حریری: هدف از تحریم‌های اقتصادی؛ گسست میان جامعه و دولت است / دور جدید تحریم‌ها فشارها را تشدید می‌کند اما نمی‌تواند ایران را از بین ببرد

مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین و کارشناس اقتصادی، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری خبرآنلاین به تحلیل تحولات ناشی از تحریم‌ها و تنش‌های نظامی میان ایران و ایالات متحده پرداخت. وی باور دارد که پس از شکست در تحقق اهداف خود از طریق تحریم‌های اقتصادی و اقدام نظامی، واشنگتن مجدداً به استراتژی محاصره اقتصادی روی آورده است. حریری همچنین بر این نکته تأکید کرد که در شرایط کنونی، ارتقاء تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی کشور و اجتناب از ایجاد فاصله میان ملت و حکومت، امری حیاتی است. او نسبت به افزایش تنش‌های مذهبی و غیرمذهبی حول محور موضوع حجاب نیز هشدار داد.

آمریکا پس از تحریم و جنگ، به محاصره اقتصادی بازگشته است

حریری به سابقه تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران اشاره کرد و گفت: نخستین برخورد جدی ایران با آمریکا در این مقطع زمانی با تحریم‌های اقتصادی شروع شد؛ روندی که نزدیک به ۱۵ تا ۱۶ سال به طول انجامیده و به تدریج شدت و وسعت آن افزایش یافته است. تحریم‌ها به حدی گسترش یافته‌اند که دیگر ابزار قابل ملاحظه‌ای برای افزودن به آنها باقی نمانده است.

او اضافه کرد که با وجود آسیب‌های جدی به اقتصاد ایران، آمریکا نتوانسته به اهداف اصلی خود – نظیر سرنگونی جمهوری اسلامی یا تغییر در مسیر سیاسی کشور – دست یابد و در نهایت راهبرد خود را تغییر داده و به اقدام نظامی متوسل شد.

حریری توضیح داد: از خردادماه سال گذشته ایران به مرحله تقابل نظامی وارد شد و ایالات متحده به‌صراحت اهدافی نظیر سرنگونی جمهوری اسلامی و محدود کردن گستره جغرافیایی ایران را مطرح کرد. در طول یک سال و هفت ماه، ما شاهد یکی از وسیع‌ترین بمباران‌های تاریخ بوده‌ایم که تقریباً هر نوع سلاح نظامی، به جز سلاح‌های هسته‌ای، شیمیایی و بیولوژیک، بر علیه ایران به‌کار رفته است.

وی با اشاره به کاربرد انواع پهپادها، هواپیماها و موشک‌ها بیان کرد: ایران بی‌شک در این حملات آسیب دیده، خساراتی متحمل شده و شهید داده است، ولی علی‌رغم این هزینه‌ها، واشنگتن نتوانسته به اهداف اعلام‌شده‌اش دست یابد.

حریری با تأکید بر اینکه در یک رویارویی نظامی، مدافع زمانی پیروز به حساب می‌آید که مهاجم نتواند به اهداف خود برسد، اظهار کرد: ابتدا ایالات متحده با تحریم‌های اقتصادی وارد عمل شد و در آن مرحله به مقاصد خود نرسید، سپس به روش نظامی رجوع کرد و با وجود تمام این تلاش‌ها نیز نتوانست به اهدافش دست یابد. اکنون دوباره به عرصه اقتصاد بازگشته، اما این بار تحت شکل جدیدی از محاصره و تحریم.

او ادامه داد: پیش‌تر نیز آمریکا تهدید کرده بود که ایران را به دوران باستان بازمی‌گرداند، اما این تهدیدها از جمله عملی نشده‌اند. پس باید از خود پرسید که چه سطحی بالاتر از تحریم و محاصره اقتصادی می‌تواند علیه ایران به اجرا درآید؟

به گفته حریری، این تهدیدات همچنان ادامه خواهد داشت و فشارها بیشتر خواهد شد، ولی بعید به نظر می‌رسد آمریکا بتواند به موفقیت‌های بیشتری نائل شود.

او افزوده است که تمام جهان تحت کنترل آمریکا نیست. به عنوان مثال در سال ۲۰۱۷ اعلام شد هیچ کشوری مجاز به خرید نفت از ایران نیست، اما ایران در برخی مقاطع توانسته روزانه تا دو میلیون بشکه نفت را به فروش برساند.بنابراین فشارها قطعاً افزایش پیدا خواهد کرد و مردم نیز تحت فشار قرار خواهند گرفت، اما این بدان معنا نیست که کشور از بین برود یا فعالیت‌های اقتصادی متوقف شوند.

حریری بر ظرفیت‌های منطقه‌ای ایران تأکید کرد و گفت: در شرایطی که بسیاری از کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی و بخش‌های آسیای شرقی از همکاری با ایران خودداری کردند، ما همچنان با کشورهای همسایه تعامل تجاری داشتیم و امروز نیز با چین همکاری می‌کنیم. دولت چین نیز تصریح کرده که از تحریم‌های یک‌جانبه تبعیت نخواهد کرد. از این رو، به زعم من، ایران وارد وضعیتی به مراتب وخیم‌تر از ۱۵ سال گذشته نخواهد شد.

ایران کوبا نیست؛ مسئله اصلی تاب‌آوری است

رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین در ادامه با رد مقایسه اوضاع ایران با کوبا گفت: ایران هرگز به وضعیت کوبا دچار نخواهد شد. کوبا کشوری کوچک در همسایگی ایالات متحده است، اما ایران به عنوان کشوری وسیع با کوه‌های بلند و همسایگان متعدد، در کنار این مسائل در مناطق دوردست نیز شرکای اقتصادی داراست.

او بر ظرفیت تولید کشاورزی کشور اشاره کرد و افزود: ایران سالانه حدود ۱۲۵ میلیون تن محصولات کشاورزی به تولید می‌رساند، از غلات گرفته تا میوه‌جات و همچنین صیفی‌جات. این حجم تولید نشان‌دهنده این است که وضعیت ایران با کشوری مانند کوبا قابل قیاس نیست.

حریری البته تصریح کرد که این بدان معنا نیست که فشارهای اقتصادی بی‌تأثیرند و بیان داشت: امروز نیز مردم با مشکلات جدی مواجه هستند و نمی‌توان این واقعیت را نادیده گرفت. در حال حاضر ما در مرحله سنجش تاب‌آوری قرار داریم و هر طرفی که تاب‌آوری بیشتری ارائه دهد، در نهایت موفق‌تر خواهد بود.

او برای شفاف‌سازی این موضوع به مثالی اشاره کرد و گفت: یکی از مقامات به من منتقل کرده بود که تقابل ایران و آمریکا مانند یک مسابقه فوتبال نخواهد بود که اگر چند گل عقب بیفتی، شکست را پذیرفته باشی؛ بلکه بیشتر مملو از تنازعاتی شبیه مسابقه بوکس است که ممکن است یک طرف در ۱۱ راند به عقب بیفتد اما در راند دوازدهم به حریف خود ضربه مهلکی وارد کرده و او را ناک‌اوت کند. بنابراین حتی اگر چندین بار هم به زمین بیفتی، هنوز هم امکان پیروزی وجود دارد.

هدف محاصره اقتصادی؛ ایجاد شکاف میان مردم و حاکمیت

حریری با بیان اهداف اعلام‌شده آمریکا در موج جدید فشار اقتصادی خاطرنشان کرد: آمریکا به‌صراحت از محاصره اقتصادی سخن به میان آورده و مقصود خود را محدود کردن معیشت ملت، افزایش شکاف میان جامعه و حکومت و سپس ایجاد اختلافات درون‌مردمی عنوان کرده است. بنابراین ضروری است که در سیاستگذاری‌های داخلی به‌گونه‌ای عمل کنیم که این اهداف محقق نشود.

او افزود: متأسفانه با تبلیغ و بازتولید این فضا، شکاف‌هایی در حال شکل‌گیری است. از یک سو فشارهای تبلیغاتی بیشتر می‌شود و از سوی دیگر برخی سیاستگذاران به دنبال گران‌سازی هستند که خوشبختانه عاقل‌های کشور تاکنون مانع برخی از این اقدامات شده‌اند.

حریری در خصوص مشکل ناترازی بنزین گفت: فرض کنیم کشور با کمبود روزانه ۲۰ میلیون لیتر بنزین روبروست؛ این معضل به چند ماه اخیر مرتبط است. اما باید از خود سؤال کرد چه حادثه‌ای باعث شده که این مسأله در طی چند روز به یک موضوع عمومی تبدیل شده و صف‌های طولانی تشکیل گردد؟

به گفته او، نقش سیاستگذاران در ایجاد چنین وضعیتی باید به‌خوبی درک شود. افرادی که در داخل، چه به شکل آگاهانه و چه ناآگاهانه، نباید به تشدید شکاف میان ملت و دولت دامن بزنند.

حریری ادامه داد: هر روز گفته می‌شود که کشور در آستانه قحطی قرار دارد و این نوع زبان‌آوری به افزایش نگرانی‌های عمومی کمک می‌کند. ممکن است برخی افراد آگاهانه و برخی ناآگاهانه به دامن زدن به چنین فضایی مبادرت کنند، اما نتیجه هر دو حالت می‌تواند منجر به افزایش اضطراب و بی‌اعتمادی شود.

هشدار درباره تعمیق شکاف میان مذهبی‌ها و غیرمذهبی‌ها

حریری در ادامه بر خطر تشدید شکاف‌های اجتماعی تأکید کرد و گفت: فاصله میان خود مردم به اندازه فاصله بین مردم و حکومت حائز اهمیت است. کافی است به وضعیت جامعه در ماه‌های اخیر نگاه کنیم؛ بخشی از جامعه مدتی طولانی در خیابان بود.

او همچنین تصریح کرد: در اوایل، حتی رسانه ملی با تعداد قابل توجهی از زنانی که حجاب رسمی را رعایت نمی‌کردند، گفتگو می‌کرد و برخی اقشار جامعه نیز رویکردهای مسالمت‌آمیز در خیابان نشان می‌دادند. اما امروز در بستر اینترنت، حجم عظیمی از محتوای تقابلی علیه بدحجابی و همچنین علیه مذهب دیده می‌شود.

حریری هشدار داد: اگر فاصله میان جریان‌های تندرو و مردم عادی افزایش یابد و مسئله حجاب مجدداً به متن جامعه برگردد، ممکن است شکاف میان مذهبی‌ها و غیرمذهبی‌ها به یک معضل جدی تبدیل شود که می‌تواند عواقب مشکلی را به همراه داشته باشد.

او تأکید کرد: اگر تدبیری برای این موضوع اندیشیده نشود، این شکاف می‌تواند به یکی از شکاف‌های اصلی جامعه تبدیل شود و این وضعیت به وضوح به سود ترامپ و سیاست‌های رقبای ما خواهد بود.

چین بر اساس منافع ملی خود عمل می‌کند

حریری در ادامه در خصوص روابط میان ایران و چین گفت: اینکه چین در تمامی عرصه‌ها از ایران حمایت کند یا علیه آن عمل کند، به آخرین منافع خود چین مربوط می‌شود. این کشور بر اساس منافع ملی خود تصمیم‌گیری می‌کند و اگر در نقطه‌ای در برابر آمریکا مقاومت می‌کند، علت آن صرفاً عشق به ایران نیست، بلکه هم‌راستایی منافع ملی و دیدگاه استراتژیک چین با منافع ایران است.

او افزود: در برخی موارد ممکن است چین فاصله‌ای با ایران بگیرد. چرا باید انتظار داشته باشیم که این کشور در همه زمینه‌ها رویکرد همسو با ما داشته باشد؟ آیا ایران یک کشور نیابتی یا تحت‌الحمایه چین است؟

به گفته حریری، چین در منطقه اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت خود را پیگیری می‌کند و در هر مورد موضع ملی خود را تشکیل خواهد داد. این کشور همچنین از آسیب به منافع عربستان در منطقه استقبال نمی‌کند، به‌همان‌سان که ایران نیز گاه به دنبال منافع و سیاست‌های خود است.

وی ادامه داد: چین با صرف میلیاردها دلار در امارات و قطر سرمایه‌گذاری کرده و این مسأله مختص به خود چین است. روابط ایران و چین مبتنی بر منافع مشترک بوده و نباید این رابطه را به نوعی رابطه ارباب و رعیتی تبدیل کرد.

حریری به پیچیدگی‌های موجود در خاورمیانه و موضوع تنگه هرمز پرداخت و گفت: در برخی موارد، منافع کشورهایی که نفت می‌خرند و نیز کشورهایی که نفت می‌فروشند، ممکن است با منافع چین در تضاد باشد، اما این به معنای خصومت با چین نیست. همچنین در مواردی ممکن است منافع به‌طرز قابل قبولی هم‌راستا باشد. این روابط بر پایه منافع مشترک شکل گرفته و نمی‌توان آن را به واقعیت نیابتی نسبت داد.

مسائل فرعی نباید جای مسائل اصلی کشور را بگیرد

رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین در پایان خاطرنشان کرد: هر چه بتوانیم کشورهای بیشتری را به هم‌گروهی و همکاری دعوت کنیم، به نفع کشور خواهد بود. باید از مباحث حاشیه‌ای عبور کنیم و بر محور مسائل اصلی تمرکز کنیم؛ این رویکرد در هر دو حوزه داخلی و بین‌المللی ضروری است.

او تصریح کرد: مسئله اصلی امروز کشور نه قیمت بنزین است و نه حجاب زنان. اگر کسی این مسائل را به‌عنوان اولویت‌های اصلی کشور قلمداد کند، به شدت در تشخیص اولویت‌ها دچار اشتباه شده است.

حریری تأکید کرد: نباید اجازه دهیم که دیدگاه‌های نادرست و مسائل حاشیه‌ای به سیاست‌های جاری کشور تبدیل شوند، زیرا در وضعیت کنونی، حفظ انسجام اجتماعی و جلوگیری از عمیق‌تر شدن شکاف‌های داخلی، در کنار تقویت روابط بین‌المللی و تاب‌آوری اقتصادی، از اولویت‌های اساسی کشور به شمار می‌آید.

۲۲۳۲۲۹