، اظهارات عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی در مورد نرخ سود بانکی به عنوان موضوعی مورد توجه فعالان بازار قرار گرفت.

همتی در یک برنامه تلویزیونی در شب چهارشنبه به طور رسمی اعلام کرد که به دلیل ناترازی قابل توجه در بخش بزرگی از شبکه بانکی، بانک مرکزی تصمیمی برای تغییر نرخ سود بانکی ندارد.

به گفته او، اگرچه نرخ بهره یکی از ابزارهای مهم جهت کنترل تورم به شمار می‌آید، اما شرایط فعلی اقتصاد ایران الزاماتی برای استفاده مؤثر از این ابزار را فراهم نمی‌کند.

چرا نرخ سود برای بورس اهمیت دارد؟

نرخ سود بانکی به عنوان یکی از متغیرهای با اهمیت در تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاران به شمار می‌آید. به طور ساده، سرمایه‌گذاران بین گزینه‌های مختلفی برای کسب سود، نظیر سپرده‌های بانکی، اوراق با درآمد ثابت، طلا، ارز، مسکن یا سهام مقایسه انجام می‌دهند. با افزایش نرخ سود بدون ریسک، ممکن است عده‌ای از سرمایه‌گذاران تصمیم به انتقال منابع خود به سمت گزینه‌هایی با بازده بیشتر و ریسک کمتر، بگیرند.

برعکس، اگر احتمال افزایش نرخ سود از میان برود، جذابیت نسبی دارایی‌های پرریسک همچون سهام افزایش می‌یابد. این موضوع به ویژه در شرایطی که بازار سرمایه به سمت پیشرفت سریع رفته، می‌تواند بر رفتار معامله‌گران تأثیرگذار باشد.

دیدگاه رئیس‌کل بانک مرکزی را می‌توان از دو جنبه برای بورس بررسی کرد: نخست از منظر هزینه فرصت سرمایه‌گذاری و دوم از زاویه انتظارات تورمی و نقدینگی.

زمانی که بازار به انتظار افزایش نرخ سود باشد، سرمایه‌گذاران برای ورود به بورس به دنبال بازدهی بالاتر خواهند بود. این مسئله موجب می‌شود تا ارزش‌گذاری سهام تحت فشار قرار بگیرد و نسبت قیمت به سود شرکت‌ها در معرض محدودیت قرار گیرد.

ولی وقتی بانک مرکزی اعلام می‌کند که برنامه‌ای برای افزایش نرخ سود ندارد، ترس از این بابت کاهش می‌یابد. در این صورت، سرمایه‌گذاران ممکن است به این نتیجه برسند که منابع بیشتری به سمت بازار سرمایه روانه می‌شود. این وضعیت به ویژه برای سهام شرکت‌هایی که دارای بنیادی مناسب هستند، می‌تواند تقاضا را تقویت کند.

البته، صعود امروز بورس را نمی‌توان به تنهایی به اظهارات همتی نسبت داد. در واقع بازار سرمایه طی هفته‌های اخیر تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل نظیر روند قیمت ارز، انتظارات اقتصادی، تحولات سیاسی، افزایش قیمت سهام پس از دوره رکود و ورود نقدینگی بیشتر بوده است.

اگر نرخ سود ثابت بماند، بورس چه مسیری را طی خواهد کرد؟

اگر فرض کنیم بانک مرکزی در ماه‌های آتی نیز بر حفظ نرخ‌های کنونی و اجتناب از افزایش نرخ سود تأکید کند، این وضعیت در کوتاه‌مدت می‌تواند به نفع بازار سرمایه باشد. اصلی‌ترین تأثیر آن، کاهش ریسک ناشی از سیاست‌های پولی برای بورس خواهد بود.

در این شرایط، اگر دیگر متغیرها نیز در روند مطلوبی حرکت کنند، بازار امکان دارد به سوی افزایش حجم معاملات، ورود سرمایه‌های حقیقی و رشد تدریجی قیمت‌ها پیش برود. به ویژه شرکت‌های بزرگ و صنایع صادرات‌محور که درآمدهای آنها به نرخ ارز وابسته است، ممکن است همچنان جاذبه ویژه‌ای برای بازار داشته باشند.

با این حال، ثابت ماندن نرخ سود به تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده تداوم رشد بورس باشد. به گفته کارشناسان، در صورتی که نرخ تورم بالا باقی بماند، نرخ سود واقعی همچنان می‌تواند منفی باشد و در این حالت، سرمایه‌گذاران به دنبال دارایی‌هایی خواهند بود که توانایی بیشتری در حفظ ارزش پول داشته باشند. در چنین شرایطی، بورس یکی از گزینه‌های سرمایه‌گذاری است، اما همزمان بازار طلا، ارز و سایر دارایی‌ها نیز رقبای آن خواهند بود.

علاوه بر این، رشد سریع شاخص نیز می‌تواند به عنوان یک زنگ خطر برای بازار محسوب شود. عبور از مرز شش میلیون واحد، اگرچه از نظر روانی حائز اهمیت است، اما با افزایش سرعت رشد قیمت‌ها، احتمال شناسایی سود و شکل‌گیری اصلاح‌های کوتاه‌مدت نیز افزایش می‌یابد. از این رو، برای تداوم روند صعودی، باید افزایش حجم معاملات، ورود نقدینگی مطلوب و رشد متوازن شرکت‌ها نیز تحقق یابد.

نرخ سود؛ شمشیر دو لبه بورس

نکته حائز اهمیت دیگر این است که نرخ سود بانکی به عنوان یک متغیر دو وجهی برای بورس عمل می‌کند. هرگونه کاهش یا ثبات نرخ سود می‌تواند از یک سو نقدینگی را به سمت بازار سرمایه جذب کند، اما از سوی دیگر، اگر ثبات نرخ سود در شرایط تورمی برقرار شود، ممکن است نشانه‌ای از ادامه فشارهای تورمی و بی‌ثباتی در اقتصاد کلان باشد.

در حقیقت، بورس تنها زمانی می‌تواند از ثابت ماندن نرخ سود بهترین استفاده را ببرد که این ثبات با کنترل ریسک‌های اقتصادی، بهبود سودآوری شرکت‌ها و افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران همراه باشد. در غیر این صورت، صرفاً پایین نگه‌داشتن نرخ سود نمی‌تواند موجب ایجاد روندی پایدار برای بازار گردد.

در پایان، اگر سیاست عدم تغییر نرخ سود تداوم یابد و در عین حال متغیرهای دیگری نظیر سودآوری شرکت‌ها، نرخ ارز، وضعیت سیاسی و اقتصادی و روند ورود پول حقیقی در مسیر مساعد باقی بمانند، بورس ممکن است همچنان نگاهی صعودی داشته باشد. اما این روند جدید به احتمال زیاد، پس از جهش اخیر، بیش از پیش به کیفیت نقدینگی و پشتوانه بنیادی قیمت‌ها وابسته خواهد بود.

۲۱۷