هشتگ نه به “صندوق تکراری”؛ بیایید به ایجاد یک صندوق سرمایه‌گذاری نوین فکر کنیم

اشباع بازار سرمایه از ابزارهای یکسان، نشانگر پایان دوره تقلید است؛ اکنون زمان آن رسیده که متخصصان و نخبگان مالی، مدل جدید صندوق‌های «مولد و سودآور» را به جای نمای کلاسیک قبلی معرفی نمایند.

بورس نیوز:

در سال‌های اخیر، بازار سرمایه ایران شاهد توسعه و رشد فراوانی در زمینه ابزارهای مالی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری بوده است. با این حال، یکی از ویژگی‌های بارز این صنعت، تمایل به تقلید از محصولات موفق پیشین است. هنگامی که یک نهاد مالی با همکاری تحلیلگران خود برای اولین بار صندوقی در زمینه‌های طلا، نقره یا اهرمی را راه‌اندازی می‌کند و با استقبال مناسبی از سوی بازار مواجه می‌شود، سایر نهادها نیز به طور مشابه تصمیم به عرضه محصولات مشابه می‌گیرند. هرچند این روند اطمینان نسبی برای جذب نقدینگی فراهم می‌آورد، اما به تدریج بازار را از ایده‌های نوین خالی می‌کند. برای تقویت دامنه‌ی بازار سرمایه، به نظر می‌رسد که نهاد‌های مالی نیاز به توجه ویژه‌ای به طراحی ابزارهای نوآورانه و متناسب با نیازهای واقعی اقتصاد دارند.

از تقلید ایمن تا لزوم تنوع

تحلیل روند ظهور صندوق‌ها نشان می‌دهد که پیشروان بازار در گشودن مسیر تاثیر مهمی داشته‌اند. صندوق‌های طلا با پیشگامی گزینه‌های شاخص، صندوق‌های نقره با راه‌اندازی نمونه‌های تخصصی و صندوق‌های اهرمی با معرفی مدل‌های کارآمد، راه را برای دیگر رقبا هموار کرده‌اند.

با این وجود، تکرار مداوم این الگوها بدون افزودن ارزش‌های متمایز، تنوع ابزارها را کاهش می‌دهد. سرمایه‌گذاران امروز به دنبال گزینه‌هایی هستند که بتوانند ریسک پرتفوی خود را بهینه‌تر مدیریت کنند. اگر نهادهای مالی کمیته‌های تحقیق و توسعه (R&D) خود را فعال‌تر نمایند، توانایی زیادی برای خلق صندوق‌های جدید با استراتژی‌های ترکیبی به وجود خواهد آمد که برای ناشر و سرمایه‌گذار جذاب‌تر باشد.

فرصت‌های ناشناخته؛ از فلزات ترکیبی تا تجارت منطقه‌ای

جهان مالی به سمت دارایی‌های متنوع و تخصصی در حال حرکت است. در اقتصاد ایران نیز با توجه به ساختار صنعتی و شرایط کلان، فرصتی برای طراحی صندوق‌های نوآورانه و متنوع وجود دارد. به عنوان مثال، ایجاد صندوق‌های ترکیبی از فلزات اساسی و گرانبها (همچون طلا، نقره، مس، روی، نیکل و سرب) که توسط تحلیلگران با تجربه مدیریت شود، قادر است بازدهی مطلوب و کم‌ریسک‌تری را به صورت سبدی ترکیبی به سرمایه‌گذاران ارائه دهد.

علاوه بر این، در شرایط اقتصادی کنونی، راه‌اندازی صندوق‌هایی با تمرکز بر زنجیره تأمین، تسهیل واردات و صادرات با کشورهای همسایه و حمایت از حمل و نقل زمینی و هوایی می‌تواند حائز اهمیت باشد. این نوع صندوق‌ها نه تنها به تنظیم بازار و رفع کمبود کالا کمک خواهند کرد، بلکه نقدینگی موجود در جامعه را به سمت فعالیت‌های مولد تجاری هدایت می‌نمایند. همچنین، ورود به حوزه‌های فناوری‌محور، دارایی‌های نامشهود و یا حتی صندوق‌های متمرکز بر پروژه‌های ایجاد اشتغال و صنعتی، از دیگر نقاط خالی بازار هستند که دارای پتانسیل بالایی برای جذب سرمایه‌اند.

تکامل صندوق‌های تخصصی؛ املاک، زعفران و انرژی

برخی بخش‌ها در بازار سرمایه هستند که با وجود پتانسیل بالا، همچنان به تکامل دست نیافته‌اند. برای نمونه، صندوق‌های املاک و مستغلات بیشتر بر اجاره‌داری متمرکز هستند، در حالی که اقتصاد کشور به صندوق‌هایی نیاز دارد که به طور مستقیم در فرآیند ساخت، توسعه و عرضه مسکن به بخش خصوصی یا عمومی فعالیت کنند. چنین صندوق‌هایی می‌توانند به یکباره به رونق تولید و سود پایدار برای سرمایه‌گذاران دست یابند.

در حوزه‌هایی نظیر زعفران و انرژی، نیز تعداد محدود صندوق‌ها گویای این امر است که این بخش‌ها نیازمند برنامه‌ریزی استراتژیک‌تری هستند. انتشار نقشه‌ی راه شفاف، تحلیل دوره‌های رکود و رونق، افشای دقیق ترکیب دارایی‌ها و ارائه گزارش‌های دوره‌ای قابل اعتماد، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به شناخته‌تر شدن و اعتبار بیشتر این صندوق‌ها نزد سرمایه‌گذاران کمک نماید.

سخن آخر؛ حرکت به سوی نسل جدید ابزارها

صندوق‌های سرمایه‌گذاری نقش خانه‌ی امن و مطمئنی برای پس‌اندازهای خرد و کلان خواهند داشت. در شرایطی که نهادهای مالی فراتر از الگوهای تکراری حرکت کنند و با استناد به تحلیل‌های تخصصی نیازهای واقعی اقتصاد را پوشش دهند، هم منابع مالی به سمت بخش‌های مولد سوق داده می‌شود و هم اعتماد عمومی به بازار سرمایه ارتقا می‌یابد. بازار بورس نیازمند خلاقیت است؛ بیایید سهم بیشتری به نوآوری اختصاص دهیم.

هادی بهرامی، پژوهشگر بازار سرمایه