اقدامات دولت، کشور را از وابستگی به واردات بنزین مستقل کرد

روزنامه ایران اشاره کرده است که استمرار شرایط کنونی به اهمیت تعادل میان تولید و مصرف سوخت و تقویت ذخایر استراتژیک وابسته است. از اجرای نرخ سوم بنزین و ساماندهی استفاده از کارت‌های جایگاه تا افزایش مصرف CNG و به کارگیری ظرفیت پالایشگاه‌های موجود، اقداماتی به انجام رسیده که با همکاری مردم، نه‌تنها به مدیریت تقاضا کمک کرده، بلکه فشار بر منابع ارزی را کاهش داده است. اکنون هدف اصلی، حفظ دستاوردهای اخیر و تقویت ذخایر سوخت به شمار می‌رود.

پزشکیان همچنین اظهار می‌دارد: «کشور پیش‌تر برای واردات بنزین، حدود ۱۲ میلیارد دلار هزینه می‌کرد، اما به مدد مدیریت مصرف و همراهی مردم، این نیاز به حداقل رسیده است.» رئیس‌جمهور تأکید می‌کند که درآمد ناشی از افزایش قیمت سوخت و منابع به‌دست‌آمده از صرفه‌جویی و مدیریت مصرف باید به مردم بازگردانده شود. ارزیابی میزان این منابع و نحوه تقسیم آن‌ها بین مردم، از مسائل کلیدی در ادامه اجرای این سیاست خواهد بود.

کاهش وابستگی به واردات و فشار کمتر بر منابع ارزی
تأمین سوخت بنزین کشور بستگی به ظرفیت تولید پالایشگاه‌ها، میزان مصرف و تأمین کسری احتمالی از طریق واردات دارد. در شرایطی که منابع ارزی محدود است، کاهش وابستگی به واردات می‌تواند فرصت استفاده از این منابع را برای تأمین نیازهای دیگر کشور فراهم آورد. پایداری دستاوردهای حاصل، مستلزم حفظ توازن میان تولید و مصرف است. یکی از اقداماتی که در این راستا انجام شد، اصلاح نرخ سوم بنزین بود که از ۱۶ شهریور به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت؛ در حالی که سهمیه ۶۰ لیتری با نرخ هر لیتر هزار و ۵۰۰ تومان و سهمیه ۱۰۰ لیتری با نرخ هر لیتر ۳ هزار تومان برای خودروهای مشمول بدون تغییر باقی مانده است. به موازات اصلاح قیمت، در دسترس قرار دادن خودروهای کم‌مصرف، بهبود سیستم حمل‌ونقل عمومی و افزایش استفاده از سوخت‌های جایگزین نیز در مدیریت مصرف بنزین تأثیرگذار است. ساماندهی توزیع و پیشگیری از انحراف سوخت از کانال‌های رسمی نیز بخشی از تدابیر دولت در این زمینه به شمار می‌رود.

افزایش تولید و جایگزینی CNG به جای بنزین
عماد رفیعی، مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، در گفت‌وگویی با «ایران» اعلام می‌کند: «کاهش نیاز به واردات بنزین از طریق دو راه افزایش تولید و مدیریت مصرف پیگیری می‌شود.» وی می‌افزاید که بالا رفتن نرخ سوم بنزین (۱۰ هزار تومان) به تعدیل مصرف کمک کرده و همزمان، مدیریت سفرها و جا به‌جایی گاز طبیعی فشرده (CNG) به‌جای بنزین در اولویت قرار گرفته است. رفیعی به افزایش مصرف CNG پس از اعمال این سیاست اشاره کرده و توضیح می‌دهد که میانگین مصرف روزانه این سوخت از ۱۴.۷ میلیون مترمکعب در مردادماه به حدود ۱۶.۷ میلیون مترمکعب در مهرماه رسیده که نشان‌دهنده افزایشی معادل دو میلیون مترمکعب در روز است و نشان‌دهنده استقبال بیشتر از این سوخت جایگزین است.
از نظر تولید، در برنامه شرکت ملی پالایش و پخش، به کارگیری ظرفیت پالایشگاه‌های فعال در دستور کار قرار دارد. رفیعی به آسیب‌های ناشی از جنگ رمضان در زیرساخت‌های گازی پارس جنوبی پرداخته و خاطرنشان می‌کند که این مشکلات باعث کاهش تولید میعانات گازی شد که بر روی عملکرد پتروشیمی‌هایی که به این نوع خوراک نیاز دارند و مواد افزایش‌دهنده عدد اکتان تولید می‌کنند، تأثیر گذاشت. به گفته او، در ماه‌های اخیر با همکاری پتروشیمی‌ها و شرکت ملی پالایش و پخش، تولید این مواد به سطح قبل از جنگ رمضان بازگشته است.

ساماندهی استفاده از کارت اضطراری جایگاه‌ها
شناسنامه‌دار کردن استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها، اقدامی دیگر است که شرکت ملی پالایش و پخش برای مدیریت مصرف و جلوگیری از تخلفات در عرضه فرآورده‌های نفتی در دست اقدام دارد. رفیعی می‌گوید: «این طرح تاکنون در حدود ۱۳۰ جایگاه سوخت در تهران به مرحله اجرا درآمده است.»
بر اساس این طرح، افرادی که کارت سوخت شخصی ندارند و از کارت اضطراری جایگاه استفاده می‌کنند، می‌بایست هویت خود را از طریق کارت بانکی تأیید کنند. این روش موجب می‌شود تا امکان رصد دقیق‌تر دریافت سوخت و شناسایی مصرف غیرمعمول فراهم گردد. رفیعی بیان می‌کند: «برخی خودروها در هر ماه بین ۳۰۰ تا ۱۵۰۰ لیتر بنزین دریافت می‌کنند و بخشی از این میزان از طریق کارت اضطراری جایگاه‌ها تأمین می‌شود.» او توضیح می‌دهد که پیش از اجرای این طرح، شناسایی این دسته از مصرف‌کنندگان دشوار بود، اما با این اقدام اکنون امکان شناسایی آنها فراهم شده است. از این گروه خواسته شده تا بر اساس نوع و حجم مصرف، برای دوگانه‌سوز کردن خودروهای خود اقدام کنند.

کاهش مصرف بنزین در سه استان
مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش از انجام طرح محدودسازی استفاده از کارت‌های اضطراری در استان‌های کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی خبر می‌دهد. براساس توضیحات وی، در الگوی مشخص برای این سه استان، سهمیه‌های کارت شخصی شامل ۶۰ لیتر با نرخ اول، ۵۰ لیتر با نرخ دوم سه‌هزار تومانی و ۵۰ لیتر با نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی است. در مقابل، استفاده از کارت‌های اضطراری تقریباً به‌طور کلی متوقف شده است. رفیعی تصریح می‌کند که اجرای این طرح باعث کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف بنزین در این استان‌ها شده و همچنین از فعالیت قاچاق جلوگیری کرده، صف‌های انتظار را کاهش داده و رضایت مردم را افزایش داده است.

توسعه عرضه بنزین ویژه داخلی
در کنار تدابیر تأمین و مدیریت مصرف، توسعه تولید بنزین ویژه داخلی نیز در حال پیگیری است. رفیعی می‌گوید: «این محصول در پالایشگاه ستاره خلیج فارس و پالایشگاه شازند تولید می‌شود و تاکنون در حدود ۱۰ جایگاه عرضه شده است. برنامه شرکت ملی پالایش و پخش، افزایش تعداد این جایگاه‌ها به تقریباً ۱۰۰ جایگاه در زمان کوتاهی است.»
به گفته وی، عرضه بنزین ویژه با نام (برند) و قیمت‌گذاری پالایشگاه‌ها و با همکاری جایگاه‌های سوخت انجام می‌شود. دولت نیز برای کاهش هزینه این محصول نسبت به بنزین ویژه وارداتی، یارانه‌ای برای پالایشگاه‌ها تخصیص می‌دهد. رفیعی هدف این اقدامات را افزایش دسترسی مصرف‌کنندگان به بنزین ویژه تولید داخل معرفی می‌کند.

نقش مکمل اصلاح قیمت و مدیریت عرضه
مصطفی سعیدی، کارشناس انرژی، در گفتگو با «ایران» به این نکته اشاره می‌کند که تأثیرگذاری اصلاح نرخ سوم را باید در کنار تغییرات روش عرضه بررسی کرد. وی بیان می‌کند: «دولت با ملاحظه وضعیت موجود، از افزایش شدید قیمت‌ها پرهیز کرده و نرخ سوم را از پنج هزار تومان به ۱۰ هزار تومان رسانده است؛ اقدامی که به زعم او در راستای اصلاح تدریجی بنزین بلاخره خارج از سهمیه است.» سعیدی خاطرنشان می‌سازد: «افزایش نرخ بنزین در سطح سوم به تنهایی تأثیر چندانی بر مصرف ندارد، اما همراه با آن، سیاست‌هایی به اجرا درآمد که مصرف‌کنندگان را به استفاده از کارت سوخت شخصی ترغیب کرد. پیشتر، بسیاری از مردم از کارت جایگاه برای دریافت سوخت بهره می‌بردند، اما با کاهش کاربرد کارت جایگاه، شرایط به نحو دیگری تغییر کرد.»

این کارشناس همچنین به اتصال اطلاعات کارت بانکی به کد ملی و ثبت میزان سوخت دریافتی اشاره کرده و می‌گوید که این امر می‌تواند ضمن جلوگیری از سوءاستفاده از سیستم توزیع، اطلاعات دقیق‌تری از الگوی مصرف ارائه دهد. به باور سعیدی، برخی از کاهش مصرف بنزین ناشی از محدودیت‌های تازه در عرضه از طریق کارت جایگاه است. او توضیح می‌دهد: «در برخی شهرستان‌ها، سهمیه قابل استفاده از کارت جایگاه، در ساعات ابتدایی روز به پایان می‌رسد و تأمین سوخت با سقف معینی امکان‌پذیر می‌شود. در چنین وضعیتی، بخشی از تقاضا از خودروهای دوگانه‌سوز به سمت CNG هدایت شده است.» این توضیحات به‌وضوح نشان می‌دهد که کاهش مصرف ثبت‌شده بنزین می‌تواند نتیجه مجموعه‌ای از عوامل باشد، از صرفه‌جویی و جایگزینی سوخت گرفته تا نظارت بر توزیع. سعیدی معتقد است که فراهم آوردن بسترهای لازم برای دوگانه‌سوز کردن خودروها، می‌تواند به تداوم این روند کمک کند.

23302

بــــرش

کاهش روزانه پنج میلیون لیتر برای تقویت ذخایر

با وجود تمامی اقدامات انجام شده، حفظ توازن میان تولید و مصرف و تقویت ذخایر استراتژیک همچنان نیازمند ادامه مدیریت مصرف است. مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی می‌گوید که لازم است مصرف روزانه بنزین به میزان حدود پنج میلیون لیتر کمتر از سطح کنونی باشد تا امکان تقویت ذخایر و افزایش تاب‌آوری کشور در برابر بحران‌های محتمل وجود داشته باشد. سعیدی پیشنهاد می‌کند که استفاده بیشتر از سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی همچون مترو و اتوبوس، کاهش سفرهای غیرضروری و تجمیع خریدها و سفرهای درون‌شهری، از جمله راهکارهای دستیابی به این هدف است و تأکید می‌کند که مدیریت مصرف تنها محدود به سیاست‌های قیمتی نیست. کاهش وابستگی به واردات، به جز تأثیرات آن بر تأمین سوخت، می‌تواند منابع ارزی اضافی را برای پرداخت به دیگر نیازهای کشور فراهم کند. او در این راستا می‌افزاید: «در گذشته، بخشی از درآمد ناشی از صادرات نفت خام، به‌صورت ارزی یا تهاتر، صرف تأمین بنزین می‌گردید. با کاهش این نیاز، فرصت بیشتری برای تخصیص منابع به کالاهای ضروری و تجهیزات مورد نیاز کشور، شامل تجهیزات بهینه‌سازی مصرف انرژی، فراهم شده است.»