علت توجه کرمان موتور به KMC ایگل چیست؟ نگاهی به آمار تولید نیم‌ساله ۱۴۰۵

بررسی آمار کلی تولید خودرو در نیمه اول سال ۱۴۰۵؛ سایه سنگین کاهش تیراژ بر صنعت

در هنگام تحلیل گزارش‌های مربوط به عملکرد و تولید خودروسازان، ممکن است برجسته‌ترین خبر، به معنای واقعی کلمه، لزوماً به عددی که کاهش یافته اشاره نکند؛ بلکه می‌تواند به محصولی مربوط شود که علی‌رغم تمام نوسانات اقتصادی و محدودیت‌های صنعتی، توانسته در مسیر رشد حرکت کند. براساس تازه‌ترین اطلاعات استخراج‌شده از آمارنامه تجمیعی شهریور ۱۴۰۵ وزارت صنعت، معدن و تجارت، صنعت خودروی ایران با چالش‌های بسیاری دست و پنجه نرم می‌کند.

ارزیابی دقیق این داده‌ها نشان می‌دهد که تولید خودروهای سواری در سراسر کشور در شش ماه ابتدایی سال به ۲۹۶ هزار و ۴۰۹ دستگاه رسیده است. بدین ترتیب، در مقایسه با سال مشابه ۱۴۰۴ که مجموع تولید سواری کشور ۴۶۱ هزار و ۹۵۵ دستگاه بوده، یک کاهش قابل ملاحظه ۳۵.۸ درصدی در کل صنعت خودروی سواری مشاهده می‌شود.

در بخش خصوصی، این افت حتی بیشتر به چشم می‌آید. آمارها حاکی از آن است که تولید خودروسازان خصوصی از ۹۰ هزار و ۲۸۹ دستگاه در نیمه اول سال ۱۴۰۴ به تنها ۳۶ هزار و ۴۹۴ دستگاه در مدت مشابه سال ۱۴۰۵ افت کرده است. انجام محاسبات دقیق، نشان‌دهنده کاهش شدید ۵۹.۵ درصدی در میزان تولید این بخش می‌باشد که به فشارهای بیشتر ناشی از محدودیت‌های تخصیص ارز و مشکلات لجستیک بین‌المللی و بحران‌های زنجیره تأمین قطعات CKD نسبت داده می‌شود.

در میان این تحولات، آمار تولید شرکت کرمان موتور و خودروسازان بم نیز از این قاعده کلی مستثنی نیست. تولید خودروهای سواری در این گروه از ۲۶ هزار و ۸۸۰ دستگاه در شش ماهه نخست سال گذشته، به ۱۲ هزار و ۷۳۳ دستگاه در نیمه اول امسال کاهش یافته است. این افت نشان‌دهنده کاهش ۵۲.۶ درصدی (افت ۱۴ هزار و ۱۴۷ دستگاهی) تیراژ کرمان موتور است.

افزایش تولید کی‌ام‌سی ایگل؛ شنا در خلاف جریان کاهش تولید

در شرایطی که اکثریت خطوط تولید محصولات مونتاژی با رکود روبرو شده‌اند، یکی از استثنائات آماری در سبد محصولات کرمان موتور چشم‌نواز است. خودرو سدان کی‌ام‌سی ایگل (KMC Eagle) به‌طور غیرمعمولی، برخلاف روند کاهش تولید این شرکت، با افزایش چشمگیری در تیراژ تولید مواجه شده است.

آمارها نشان‌دهنده این نکته است که تولید کی‌ام‌سی ایگل از ۱ هزار و ۹۷۴ دستگاه در نیمه اول سال ۱۴۰۴ به ۷ هزار و ۶۳۷ دستگاه در نیمه اول سال ۱۴۰۵ رسیده است. به بیان دیگر، طی یک سال، تولید این سدان بومی شاهد رشد قابل توجه ۲۸۶.۸ درصدی (حدود ۲۹۰ درصد) بوده است.

نکته حائز اهمیت‌تر، تغییر سهم این محصول در کل سبد تولیدات کرمان موتور است. در شش ماهه ابتدایی سال گذشته، کی‌ام‌سی ایگل تنها ۷.۳ درصد از مجموع تولیدات سواری این شرکت را به خود اختصاص می‌داد، اما با توجه به افت تولید سایر محصولات و افزایش قابل توجه تیراژ ایگل، سهم این خودرو در نیمه اول امسال به ۵۹.۹ درصد (حدود ۶۰ درصد) از کل تولیدات کرمان موتور رشد کرده است.

تحول در تنوع محصولات؛ از سبد گسترده مونتاژی به تمرکز بر محصول واحد

برای درک بهتر این تغییر استراتژیک، لازم است نگاهی به ترکیب تولیدات کرمان موتور در سال گذشته بیندازیم. در نیمه اول ۱۴۰۴، سبد این شرکت تنوع بسیاری داشت. خودروهایی مانند JAC J4، KMC X5 و KMC J7 هر کدام تیراژی بالغ بر پنج هزار دستگاه داشتند. در کنار این محصولات پرطرفدار، خودروهای دیگری نظیر KMC SR3 با تولید ۱ هزار و ۴۳۵ دستگاه و KMC A5 با تیراژ ۲ هزار و ۱۶۷ دستگاه نیز در خطوط تولید کرمان موتور مونتاژ می‌شدند.

اما در گذر یک سال، شرایط به‌طور کامل دگرگون شده است. اگر تولید ایگل را از کل تولیدات شرکت کسر کنیم، خواهیم دید که مجموع تولید سایر محصولات مونتاژی کرمان موتور از ۲۴ هزار و ۹۰۶ دستگاه (با احتساب ایگل) در نیمه اول ۱۴۰۴ به تنها ۵ هزار و ۹۶ دستگاه در نیمه اول ۱۴۰۵ کاهش یافته است (در برخی گزارش‌های تجمیعی که شامل برخی مدل‌های حاشیه‌ای نیستند، این رقم برای سایر محصولات در سال گذشته ۲۲ هزار و ۵۵۶ دستگاه و در سال جاری ۴ هزار و ۱۶۰ دستگاه ذکر شده است، که در هر دو حالت کاهش شدید تولیدات مونتاژی را به تصویر می‌کشد).

این داده‌ها به روشنی بیانگر این واقعیتند که کی‌ام‌سی ایگل تنها به عنوان یک عضو جدید در خانواده محصولات کرمان موتور عمل نمی‌کند؛ بلکه در غیاب تیراژ از دست‌رفته محصولات CKD، به‌تنهایی بار سنگین تولید این شرکت را به دوش کشیده است. در بازاری که خودروسازان برای تهیه هر جزء مونتاژی با مشکلات جدی ناشی از ارز و گمرک دست به گریبان‌اند، توانایی ساخته شدن سهم یک محصول به ۶۰ درصد از کل تولید کارخانه، یک معیار کلیدی در ارزیابی عملکرد محسوب می‌شود.

اهمیت استراتژیک پلتفرم بومی و مدیریت بهتر هزینه‌های ارزی در بحران

حضور کی‌ام‌سی ایگل در خط تولید کرمان موتور در سال ۱۴۰۴ بیشتر به‌عنوان یک آزمایش بازار برای یک محصول تازه‌وارد محسوب می‌شد، اما اکنون این خودرو به ستون اصلی تولید این خودروساز تبدیل شده است. این تحول از اتکا به چندین محصول مونتاژی با تیراژهای متوازن به سوی تمرکز بر یک محصول توسعه‌یافته بر پایه پلتفرم اختصاصی (پلتفرم PS1)، یک تغییر پارادایم در مدیریت صنعتی این شرکت به حساب می‌آید.

در ادبیات مهندسی صنعت خودرو، بومی‌سازی یک پلتفرم به‌معنای کاملاً قطع وابستگی به قطعات وارداتی یا نیاز نداشتن به زنجیره تأمین بین‌المللی نیست. کی‌ام‌سی ایگل نیز مانند تمامی خودروهای تولید داخل، نیاز به تأمین مواد اولیه، اجزای الکترونیک، سنسورها و گیربکس از منابع خارجی دارد. کاهش ۵۳ درصدی تیراژ کل کرمان موتور نیز نشان‌دهنده این است که محدودیت‌های کلان لجستیکی و ارزی از این کارخانه عبور نکرده و بر آن‌ها تاثیر داشته است.

به هر حال، در اختیار داشتن یک پلتفرم داخلی که حق مالکیت معنوی و طراحی آن در دست خودروساز داخلی است، می‌تواند به عنوان یک ابزار قدرت مدیریتی عمل کند. در چنین شرایطی، خودروساز می‌تواند برای تأمین قطعات بدنه، مبلمان داخلی، صندلی‌ها، شیشه‌ها و بخش‌هایی از سیستم تعلیق به‌طور مستقیم با تأمین‌کنندگان داخلی قرارداد منعقد کند. این امر منجر به کاهش قابل توجه «هزینه ارزی» در ازای تولید هر دستگاه خودرو خواهد شد. به‌عبارت دیگر، با همان میزان محدود ارز تخصیص‌یافته توسط بانک مرکزی، شرکت می‌تواند تعداد بسیار بیشتری ایگل در مقایسه با کراس‌اوورهای تمام وارداتی تولید کند.

تقویت تاب‌آوری سازمانی به‌جای افزایش صرف تیراژ

آمار تولید در سال ۱۴۰۵ به وضوح بیانگر این نکته است که امسال سالی برای ثبت رکوردهای جدید در افزایش تیراژ نبوده است. زمانی که کل تولید سواری بخش خصوصی با کاهش حدود ۶۰ درصدی مواجه می‌شود، بقا و حفظ چرخه تولید کارخانه اهمیتی اساسی پیدا می‌کند. در چنین فضایی، توانایی کرمان موتور برای چهار برابر کردن تولید یک محصول خاص نباید به عنوان مفهوم «رشد کلی شرکت» تلقی شود؛ زیرا در نمای کلی تولید، شاهد افت هستیم.

با وجود این، در صنعتی که یک بخشنامه ارزی جدید توانایی ترکیب تولید یک شرکت را در کمتر از یک هفته فلج کند، حفظ و هدایت منابع به سمت یک مسیر تولید داخلی‌تر، استراتژی هوشمندانه‌ای برای کاهش آسیب‌پذیری به شمار می‌آید. این داخلی‌سازی به سطح خرید قطعه فراتر رفته و به سطح تصمیم‌گیری برای مهندسی محصولات حرکت کرده است. اکنون کرمان موتور می‌تواند انتخاب کند که در مواجهه با کمبود ارز، منابع را به به‌جای مونتاژ تعداد محدودی کراس‌اوور لوکس، به تولید انبوه سدانی اختصاص دهد که وابستگی کمتری به پک‌های کامل وارداتی دارد.

نگاهی به آینده؛ گذار از مونتاژکاری صرف به سبدسازی هدفمند

تمرکز بر کی‌ام‌سی ایگل و رشد ۲۹۰ درصدی تولید آن باید از جنبه‌ای فراتر از یک رویداد مقطعی و آماری بررسی شود. این موضوع نمایان‌گر تلاشی است که بخش مهندسی و برنامه‌ریزی کرمان موتور برای بازآرایی ظرفیت‌های تولید در شرایطی که مدل کسب‌وکار قبلی (مونتاژ صرف قطعات منفصله) با موانع اقتصادی روبرو شده، انجام داده است.

حرکت از سبدی بسیار متنوع، جذاب ولی به شدت آسیب‌پذیر در برابر شوک‌های خارجی به سمت محصولی که ساختار مهندسی آن در داخل شرکت پایه‌ریزی شده، به شبکه تأمین داخلی امکان انعطاف بیشتری می‌دهد. اگر این روند به همراه توسعه نسخه‌های جدیدتر پلتفرم PS1، تعمیق داخلی‌سازی در بخش قوای محرکه و گسترش همکاری با تأمین‌کنندگان بومی پیش برود، کی‌ام‌سی ایگل تنها یک مدل خودرو در تاریخ این شرکت نخواهد بود؛ بلکه نمادی از دوره‌ای به شمار خواهد آمد که کرمان موتور از رویکرد «مونتاژ چند محصول مستقل» به رویکرد «ایجاد پلتفرم و ساخت سبد محصول به‌هم‌پیوسته» گذر کرده است.

در نهایت، جدول زیر که بر پایه داده‌های استخراج‌شده از گزارش‌های رسمی تهیه شده است، تصویر روشنی از این تغییر استراتژیک را نمایان می‌سازد. جایی که کاهش آمار کلی، تنها بخشی از داستان را منعکس می‌کند و رشد انفجاری تولید محصول بومی، نمای دیگر این صنعت خودرو در سال ۱۴۰۵ است.

منبع جدول: آمارنامه تجمیعی شهریور ۱۴۰۵ وزارت صمت و داده‌های استخراج‌شده تولید نقطه به نقطه