گسترش دامنه نوسان منجر به کاهش صف‌های خرید و فروش می‌شود
کارشناس بازار سرمایه در گفت‌و‌گو با بورس‌نیوز بیان کرد؛
امیرحسین قزوینیان، در حمایت از گسترش دامنه نوسان معاملات بورس گفت: این گسترش می‌تواند به ارتقاء عمق و نقدشوندگی بازار، تخلیه سریع‌تر هیجانات و کاهش رانت ناشی از محدودیت‌های معاملاتی کمک نماید. وی اشاره کرد که این تغییر در بلندمدت می‌تواند به بهینه‌سازی کارایی بازار و تعدیل حباب صندوق‌های اهرمی منجر شود؛ با این حال در کوتاه‌مدت ممکن است ریسک بیشتری برای سرمایه‌گذاران تازه‌وارد به دنبال داشته باشد.
بر اساس گزارش بورس‌نیوز، موضوع افزایش دامنه نوسان در بازار سرمایه مجدداً به یکی از مسائل پر بحث میان فعالان این بخش تبدیل شده است؛ تغییری که حامیان آن بر این باورند می‌تواند فرآیند کشف قیمت را تسهیل کند و از انباشت سفارش‌ها در صف‌های خرید و فروش بکاهد. اما سوال این است که آیا آزادسازی دامنه نوسان قیمت، ریسک معاملات را برای سرمایه‌گذاران خرد بالا می‌برد یا در نهایت به بهبود کارایی بازار منجر خواهد شد.
امیرحسین قزوینیان، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار بورس‌نیوز در مورد تأثیرات افزایش دامنه نوسان اظهار داشت: «گسترش دامنه نوسان باعث می‌شود تا عمق بازار تقویت شود و هیجاناتی که بر معاملات یک سهم حاکم می‌شوند، کمتر در صف‌های خرید و فروش نمایان شوند. وقتی دامنه وسیع‌تر است، هیجانات نیز سریع‌تر تخلیه خواهند شد.»
او در ادامه افزود: «یکی دیگر از نتایج دامنه نوسان محدود، ایجاد نوعی رانت در معاملات است. به واسطه افزایش دامنه نوسان، این رانت کاهش خواهد یافت و نقدشوندگی بازار نیز بهبود می‌یابد.»
دامنه نوسان وسیع‌تر؛ فرصتی برای تعدیل حباب صندوق‌های اهرمی
قزوینیان با تأکید بر تأثیر احتمالی این تصمیم بر صندوق‌های اهرمی بیان کرد: «اگر دامنه نوسان به اندازه کافی افزایش یابد تا امکان انعکاس سریع‌تر تغییرات قیمت در صندوق‌های اهرمی فراهم شود، اختلاف بین قیمت معاملاتی این صندوق‌ها و ارزش واقعی آن‌ها می‌تواند کاهش یابد.»
وی ادامه داد: «در چنین شرایطی، تغییرات قیمت در سهام و صندوق‌های اهرمی می‌تواند به شکل متناسب‌تری وقوع یابد و حباب‌هایی که در برخی از این ابزارها شکل می‌گیرند، کاهش خواهند یافت.»
این کارشناس بازار سرمایه بر این باور است که گسترش دامنه نوسان، علاوه بر تعدیل حباب صندوق‌های اهرمی، می‌تواند عملکرد معاملات سهام را نیز ارتقا بخشد؛ چراکه محدودیت کمتر در تغییر قیمت، امکان واکنش سریع‌تر بازار به اطلاعات و تغییرات عرضه و تقاضا را فراهم می‌آورد.
آیا افزایش دامنه نوسان به سهامداران تازه‌وارد آسیب می‌زند؟
یکی از نگرانی‌های موجود در خصوص گسترش دامنه نوسان، ممکن است افزایش ریسک معاملات برای سرمایه‌گذاران کم‌تجربه باشد؛ به ویژه افرادی که در ماه‌های اخیر به این بازار راه یافته‌اند و شناخت کافی از رفتار قیمت سهام ندارند.
قزوینیان در این زمینه توضیح داد: «اگر بخواهیم به این موضوع از منظر کوتاه‌مدت نگاه کنیم، بله، افزایش دامنه نوسان می‌تواند در برخی از سهم‌هایی که معاملات سفته‌بازانه در آن‌ها انجام می‌شود، ریسک را افزایش دهد. این وضعیت ممکن است منجر به زیان سرمایه‌گذاران خرد و افرادی شود که تازه وارد بازار گشته‌اند.»
او همچنین تأکید کرد که ارزیابی اثرات این سیاست نباید صرفاً به نوسانات کوتاه‌مدت محدود شود و افزود: «در درازمدت، افزایش دامنه نوسان می‌تواند به تقویت منطق سهامداری و عمق بازار یاری رساند. محدودیت دامنه نوسان خودش رانت ایجاد می‌کند و اگر این محدودیت تداوم یابد، ممکن است در متراکم زمان به زیان سهامداران و مانع توسعه عمق بازار باشد.»
این تحلیلگر بازار سرمایه ادامه داد: «در بورس‌های بین‌المللی نیز معمولاً افزایش عمق بازار با بهبود کارایی همراه است؛ لذا باید بین ریسک‌های کوتاه‌مدت و منافع بلندمدت افزایش دامنه نوسان تفکیک قائل شویم.»
رقابت بورس با دلار و طلا؛ مساله زمان کشف قیمت است
قزوینیان در پاسخ به این سوال که گسترش دامنه نوسان تا چه حد می‌تواند جذابیت بازار سهام را نسبت به بازارهایی همانند دلار و طلا افزایش دهد، به تفاوت سرعت انعکاس تغییرات قیمت در بازارهای مختلف اشاره کرد.
وی گفت: «در برخی از روزها، نرخ دلار بیش از ۳ درصد نوسان داشته و بازار طلا و سکه نیز به تناسب این تغییر واکنش نشان داده است؛ اما سهام نمی‌تواند به همان سرعت تغییر قیمت را منعکس کند. به جهت همین، بازدهی مورد انتظار در بازار سهام ممکن است با تأخیر در قیمت‌ها نمایان شود.»
این کارشناس بازار سرمایه اضافه کرد: «به عنوان مثال، اگر دلار در یک روز ۱۰ درصد تغییر قیمت داشته باشد، صندوق طلا می‌تواند همان روز تا حدودی این تغییر را در قیمت خود منعکس کند؛ اما در صورت وجود محدودیت دامنه نوسان، تعدیل قیمت سهام ممکن است چند روز زمان ببرد.»
وی خاطرنشان کرد: «افزایش دامنه نوسان می‌تواند به کاهش این فاصله زمانی کمک کند و به سرمایه‌گذاران یاری رساند تا تغییرات بازار سریع‌تر در قیمت‌ها انعکاس یابد.»
افزایش دامنه نوسان، به‌تنهایی کفایت نمی‌کند
تحلیل قزوینیان نشان می‌دهد که از نظر او، گسترش دامنه نوسان می‌تواند یکی از ابزارهای بهبود سازوکار معاملات در بورس باشد؛ ابزاری که با کاهش محدودیت‌های تغییر قیمت، امکان کشف قیمت سریع‌تر، کاهش صف‌های معاملاتی و افزایش نقدشوندگی را فراهم می آورد.
با این حال، همان‌گونه که او ذکر می‌کند، این تغییر ممکن است در کوتاه‌مدت نوسانات تندتری را در برخی نمادها به همراه داشته باشد و سهامداران کم‌تجربه را در معرض ریسک بیشتری قرار دهد. بنابراین، آثار نهایی این تصمیم به شیوه اجرای آن، وضعیت نقدشوندگی نمادها و شرایط کلی بازار نیز وابسته خواهد بود.
در نهایت، بحث افزایش دامنه نوسان تنها به گسترش محدوده تغییر قیمت‌ها محدود نمی‌شود؛ مسئله مهم این است که بازار تا چه اندازه می‌تواند اطلاعات و تغییرات عرضه و تقاضا را بدون ایجاد صف‌های طولانی در قیمت‌ها نشان دهد. از این منظر، افزایش دامنه نوسان می‌تواند بخشی از مسیر اصلاح سازوکار معاملات باشد، اما به تنهایی تضمینی برای کاهش ریسک سرمایه‌گذاری یا افزایش بازدهی سهامداران نخواهد بود.
