با دریافت وام ۲ میلیارد تومانی، چه میزان مسکن می‌توان تهیه کرد؟

خبرآنلاین اعلام کرده است که سقف تسهیلات خرید و ساخت مسکن از طریق اوراق گواهی حق تقدم (تسه) در شهر تهران برای افراد مجرد به یک میلیارد تومان و برای زوجین به دو میلیارد تومان افزایش یافته است.

ایسنا نیز خبر داده که در مراکز استان‌ها و شهرهایی با جمعیت بیش از ۲۰۰ هزار نفر، این سقف برای اشخاص به صورت انفرادی ۸۰۰ میلیون تومان و برای زوج‌ها ۱.۶ میلیارد تومان تعیین شده است. در مناطق دیگر، این وام به ترتیب برای افراد مجرد ۶۰۰ میلیون تومان و برای زوجین ۱.۲ میلیارد تومان اعلام شده است.

هم‌زمان، محدودیت سقف تسهیلات تعمیرات (جعاله) واحدهای مسکونی از طریق اوراق حق تقدم از ۲۸۰ میلیون تومان به ۴۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است.

هم‌چنین سقف وام ودیعه مسکن از طریق اوراق گواهی حق تقدم در تهران با افزایش از ۳۰۰ میلیون تومان به ۴۰۰ میلیون تومان، در مراکز استان‌ها و شهرهای بالای ۲۰۰ هزار نفر از ۲۲۵ میلیون به ۳۰۰ میلیون تومان و در سایر نقاط از ۱۵۰ میلیون به ۲۰۰ میلیون تومان ارتقا پیدا کرده است.

با این وجود، به سبب شتاب ناگهانی افزایش قیمت مسکن طی سال جاری، توان پوشش‌دهی این وام‌ها به کمترین میزان خود رسیده است. بر اساس برآوردهای مختلف، متوسط قیمت هر مترمربع مسکن در تهران به حدود ۲۰۰ میلیون تومان رسیده است که نشان می‌دهد میزان تسهیلات خرید اوراق در تهران فقط برای تأمین هزینه خرید حدود ۱۰ متر مربع خانه کفایت می‌کند؛ هرچند که حتی قبل از جهش قیمت‌ها، وام‌های اوراق تأثیر قابل‌توجهی بر افزایش قدرت خرید متقاضیان نداشتند.

مسئله اصلی این است که خریدار پیش از دریافت کامل مبلغ وام، ناچار است بخش مهمی از آن را صرف خرید «اوراق حق تقدم» نماید؛ این اوراق که قیمت آن‌ها تحت تأثیر نوسانات بازار قرار دارد، عملاً بخشی از مبلغ اسمی وام را پیش از رسیدن به دست متقاضی کاهش می‌دهد. این موضوع در کنار نرخ بهره بالا و اقساط سنگین ماهیانه، موجب شده تمایل به دریافت این تسهیلات در میان دهک‌های درآمدی هدف که بیشترین نیاز به مسکن را دارند، بسیار محدود شود.

متقاضیان برای بهره‌مندی از وام، باید برگه‌های اوراق مورد نیاز را تهیه کنند که هر برگ آن امکان دریافت ۵۰۰ هزار تومان وام را فراهم می‌آورد. به تعبیر دیگر، برای دریافت وام یک میلیارد تومانی باید ۲۰۰۰ برگ اوراق خریداری شود که قیمت کنونی هر برگه حدود ۹۰ هزار تومان است. بنابراین، هزینه کل دریافت چنین وامی در حدود ۱۸۰ میلیون تومان خواهد بود.

به بیان دیگر، افزایش سقف وام بدون در نظر گرفتن «توان بازپرداخت خانوار» و «فاصله زیاد میان قیمت مسکن و قدرت خرید»، تنها بار مالی بیشتری بر دوش متقاضی تحمیل می‌کند و نمی‌تواند به شکل واقعی موجب رونق بازار مسکن شود؛ بازاری که در نبود تولید انبوه و وجود هزینه‌های بالای ساخت، همچنان با عدم قطعیت قابل توجهی روبه‌رو است.

در این زمینه، حسن محتشم، کارشناس بازار مسکن، به ایسنا اظهار داشت: افزایش میزان وام‌های مسکن بدون کاهش نرخ سود و کنترل تورم بخش مصالح، عملاً تأثیر چشمگیری در بهبود توان مالی متقاضیان مصرفی نخواهد داشت.

او ادامه داد: وام دو میلیارد تومانی با نرخ بهره فعلی حدود ۲۲.۵ درصد، فشار قابل توجهی به اقساط پرداختی خانوارها وارد می‌کند که برای دهک‌های پایین و متوسط غیرقابل تحمل است. سیاستی که در پیش گرفته شده،‌ به جای حل مسائل اساسی مانند تولید مسکن یا ساماندهی بازار اجاره، تنها به بازی با اعداد محدود می‌شود. چنین وامی نه سبب افزایش قدرت خرید می‌شود و نه تقاضای مؤثری را به بازار وارد می‌کند؛ صرفاً به درآمدهای کارمزدی شبکه بانکی و بازار اوراق دامن می‌زند.

بر اساس گزارش‌های موجود، کارشناسان عقیده دارند تا زمانی که شرایط کلان اقتصادی و سیاست‌های عرضه مسکن، مانند احیای بافت‌های فرسوده و طرح‌های حمایتی نظیر نهضت ملی مسکن، در وضعیت ثبات قرار نگیرند، چنین تسهیلاتی فقط به عنوان درمانهایی موقت باقی خواهند ماند که اثرات تورمی آن‌ها بر بازار، بیش از منافع واقعی مردم خواهد بود. بازار مسکن در وضعیت کنونی بیشتر از وام‌های گرانقیمت، به عرضه ارزان‌قیمت و کاهش ریسک‌های سرمایه‌گذاری نیازمند است.

۲۱۷