آخرین موعد برای آزادسازی خودروهای وارداتی ایرانیان ساکن خارج تعیین گردید
اعلام زمان محدود برای وارد کردن و ترخیص خودروهای ایرانیان مقیم خارج
به اطلاع می‌رساند که بر اساس مکاتبات رسمی میان سازمان توسعه تجارت ایران و گمرک جمهوری اسلامی ایران، آخرین مهلت برای انجام مراحل قانونی مربوط به واردات خودروهای سواری شخصی متعلق به ایرانیان مقیم خارج مشخص گردیده و به تمامی گمرکات اجرایی در سراسر کشور ابلاغ شده است. مطابق با اسناد رسمی منتشر شده، تمامی مراحل شامل ثبت سفارش، اظهار و ترخیص نهایی خودروهای سواری شخصی ایرانیان مقیم خارج باید حداکثر تا پایان وقت اداری سال ۱۴۰۵ به اتمام برسد. این تصمیم بر مبنای ماده ۹۲ ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۴۰۵ اتخاذ شده و تمامی ارگان‌های اجرایی و گمرکات کشور موظف به اجرای دقیق این محدودیت زمانی هستند. تعیین یک بازه زمانی مشخص و روشن، موجب ساماندهی پرونده‌های موجود خواهد شد و از بلاتکلیفی اداری متقاضیان و انباشت پرونده‌ها در مبادی ورودی کشور جلوگیری می‌کند.
جزییات بخشنامه گمرک جمهوری اسلامی ایران به گمرکات اجرایی
دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۲۲ مهر ۱۴۰۵ (۱۴۰۵/۰۷/۲۲) با ابلاغیه گمرکی به شماره ۱۴۰۵/۱۰۴۸۰۳۵ و کد ابلاغیه ۱۴۰۵/۱۵۲/۷۳، دستورالعمل اجرایی محدودیت زمانی مذکور را به ناظرین، مدیران کل و کلیه مدیران گمرکات اجرایی کشور ارسال کرده است. این بخشنامه به دنبال ابلاغیه گمرکی ردیف ۴۹ سال ۱۴۰۵ و در راستای اجرای نامه ارسالی از سوی رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران صادر شده است. در این سند رسمی که به امضای محمدعلی بهپوری، مدیرکل دفتر واردات گمرک رسیده و در گردونه اداری آن نام علی‌اکبر شامانی معاون امور گمرکی، فرهاد حکمتی‌منش به عنوان معاون مدیرکل و شجاع کرمی به عنوان کارشناس درج گردیده، بر اجرای بی‌قید و شرط ماده ۹۲ ضوابط ابلاغی قانون بودجه سال جاری تأکید شده است.
محمدعلی بهپوری، مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران، در متن این ابلاغیه رسمی به مدیران گمرکات اجرایی کشور خاطرنشان کرده است:
پیرو ابلاغیه گمرکی ردیف ۴۹ سال ۱۴۰۵ این دفتر در خصوص واردات خودروهای سواری شخصی ایرانیان مقیم خارج، تصویر نامه شماره ۸۵۸۷۲۶۳ مورخ ۱۴۰۵/۶/۱۱ رئیس کل محترم سازمان توسعه تجارت ایران در خصوص کامل شدن (نهایی) فرآیند ثبت سفارش، اظهار و ترخیص نهایی خودروهای سواری شخصی ایرانیان مقیم خارج تا پایان وقت اداری سال ۱۴۰۵ ارسال می‌شود. خواهشمند است دستور فرمایید تا به منظور اجرای ماده ۹۲ ضوابط ابلاغی قانون بودجه سال ۱۴۰۵ اقدامات قانونی لازم را صورت دهند. همچنین، مسئولیت نظارت بر اجرای دقیق این بخشنامه بر عهده بالاترین مقام گمرک اجرایی خواهد بود.
ابعاد نظارتی و نهادهای مطلع از ابلاغیه گمرکی
طبق اطلاعات ذکر شده در سند ابلاغی گمرک جمهوری اسلامی ایران به شماره سریال ۲۰۱۸۴۰۶۹، رونوشت این دستورالعمل علاوه بر دفترهای ستادی گمرک، به نهادهای نظارتی و قانونی کلیدی کشور نیز ارسال شده است تا نظارت بر اجرای آن در بالاترین سطح ممکن انجام گیرد. در میان رونوشت‌های این ابلاغیه، نام بازرس کل امور اقتصادی سازمان بازرسی کل کشور، مدیر گروه حسابرسی هیات پانزدهم امور اقتصادی و زیربنایی دیوان محاسبات و معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست جمهوری (بازگشت به نامه شماره ۹۰۶۲۶ مورخ ۱۲ آبان ۱۳۹۹ (۱۳۹۹/۸/۱۲)) به چشم می‌خورد. واگذاری مسئولیت نظارت به بالاترین مقام هر گمرک اجرایی و اطلاع‌رسانی همزمان به نهادهای نظارتی نظیر سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات، سرعت عمل و دقت گمرکات را در رسیدگی به پرونده‌های واردات خودرو افزایش خواهد داد؛ با این حال، محدودیت زمان باقی‌مانده تا پایان سال جاری، بار کاری مضاعفی را بر زیرساخت‌های اجرایی گمرکات و واردکنندگان وارد خواهد ساخت.
محدودیت‌های سیستمی سامانه جامع تجارت در ثبت سفارش خودرو
بخش دیگری از این مقررات به چگونگی صدور و تمدید مجوزها در سامانه جامع تجارت اختصاص یافته است. بر اساس نامه رسمی شماره ۸۵۸۷۲۶۳ مورخ ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ (۱۴۰۵/۰۶/۱۱) که از طرف محمدعلی دهقان دهنوی، معاون وزیر صمت و رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران، برای عسگری، رئیس کل گمرک جمهوری اسلامی ایران و بزی، رئیس مرکز نوآوری، هوشمندسازی و امنیت ارسال شده، دستورات معینی برای اعمال محدودیت‌های نرم‌افزاری و سیستمی در ثبت سفارش خودروهای ایرانیان مقیم خارج صادر شده است. این اقدام مانع از صدور مجوزهایی می‌شود که مهلت قانونی اجرایی آن‌ها از سال مالی و بودجه‌ای ۱۴۰۵ تجاوز می‌کند.
تغییر در مهلت اعتبار ثبت سفارش‌های صادره پس از اول مهر ۱۴۰۵
در مکاتبه رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران به موضوع پیشینه قانونی این طرح اشاره شده است. بر این اساس، قابلیت واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور در ابتدا در سال ۱۴۰۴ و بر اساس بند (ر) تبصره (۱) قانون بودجه سال ۱۴۰۴ فراهم گردید. سپس، به پیروی از نامه شماره ۷۷۵۵۰۶۰ مورخ ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ (۱۴۰۵/۲/۲۷) و بر اساس ماده ۹۲ ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۴۰۵ (موضوع تصویب‌نامه شماره ۲۰۳۳۳۶/ت ۶۴۰۰۰ هـ مورخ ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ (۱۴۰۴/۱۲/۲۶) هیأت وزیران)، ادامه این روند در سال ۱۴۰۵ نیز مجاز اعلام شد. با این وجود، طبق دستور جدید، اعتبار تمامی ثبت سفارش‌های صادره بر اساس این مصوبه که بعد از تاریخ اول مهر ۱۴۰۵ (۱۴۰۵/۷/۱) صادر می‌شوند، بدون در نظر گرفتن بازه‌های زمانی متعارف، منحصراً تا پایان سال ۱۴۰۵ محدود و مشروط خواهد بود.
محمدعلی دهقان دهنوی، معاون وزیر و رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران، در انتهای نامه شماره ۸۵۸۷۲۶۳ خود بر ضرورت اعمال این تغییرات سیستمی و اطلاع‌رسانی به متقاضیان تأکید کرده است:
لطفاً در سامانه جامع تجارت، محدودیت‌های سیستمی لازم را به گونه‌ای اعمال کنید که اعتبار ثبت سفارش‌های صادره تحت این مصوبه بعد از تاریخ ۱۴۰۵/۷/۱ (بدون در نظر گرفتن بازه‌های زمانی متعارف) فقط تا پایان سال جاری محدود و مشروط گردد و اطلاع‌رسانی مناسب و شفاف در زمان صدور مجوز ثبت سفارش به تمامی متقاضیان و ذی‌نفعان انجام پذیرد.
الزام به انجام همزمان ثبت سفارش، اظهار و ترخیص قطعی تا پایان سال ۱۴۰۵
نکته‌ای حائز اهمیت که در هر دو سند ابلاغی از سوی سازمان توسعه تجارت ایران و گمرک جمهوری اسلامی ایران به وضوح دیده می‌شود، شمول این محدودیت زمانی بر تمام حلقه‌های زنجیره واردات است. برخلاف برخی رویه‌های پیشین که در آن‌ها صرفاً انجام ثبت سفارش یا ورود کالا به اماکن گمرکی پیش از انقضای مهلت قانونی برای حفظ حقوق مکتسبه واردکننده کفایت داشت، در این ابلاغیه به صراحت قید شده است که فرآیند ثبت سفارش، اظهار و ترخیص نهایی بایستی همه تا پایان وقت اداری سال ۱۴۰۵ تکمیل گردد. این به این معناست که متقاضیان مشمول این طرح، پس از اخذ مجوز ثبت سفارش در نیمه دوم سال، تنها زمان محدودی برای خرید، حمل و انتقال خودرو به گمرکات کشور، پیگیری تشریفات استاندارد، اخذ مجوزهای قانونی و دریافت پروانه ترخیص قطعی در دست خواهند داشت.
چالش‌های زمانی برای متقاضیان و واردکنندگان خودروهای شخصی
کاهش دوره اعتبار ثبت سفارش‌های صادره پس از تاریخ ۱۴۰۵/۰۷/۰۱ و قفل شدن سیستم بر روی تاریخ پایان سال ۱۴۰۵، ریسک رسوب خودروها در گمرکات را در صورت بروز هرگونه تأخیر در حمل و نقل دریایی یا زمینی به شدت افزایش می‌دهد. از آن جا که فرآیندهای لجستیکی، تخصیص کدهای رهگیری، بررسی اصالت اسناد و اجرای آزمون‌های فنی و استاندارد به زمان نیاز دارند، متقاضیانی که در ماه‌های پایانی سال ۱۴۰۵ به ثبت سفارش می‌پردازند با فشردگی زمانی شدید مواجه خواهند شد. به همین خاطر رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران دستور داده است تا در زمان صدور مجوز ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت، اطلاع‌رسانی دقیق و گسترده‌ای به متقاضیان و ذی‌نفعان صورت گیرد تا افراد با آگاهی کامل از مهلت باقی‌مانده تا پایان وقت اداری سال ۱۴۰۵، نسبت به آغاز فرآیند واردات خودروی شخصی خود اقدام کنند. عدم تکمیل هر یک از مراحل سه‌گانه ثبت سفارش، اظهار گمرکی و ترخیص نهایی تا آخرین روز کاری سال ۱۴۰۵ به معنای پایان اعتبار مجوزهای صادرشده مبتنی بر ماده ۹۲ ضوابط اجرایی قانون بودجه سال جاری خواهد بود.
