با ادامه جنگ، افزایش نرخ دلار ممکن است بی‌حد و حصر باشد
“`html
مرتضی افقه در گفت‌و‌گو با بورس نیوز:
یک اقتصاددان با تأکید بر وابستگی شدید اقتصاد ایران به درآمدهای ارزی اظهار داشت: وقتی ورود ارز به کشور کاهش یابد، افزایش نرخ دلار بدون سقف خواهد بود و بانک مرکزی حتی اگر تلاش کند تا رشد نقدینگی را کنترل کند، قادر نخواهد بود به‌طور کامل از افزایش قیمت ارز جلوگیری کند و فقط می‌تواند شتاب رشد آن را کندتر کند.
به‌گزارش خبرنگار بورس نیوز، افزایش ناگهانی نرخ ارز در ماه‌های اخیر بار دیگر نگرانی‌ها از بابت تشدید تورم و تأثیر آن بر زندگی روزمره خانوارها را به‌وجود آورده است. مرتضی افقه، اقتصاددان، بر این باور است که ساختار اقتصادی ایران به شکلی ناپایدار است که هرگونه اختلال در درآمدهای ارزی به سرعت بر سطح معیشت مردم تأثیر می‌گذارد.
افقه در مکالمه با خبرنگار بورس نیوز در مورد ساختار درآمدی اقتصاد کشور بیان کرد: «اقتصاد ما به‌طرز قابل توجهی به روابط خارجی وابسته است، زیرا بخش زیادی از درآمد دولت و کشور از فروش نفت تأمین می‌شود و در دهه اخیر محصولات صنعتی مانند فولاد و پتروشیمی نیز سهم فزاینده‌ای پیدا کرده‌اند.»
وی افزود: «زمانی که اقتصاد به شدت به درآمدهای ارزی وابسته است، طبیعی است که هر تغییر کوچکی در این درآمدها به سرعت بر معیشت مردم تأثیر بگذارد.»
افت درآمدهای ارزی، فشار را به معیشت منتقل می‌کند
افقه با یادآوری شرایط ناشی از تحریم‌های شدید از سال ۱۳۹۷ گفت: «از آن زمان به‌وضوح فروش نفت به شدت کاهش یافته است. اگرچه بخشی از این نقصان از طریق شیوه‌های مختلف جبران شد، اما هزینه‌های ناشی از این راهکارها باعث شد تا درآمد خالص کشور به میزان قابل توجهی کاهش یابد.»
وی ادامه داد: «در وضعیت کنونی نیز به دلیل محدودیت‌های ناشی از جنگ و مشکلات در فروش و انتقال نفت، فشار بر منابع ارزی تشدید شده و این موضوع خود را در افزایش نرخ ارز نمایان کرده است.»
این اقتصاددان تأکید کرد: «در ساختار اقتصادی ایران، قیمت ارز به‌سرعت و به‌طور مستقیم بر زندگی مردم تأثیر می‌گذارد و افزایش آن بلافاصله در میزان معیشت و هزینه‌های خانوار قابل مشاهده است.»
افقه تصریح کرد: «به همین علت، در این شرایط، روزانه جمعیت بیشتری از مردم به زیر خط فقر سقوط می‌کنند و بخش‌هایی از طبقه متوسط نیز مجبور به حذف برخی از نیازهای کالایی خود از سبد مصرفی می‌شوند.»
وی هشدار داد: «اگر این روند ادامه یابد، بدون شک شرایط زندگی مردم به مراتب دشوارتر خواهد شد.»
«راهکار اصلی، پایان جنگ است»
افقه در خصوص راهکارهای پیش‌رو برای کنترل وضعیت موجود نیز گفت: «در شرایط فعلی به‌واقع راهکار مؤثری جز پایان درگیری‌های نظامی وجود ندارد.»
وی اضافه کرد: «شاید بخشی از پایداری اقتصاد کشور تا به امروز به خاطر ذخایر نفتی و قابلیت فروش آن‌ها بوده باشد، اما اگر این ذخایر به اتمام برسد و مسأله محاصره اقتصادی حل نشود، وضعیت می‌تواند از آنچه که امروز هست، به مراتب بدتر شود.»
این اقتصاددان بر این باور است که حل مسأله ارزی در شرایط کنونی، بیش از آنکه به ابزارهای مرسوم سیاست پولی وابسته باشد، بستگی به از بین بردن محدودیت‌های خارجی و احیای جریان درآمدهای ارزی دارد.
نرخ دلار سقف مشخصی ندارد
افقه در ارتباط با اینکه اگر جنگ ادامه یابد، نرخ دلار تا چه اندازه‌ای ممکن است افزایش یابد، توضیح داد: «وقتی این روند به گونه‌ای باشد که ورود ارز به کشور کافی نباشد و ذخایر نیز هر روز کاهش پیدا کند، نمی‌توان برای نرخ ارز یک سقف مشخصی تعیین کرد.»
وی تصریح کرد: «نمی‌توان به این راحتی فکر کرد که نرخ دلار به عدد خاصی چون ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد و سپس متوقف می‌شود. اگر ورود ارز متوقف شود و ذخایر هم کاهش یابد، این روند می‌تواند همچنان ادامه پیدا کند.»
افقه همچنین ضمن اشاره به اهمیت نقش سیاست پولی، خاطرنشان کرد: «تنها چیزی که می‌تواند تا حدی سرعت افزایش نرخ ارز را کاهش دهد، مربوط به این است که بانک مرکزی تا چه حد بتواند رشد نقدینگی را تحت کنترل درآورد.»
وی گفت: «نقدینگی یکی از عوامل افزایش قیمت ارز است، زیرا بخشی از آن در اختیار مردم است و می‌تواند به بازار ارز ورود پیدا کند؛ بنابراین کنترل رشد نقدینگی می‌تواند در حدی باعث کاهش سرعت افزایش نرخ ارز شود، اما به‌تنهایی قادر نخواهد بود از افزایش آن جلوگیری کند.»
کنترل نقدینگی، مانع افزایش ارز نمی‌شود
افقه در نهایت تأکید کرد: «حتی اگر بانک مرکزی بتواند رشد نقدینگی را مدیریت نماید، این اقدام به‌معنای جلوگیری از افزایش نرخ ارز نخواهد بود و بیشتر می‌تواند سرعت این افزایش را تسریع کند.»
این اقتصاددان تصریح کرد: «تا زمانیکه مسأله ورود ارز به کشور و محدودیت‌های خارجی حل نشود، نمی‌توان انتظار داشت که صرفاً با ابزارهای پولی، روند افزایش نرخ ارز به‌طور کامل متوقف گردد.»
“`
