نظارت بر رئیس دانشگاه با استفاده از پگاسوس؛ هک ساده آیفون

برای نفوذ به گوشی آیفون ولادان جوکیچ، رئیس دانشگاه بلگراد، نیاز به کلیک روی پیوندهای مخرب یا دانلود محتویات آلوده وجود نداشت. متخصصان امنیتی گزارش می‌دهند که این دستگاه با استفاده از جاسوس‌افزار پیشرفته‌ای به نام پگاسوس هک شده است؛ ابزاری که قبلاً نیز برای حملات به روزنامه‌نگاران، فعالان اجتماعی و مخالفان سیاسی به کار گرفته شده بود.

گزارش آزمایشگاه تحقیقاتی سیتیزن‌لب (Citizen Lab) با همکاری بنیاد SHARE نشان می‌دهد که آیفون ولادان جوکیچ در سال ۲۰۲۶ به جاسوس‌افزار پگاسوس، تولید شرکت اسرائیلی NSO Group، آلوده شده است. پس از انجام بررسی‌های فنی بر روی گوشی، پژوهشگران به‌طور قابل توجهی این آلودگی را تأیید کردند.

یکی از جنبه‌های نگران‌کننده این حمله، روش «بدون کلیک» (Zero-Click) است. بر خلاف حملات فیشینگ معمول که مستلزم کلیک بر روی پیوندهای آلوده یا باز کردن فایل‌های مخرب هستند، در این نوع روش، مهاجم از آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری بهره‌برداری می‌کند و بدون نیاز به اقدامات مستقیم کاربر، به دستگاه دسترسی پیدا می‌کند.

جاسوس‌افزار پگاسوس پس از نفوذ به دستگاه، می‌تواند به اطلاعات خصوصی و ارتباطات کاربر دست یابد و به این ترتیب گوشی را به ابزاری برای نظارت مخفیانه تبدیل نماید.

جوکیچ به عنوان حامی جدی جنبش دانشجویی در صربستان شناخته می‌شود؛ حرکتی که در پی اعتراضات ضدفساد سال ۲۰۲۴ شکل گرفت. او قبلاً از همکاری با فعالیت‌های دولت علیه معترضان دانشجو پرهیز کرده بود. در اسفند گذشته، مقامات صربستان به دفترش یورش بردند و طبق گزارش‌ها تعدادی کامپیوتر و سرور را ضبط کردند.

همچنین سیتیزن‌لب از احتمال هدف قرار گرفتن راده باییچ، از مقام‌های ارشد دادستانی مبارزه با جرایم سازمان‌یافته در صربستان، خبر داده است.

باییچ پیشتر در تحقیقاتی درباره فساد مرتبط با پروژه ساخت برج ترامپ در بلگراد مشغول به کار بوده و در مرداد امسال هشدار امنیتی درباره حمله‌ی احتمالی با جاسوس‌افزارهای تجاری از اپل دریافت کرده و دو هفته بعد نیز یادآوری مشابهی به وی ارسال شده است.

با این حال، در مقایسه با پرونده رئیس دانشگاه، آلوده شدن گوشی باییچ هنوز به‌طور قطعی تأیید نشده و تحقیقات فنی همچنان در حال انجام است. همچنین هویت عاملان این حملات نیز شناسایی نشده است.

با شناسایی این دو مورد، تعداد فعالان اجتماعی و شخصیت‌های مرتبط با اعتراضات در صربستان که هدف جاسوس‌افزارهای پیشرفته قرار گرفته‌اند یا آلودگی دستگاه‌هایشان تأیید شده به حداقل ۱۶ نفر افزایش یافته است.

پژوهشگران به افرادی که ممکن است با چنین خطراتی روبرو شوند، پیشنهاد می‌کنند که حالت امنیتی Lockdown Mode در آیفون را فعال کنند، سیستم‌عامل دستگاه خود را به‌روز نگه دارند و در هنگام دریافت هشدار از اپل، به متخصصان امنیت دیجیتال مراجعه کنند.