پروژه آزوریان؛ چگونه سیا کوشید زیردریایی هسته‌ای شوروی را از اعماق اقیانوس به سرقت ببرد

نیروی دریایی بی‌درنگ یواس‌اس هالیبوت (USS Halibut) را به میدان فرستاد، زیردریایی‌ای که در ابتدا برای پرتاب موشک‌های کروز با کلاهک اتمی طراحی شده بود، اما بعدها سیستم‌های موشکی آن به دوربین‌های پیشرفته، دستگاه‌های شناسایی صوتی و ابزارهای جست‌وجوی زیرآبی تبدیل گردید تا به یک شناور ویژه‌ی جاسوسی تبدیل شود.

در ماه جولای ۱۹۶۸، هالیبوت سفرش را از پرل هاربر آغاز کرد و بعد از چند هفته جست‌وجو در بستر اقیانوس، در نهایت یک دستگاه کوچکِ متصل به کابل را به اعماق آب فرستاد. این دستگاه، همچون ماهی مکانیکی کوچکی به عمق ۵۰۰۰ متری رفت و توانست تصاویر ارزشمند از لاشه K-129 را ثبت کند.

اکنون آمریکایی‌ها دقیقاً می‌دانستند این گنجینه در کجا قرار دارد. اما پیدا کردن یک سازه‌ی بزرگ فلزی در عمق پنج‌کیلومتری اقیانوس، یک چالش است و بالا کشیدن آن از زیر فشار طاقت‌فرسای آب چیز دیگری.

وقتی خبر کشف لاشه‌ی K-129 به مقامات واشنگتن‌دی‌سی رسید، هیجانی وصف‌نشدنی به‌پا شد. ریچارد نیکسون، با وجود خطرات ناشی از آغاز درگیری نظامی با شوروی، تصمیم به انجام یک عملیات سری برای بازیابی این زیردریایی گرفت.

اما وظیفه‌ی این مأموریت به ارتش سپرده نشد؛ سیا مسئولیت بازیابی را به عهده گرفت، زیرا سریع‌تر عمل کرده و کمتر درگیر موانع اداری نظامی می‌شد. پروژه با نام آزوریان (در اصل ایزوریان، Project Azorian) آغاز شد و شامل طراحی وسیله‌ای برای جمع‌آوری بقایا و همچنین ساخت کشتی حامل آن بود.

مقیاس مهندسی این مأموریت به‌طرزی غیرقابل‌باور بزرگ بود. آن‌ها مجبور بودند سازه‌ای به وزن تقریبی دو هزار تن را از عمق‌های هولناک بیرون بکشند، جایی که فشار آب به حدود ۵۰ مگاپاسکال می‌رسید و می‌توانست بدنه‌ی یک زیردریایی معمولی را مانند قوطی نوشابه له کند.

مهندسان طرحی را پیشنهاد کردند که شامل ساخت یک چنگک مکانیکی غول‌آسا بود که با لوله‌های فولادی به اعماق اقیانوس فرستاده می‌شود تا لاشه را بگیرد و بالا بکشد.

سیا نمی‌توانست کشتی مورد نظر که باید چنین چنگکی را حمل و کنترل کند، در بالای یک سوله مخفی بسازد. چنین شناوری به‌سرعت توجه ماهواره‌ها، جاسوسان کاگ‌ب (KGB) و رسانه‌هایی با کنجکاوی جلب می‌کرد. بنابراین، نیاز به یک داستان پوششی بی‌نقص پیدا کردند.

هیوز صاحب امپراتوری‌های عظیم هوانوردی و صنعتی بود و حضور او در هر پروژه‌ی عجیب و جاه‌طلبانه، به وقوع پیوسته‌ای قابل توجیه برای مردم به نظر می‌رسید. سیا با هیوز وارد توافق شد و او رسماً اعلام کرد که شرکتی جدید برای استخراج معادن باارزشی مانند گرهک‌های منگنز از بستر اقیانوس تأسیس کرده است.

برای واقعی‌تر کردن ماجرا، ریچارد اندرسون، بازیگر معروف سریال مرد شش میلیون‌دلاری، در یک فیلم تبلیغاتی بر روی عرشه‌ی گلومار اکسپلورر حضور یافت و قابلیت‌های این شناور عظیم را برای استخراج مواد معدنی از اعماق اقیانوس معرفی کرد.

کمپین روابط‌عمومی پروژه به‌قدری هوشمندانه و واقع‌گرایانه طراحی شده بود که نه تنها شوروی را فریب داد، بلکه دیگر شرکت‌های بزرگ نیز به دلیل ترس از عقب‌ماندن از رقابت، میلیون‌ها دلار در تحقیقات استخراج معادن دریایی سرمایه‌گذاری کردند!

کشتی سیا به‌نام گلومار اکسپلورر، چهار سال زمان برد تا ساخته شود و در آن زمان هزینه‌ی آن بین ۲۵۰ تا ۳۵۰ میلیون دلار برآورد گردید.

این کشتی ۵۰ هزار تن وزن و ۱۸۹ متر طول داشت، اما ویژگی اصلی آن حفره‌ی عظیم و بازی در کف بدنه بود که به نام مون‌پول (Moon Pool) مشهور است. مهندسان باید این فضای خالی بزرگ را به گونه‌ای طراحی کنند که تعادل شناور در امواج اقیانوس مختل نشود و کشتی شکسته نگردد.