تونل زمان – ۲۸ مهر؛ از کشف پادماده تا شروع اوبونتو از یک دیسک سیّدیش

گاهی یک معادله، ممکن است یک ذره ناشناخته را پیش از بروز در آزمایشگاه نمایش دهد و گاهی یک سی‌دی رایگان می‌تواند سیستم‌عاملی را به میلیون‌ها خانه معرفی کند. آنچه در این دو مورد مشترک است، شجاعت برای پیگیری مسیری بود که در آغاز چندان روشن به نظر نمی‌رسید.

می‌توان ردی از همین شجاعت را از آزمایش عمیق جیمز چادویک تا سفر هشت‌ساله‌ی بپی‌کلمبو دنبال کرد؛ سفری از میان هسته اتم، پادماده، نرم‌افزار آزاد و داغ‌ترین همسایگی خورشید.

در دل پاسخ‌های معادله‌ی پل دیراک، یک ذره عجیب نهفته بود؛ هم‌جرم با الکترون، اما با بار مثبت. فیزیک‌دانان می‌توانستند این پاسخ ناخوشایند را نادیده بگیرند، اما دیراک معنای فیزیکی آن را به‌طور جدی بررسی کرد. معادله‌ی او در سال ۱۹۲۸ مکانیک کوانتومی را با نسبیت خاص پیوند می‌زد و در عین حال پنجره‌ای به جهانی تازه می‌گشود.

دیراک ۴۲ سال پیش در ۸۲ سالگی در تالاهاسی درگذشت؛ اما پیوندی که میان ریاضیات و حقیقت بر قرار نمود هنوز به قوت خود باقی است. پوزیترون‌ها امروزه در تصویربرداری پزشکی به کار می‌روند و آزمایشگاه‌های فیزیک ذرات، اتم‌های پادماده را تولید و رفتار آنها را مورد بررسی قرار می‌دهند.

تابشی نافذ از بریلیم خارج می‌شد و توضیح مرسوم آن را به‌عنوان نوعی پرتو گاما می‌دانستند. جیمز چادویک با اندازه‌گیری انرژی پروتون‌هایی که از مواد غنی از هیدروژن متصاعد می‌شدند، متوجه شد که این توضیح با مشاهدات عددی تناسب ندارد. آزمایش‌های قابل توجه او در سال ۱۹۳۲ به کشف ذره‌ای بدون بار و تقریباً هم‌جرم پروتون منجر گردید.

چادویک ۱۳۵ سال پیش در منچستر چشم به جهان گشود. ذره‌ای که او شناسایی کرد، در آینده هم ابزاری برای شکافت هسته‌ای و رآکتورها گردید و هم راه‌های جدیدی در پزشکی هسته‌ای و تولید ایزوتوپ‌های درمانی گشود؛ میراثی دوگانه که از درمان بیماری تا خلق سلاح‌ها بسط می‌یابد.

یک سی‌دی کافی بود تا کاربر بتواند Ubuntu 4.10 را نصب کند؛ نسخه‌ای با نام رمز Warty Warthog که قرار بود پیچیدگی‌های لینوکس را از مسیر کاربران عادی حذف کند. کنونیکال و جامعه به رهبری مارک شاتل‌ورث این توزیع را بر اساس دبیان ایجاد کردند و از همان ابتدا پشتیبانی از x86، AMD64 و PowerPC را ارائه کردند.

تجربه نصب امروزی با تصاویر و ابزارهای گرافیکی پیشرفته فاصله‌ی زیادی با آن نسخه‌ی اولیه دارد؛ اما مفهوم اصلی همچنان پابرجاست. اوبونتو اکنون فراتر از کامپیوترهای شخصی رفته و در سرورها، زیرساخت‌های ابری و دستگاه‌های متصل به کار گرفته می‌شود؛ مسیری که از همان سی‌دی ساده آغاز شد.

برای رسیدن به عطارد، تنها حرکت به‌سوی خورشید کافی نیست؛ فضاپیما در حال نزدیک شدن به میدان جاذبه ستاره، شتاب می‌گیرد و ممکن است با سرعتی غیرقابل کنترل از کنار سیاره عبور کند. بپی‌کلمبو برای اجتناب از این سرنوشت، انرژی مداری خود را از طریق گذر از کنار زمین، زهره و عطارد کاهش داد.

طبق برنامه‌ریزی جدید ماموریت، ورود به مدار عطارد برای بیست و یکم نوامبر ۲۰۲۶ مشخص شده و جداسازی دو مدارگرد در دسامبر انجام خواهد شد. مرحله علمی از سال ۲۰۲۷ آغاز می‌شود تا سطح، درون، میدان مغناطیسی و محیط اطراف عطارد را همزمان مورد بررسی قرار دهد. دست‌یابی به مقصد، برای بپی‌کلمبو یکی از بزرگ‌ترین دستاوردها به شمار می‌آید.