تحلیل گوناگون دیدگاه‌های کاربران نسبت به سه سناریو در زمینه بنزین دولت / از «گندم و آب گرون می‌شن، بنزین چرا گرون نشه؟!» تا «هر سه گزینه غیرقابل پذیرش و نادرست است»
پس از انتشار نظرسنجی در ارتباط با سه نظریه در حال بررسی دولت در خصوص مدیریت مصرف و توزیع بنزین، نظرهای گوناگونی از سوی خوانندگان خبرآنلاین درباره روش‌های اصلاح سیاست‌های مربوط به بنزین ابراز گردید.
طبق توضیحات رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، در اولین سناریو قیمت بنزین ثابت می‌ماند، اما توزیع سوخت همچنان تا سقف تولید روزانه ۱۲۱ میلیون لیتر ادامه خواهد یافت و در صورتی که بنزین تمام شود، پمپ‌های سوخت خاموش خواهند شد.
در سناریوی دوم، این مقدار تولید بین خودروهای موجود تقسیم می‌شود و هر مصرفی بیشتر از سهمیه تعیین‌شده به قیمت آزاد محاسبه خواهد شد.
سناریوی سوم سهمیه‌ها را از خودروها جدا کرده و به افراد اختصاص می‌دهد؛ به گونه‌ای که هر فرد با یا بدون خودرو، سهمیه‌ای دریافت می‌کند و امکان انتقال و خرید و فروش این سهمیه نیز فراهم می‌باشد.
اما دیدگاه مخاطبان خبرآنلاین درباره این سه سناریو چیست؟
یکی از کاربران، با انتقاد از افزایش تعداد سناریوها، بیان کرد: «این قدر سناریو طراحی نکنید؛ به این نکته توجه کنید که از تجارب موفق جهانی استفاده نمایید.»
کاربر دیگری به شدت با افزایش قیمت بنزین مخالف بوده و نوشت: «اگر خودروی بی‌کیفیت داخلی را با قیمت چندین برابر می‌فروشید، به عنوان نمونه دو میلیارد تومان بیشتر، عملاً پول ۲۰ هزار لیتر بنزین آزاد را از خریدار به صورت پیش‌پرداخت و قبل از استفاده از آن دریافت کرده‌اید. دولت هیچ دلیلی برای بالابردن قیمت بنزین ندارد.»
در مقابل، یکی از کاربران با تأکید بر اهمیت اصلاح مصرف سوخت، سناریوی سوم را بهتر از دیگر گزینه‌ها دانسته و گفت: «هیچ شکی وجود ندارد که در شرایط کنونی کشور باید برنامه‌ای برای بهینه‌سازی مصرف سوخت طراحی شود. طبیعتاً هر سه سناریو دارای محاسن و معایب خاص خود هستند، اما به نظر من در صورتی که تأمین سوخت برای حمل‌ونقل عمومی و بارهای ضروری فراهم شود، اختصاص سهمیه بر اساس کد ملی گزینه‌ای بهینه به شمار می‌آید؛ به ویژه اینکه سهم افراد فاقد خودرو به دارندگان خودرو تعلق نخواهد گرفت.»
یکی دیگر از کاربران ضمن مقایسه اعداد مصرف بنزین ایران و ترکیه، اشاره کرد: «ترکیه ۱۷ میلیون خودرو و ایران ۱۶ میلیون خودرو دارد، جمعیت هر دو کشور نیز تقریباً ۸۵ میلیون نفر است. اما مصرف روزانه بنزین در ترکیه ۲۱ میلیون لیتر و در ایران ۱۳۵ میلیون لیتر است. فرض کنید که خودروهای نامرغوب ایرانی سه برابر میانگین جهانی بنزین مصرف می‌کنند؛ با این حال، چرا مصرف روزانه بنزین ایران بیش از پنج برابر ترکیه است؟»
در میان این نظرات، برخی کاربران به‌صراحت سناریوی سوم را مطلوب‌تر دانسته و یکی به سیاست‌های دولت‌های پیشین اشاره کرد و گفت: «در دوران پایانی دولت دکتر روحانی، مسئله بنزین به‌نوعی حل شده بود. اما در دولت قبلی به دلایل پوپولیستی از افزایش قیمت بنزین مطابق با تورم طفره رفتند و این مشکلات برای کشور پیش آمد. روش سوم از هر جهت بهتر است و باید هرچه فوری‌تر به مرحله اجرا برسد.»
در ادامه این بحث، یکی از کاربران با اشاره به این دیدگاه تنها نوشت: «بله، ماجرای بنزین در دولت آقای روحانی هم برایمان یادآوری شده است.»
مخاطب دیگری نیز به تأیید یکی از نظرات پرداخت و گفت: «موافقم.»
در عوض، گروهی از کاربران بر این عقیده بودند که هیچ یک از سه سناریوی ارائه‌شده، ایده درستی نیست. یکی از آنها نوشت: «هر سه سناریو اشتباه است و جایگزین سوم بدتر. چرا باید به فردی که خودرو ندارد، سهمیه بنزین داده شود؟ بهتر است از این پول برای توسعه حمل‌ونقل عمومی بهره‌برداری شود، که سهم این افراد از بنزین را خواهد داشت.»
در پاسخ به این نظر، فرد دیگری از ایده تخصیص سهمیه به تمامی شهروندان دفاع کرده و گفت: «یارانه بنزین و گازوئیل متعلق به تمامی مردم است. چرا نیمی از جامعه که خودرویی ندارند، باید از این یارانه بی‌بهره باشند؟ چرا خانواده‌ای با چندین خودرو باید میلیون‌ها تومان یارانه برای هر باک بنزین دریافت کند در حالی که خانواده‌ای بدون خودرو هیچ‌گونه سهمی نداشته باشد؟ این مورد همواره حق اقشار آسیب‌پذیر جامعه را نادیده گرفته است، آیا این کافی نیست؟»
یکی از مخاطبان نیز راهکار متفاوتی ارائه داد و بیان کرد: «سناریوی مقبول نه تنها شامل افزایش ناگهانی قیمت نمی‌شود، بلکه ثبات در وضعیت فعلی نیز مناسب نیست؛ بلکه باید اصلاحی تدریجی، شفاف و مبتنی بر جبران برای آسیب‌پذیرترین اقشار انجام گیرد. به عبارتی، سهمیه‌ها و قیمت در مراحل و به آرامی اصلاح شود، دهک‌های پایین تحت حمایت قرار گرفته، حمل‌ونقل عمومی تقویت شود و همچنین درآمدهای حاصل به صورت شفاف اعلام گردد.»
مسئله کاهش مصرف از طریق کم کردن تردد نیز در میان نظرات مطرح گردید. یکی از کاربران به دولت پیشنهاد کرد: «یک این که کمتر مردم را از این اداره به آن اداره بفرستید، این کار موجب کاهش تردد خواهد شد. دومین راه این است که دورکاری را اجرا کنید؛ با این کار بیش از یک‌سوم مردم می‌توانند بدون تردد به کار خود بپردازند. اگر هدف شما ارائه راهکار است، در غیر این صورت، یکی از همین سه راه پیشنهادی دولت را عملی کنید و موجب نارضایتی مردم شوید.»
کاربر دیگری نیز خواستار کنار گذاشتن نظام یارانه‌ای فعلی شد و گفت: «قیمت بنزین همانند هر کالای دیگری باید به صورت روزانه و مطابق با تورم اعلام شود. این روند به مردم کمک می‌کند تا سیاست‌ها و اقتصاد را بهتر درک کرده و با آگاهی تصمیم‌گیری کنند. یارانه مفهوم ندارد.»
در یکی از نظرات، انتقادی عمومی به سیاست‌های اقتصادی مطرح شد: «مردم یک روز هم با آرامش زندگی نکرده‌اند. هر کاری که انجام داده‌اید، اوضاع را بدتر کرده‌اید.»
موضوع قاچاق سوخت نیز از نکات مهمی بود که در نظرات مطرح شده است. یکی از کاربران به سیاست‌گذاران گفت: «شما اول باید مشکل قاچاق چند میلیون لیتری بنزین را حل کنید و سپس به فکر زندگی مردم باشید.»
در مقابل، یکی از مخاطبان با اشاره به میزان زیاد یارانه‌های انرژی، خواستار تغییر شیوه پرداخت یارانه شد و نوشت: «برآوردها نشان می‌دهد میزان یارانه آب، برق، گاز، سوخت و نان به حدود ۲۰۰ میلیارد دلار می‌رسد. بخش عمده‌ای از این یارانه توسط قاچاقچیان و ماینرها تصرف می‌شود و بخش دیگری نیز به دلیل مصرف نادرست هدر می‌رود. منابعی که می‌تواند صرف توسعه زیربناها شود به دلیل سوءمدیریت در حال هدررفت است. دولت اگر واقعا وظیفه‌شناسی دارد، باید هر چه زودتر یارانه‌ها را نقدی کرده و به کد ملی اختصاص دهد؛ در غیر این صورت، نسل‌های آینده ما نمی‌توانند این حیف و میل بزرگ را ببخشند.»
هر سه سناریو به خاطر فشار احتمالی بر مردم از سوی یکی دیگر از مخاطبان رد شده و او گفت: «تمامی سناریوها یک‌طرفه به نفع دولت و به ضرر مردم عادی است. دولت باید زمانی که امکان خرید خودروهای به‌روز با قیمت عادلانه را برای مردم فراهم کرد، آنگاه می‌تواند بنزین را به قیمت جهانی بفروشد بدون اینکه نیازی به سناریو داشته باشد.»
افزایش تدریجی قیمت بنزین نیز بار دیگر در نظرات مطرح گردید. یکی از کاربران بیان داشت: «باید قیمت بنزین هر سال بر اساس میزان تورم افزایش یابد؛ در ابتدای سال قیمت را بالاتر ببرند. تغییر قیمت در میانه سال باعث افزایش دوباره تورم می‌شود. افزایش مصرف بنزین ناشی از خودروهای بی‌کیفیت است و عدم اسقاط خودروهای فرسوده نیز تاثیر دارد.»
مخاطب دیگری با لحنی متفاوت از دولت خواست تا فعلاً به تغییر سیاست بنزین نپردازد و گفت: «لطفاً فعلاً هیچ کاری نکنید. کمی هم تصمیم بگیرید که از کار دست بکشید. به خدا این‌طوری حالمان بهتر است. نمی‌شود که هر بار تغییرات زیادی صورت گیرد.»
یک کاربر دیگر بر لزوم تغییر سالانه قیمت متناسب با نرخ تورم تأکید کرده و نوشت: «هیچ یک از سه روش پیشنهاد شده قابل قبول و صحیح نیست. قیمت بنزین باید در ابتدای سال بر اساس تورم یا افزایش دستمزد تغییر کند و تا پایان سال نیز همین قیمت ثابت بماند و سال بعد نیز همین روند ادامه یابد.»
نگرانی از تأمین کسری بنزین نیز در میان نظرات وجود داشت. یکی از مخاطبان پرسید: «سؤال بسیار مهم در سناریوهای دو و سه این است که کسری بنزین از کجا و چگونه تأمین خواهد شد؟ اگر تولید به ۱۲۰ میلیون لیتر محدود است و در روش اول با کمبود و خاموشی پمپ بنزین مواجه می‌شویم، برای روش‌های دوم و سوم با توجه به محاصره دریایی و مشکلات واردات و کمبود ارز، از کجا باید بنزین تهیه گردد؟ ممکن است بنزین در داخل وجود داشته باشد اما دولت خواستار پول بیشتری باشد.»
یکی از کاربران نیز تمام سه طرح را عامل تشدید فشارهای اقتصادی دانست و نوشت: «سلام و عرض ادب. هر سه نظریه دولت موجب افزایش تورم و گرانی‌های غیرقابل کنترل می‌شود و نتیجه‌اش فشار مضاعف بر مردم زحمت‌کش و مظلوم ایران خواهد بود. اگر دولت به واقع بخواهد در کنار مردم باشد و مشکلات آنها را کاهش دهد، می‌تواند برای جبران کسری بودجه با معرفی منبع جدیدی مانند تنگه هرمز درآمدزایی کند. حالا که ما در جنگ پیروز شده‌ایم، چرا نباید از منابع خود استفاده کنیم؟ تنگه هرمز می‌تواند بهترین رشته درآمدزایی برای کمک به مردم در این شرایط باشد. اگر دولت واقعاً به مردم اهمیت می‌دهد، راه‌های زیادی برای کاهش مشکلات مردم وجود دارد.»
یکی دیگر از کاربران با اشاره به تفاوت در قیمت انرژی و سطح مصرف اقشار مختلف، نوشت: «پوپولیسم تنها به گفتار محدود نمی‌شود، بلکه در عمل نیز وجود دارد! پوپولیسم به نوعی با بنزین در هم آمیخته است! برای سرکوب جامعه باید آب لیتری ۳۰ تومان باشد اما بنزین ۳ تومان، به نحوی که از شکم فقرا به باک بنز و مازراتی و پورشه برسد.»
برخی کاربران نیز بدون ورود به جزئیات اقتصادی، به صراحت مخالفت خود را با طرح‌های ارائه شده بیان کردند. یکی از آنها نوشت: «واقعاً فکر می‌کنید وضعیت چیست…»
دیگری افزود: «تمامی سه طرح بی‌پایه و غیرقابل قبول است و موجب افزایش فشار بر مردم می‌شود.»
در نهایت، یکی از کاربران با مقایسه بنزین با دیگر کالاهای اساسی گفت: «به نظر من بنزین هیچ تفاوتی با روغن ندارد! نان گران می‌شود، آب گران می‌شود؛ آیا بنزین نمی‌تواند گران شود؟!»
در مجموع نظرات منتشرشده نشان می‌دهد که واکنش کاربران نسبت به سه سناریوی دولت یکدست نبوده و در حالی که بعضی از کاربران از سناریوی اختصاص سهمیه به کد ملی حمایت می‌کنند و معتقدند یارانه بنزین باید به تمامی افراد تعلق گیرد، منتقدان این سناریو اظهار می‌دارند که منابع ناشی از اصلاح مصرف باید بیشتر صرف توسعه حمل‌ونقل عمومی گردد. همچنین گروهی از کاربران به طور کلی با هر گونه تغییر ناگهانی قیمت بنزین مخالف هستند و تأکید می‌کنند که قیمت سوخت باید به تدریج و متناسب با تغییرات تورمی اعمال شود.
از سوی دیگر، موضوعاتی نظیر قاچاق سوخت، خودروهای فرسوده و پرمصرف، کیفیت پایین خودروهای داخلی، حمل‌ونقل عمومی، دورکاری و ضرورت شفاف‌سازی در نحوه صرف منابع مالی حاصل از سیاست‌های جدید بنزینی نیز در بخشی از نظرات به چشم می‌خورد.
در این راستا، اگرچه دولت در حال فکر کردن به سه گزینه برای مدیریت بازار بنزین است، اما نظرات مخاطبان خبرآنلاین نشان می‌دهند که خواسته اصلی بخشی از جامعه تنها انتخاب یکی از این سه گزینه نیست، بلکه بسیاری از مردم خواستار اصلاحات تدریجی، کاهش اتلاف و قاچاق، حمایت از اقشار کم درآمد و توضیحات روشن درباره تأمین و هزینه منابع حاصل از سیاست جدید پیشنهادی هستند.
۲۲۳۲۲۴
