چگونه Fisker نتوانست در رقابت با خودروهای برقی موفق شود

سقوط استارتاپ خودروسازی برقی Fisker به یکی از عبرت‌آموزترین پرونده‌های اخیر در عرصه فناوری تبدیل شده است. Henrik Fisker که در ابتدا آرزوی راه‌اندازی یک امپراتوری در حوزه خودروهای برقی را در سر داشت، خودرو شاسی‌بلند Ocean را به عنوان نماد این رؤیا معرفی کرد. اما به محض ورود به بازار در سال ۲۰۲۳، نشانه‌های فروپاشی به وضوح مشاهده شد. این شرکت بارها هدف‌های تولید خود را کاهش داد و در دستیابی به اهداف فروش با شکست مواجه گردید و در نهایت به تعدیل نیروی کار رو آورد. مشکلاتی همچون نرم‌افزاری و مکانیکی در Ocean باعث شد که برخی از خودروها عملاً غیرقابل استفاده گردند. نقص‌هایی مانند معیوب بودن سیستم ترمز، خاموشی ناگهانی و قفل شدن درها سبب بروز شکایت‌های متعدد مشتریان و تحقیقات ایمنی فدرالی شد و در نهایت Fisker مجبور به توقف تولید و تمرکز بر جلب سرمایه جدید گردید. این تقلاها در نهایت به ورشکستگی منجر شد و شرکت تحت حمایت فصل ۱۱ قرار گرفت تا یک فرایند طولانی از انحلال یا بازسازی را آغاز کند.

براساس گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های تکنولوژی و فناوری تکنا، در سال ۲۰۲۳، نشانه‌های اولیه به وضوح نمایان شد. در سه‌ماهه دوم، تولید فقط به ۱۰۲۲ دستگاه Ocean رسید؛ رقمی که حاکی از کمبود چند صد دستگاه نسبت به هدف اعلام‌شده بود. با گذشت زمان، شرکت برای تأمین نقدینگی به فروش اوراق قرضه قابل‌تبدیل به مبلغ ۳۴۰ میلیون دلار روی آورد. اگرچه بخشی از این منابع قرار بود برای گسترش خطوط تولید باتری و توسعه محصولات آینده استفاده شود، اما وضعیت نقدینگی هنوز هم ناپایدار باقی ماند. در پایان سال، Fisker پیش‌بینی تولید سالانه خود را یک‌چهارم کاهش داد و به ۱۰ هزار خودرو محدود کرد؛ عددی که فاصله زیادی با برآوردهای خوش‌بینانه قبلی داشت.

در ابتدای سال ۲۰۲۴، مشکلات به شدت افزایش یافت. شرکت در رسیدن به هدف فروش روزانه ۳۰۰ خودرو ناکام ماند و در بازار آمریکا حتی به فروش ۲۰ دستگاه در روز نیز اکتفا کرد. نهادهای امنیتی آمریکا تحقیقات متعددی درباره نقص‌های مربوط به سیستم ترمز، عدم باز شدن درب راننده، پرتاب ناگهانی کاپوت در بزرگراه و حتی حرکت ناخواسته خودرو آغاز کردند. گزارش‌های مشتریان مبنی بر خاموشی ناگهانی، ناتوانی سیستم ترمز و مشکلات سنسورهای صندلی ابعاد جدیدی از ضعف‌های فنی Ocean را نمایان کرد. به موازات این بحران، مسائل مالی نیز شدت یافت. Fisker از عدم وجود نقدینگی کافی برای تأمین هزینه‌های یک ساله فعالیت خود خبر داد و در اسفند ماه، ۱۵ درصد از کارکنانش را اخراج کرد.

بهار ۲۰۲۴، اوج بحران به شمار می‌رود. شرکت در اسفند روال توقف تولید شش‌هفته‌ای را اعلام کرد، در حالی که تنها ۱۲۱ میلیون دلار نقدینگی در اختیار داشت و بدهی‌های جاری آن از ۱۸۲ میلیون دلار فراتر رفت. شکست مذاکرات برای جذب سرمایه از سوی Nissan، لغو توافق درباره اوراق ۱۵۰ میلیون دلاری و تعلیق معاملات سهام در بورس نیویورک فشارها را دوچندان کرد. گزارش‌ها حاکی از آن بود که Fisker برای چندین ماه از پیگیری میلیون‌ها دلار پرداختی مشتریان ناتوان بوده و در برخی موارد خودروها را بدون دریافت پول تحویل داده است. اخراج‌های جدید در اردیبهشت و خرداد ادامه داشت و همزمان شرکت به دلیل عدم پرداخت حقوق به پیمانکاران فنی و مشکلات حقوقی در زمینه مالکیت معنوی با شکایات تازه‌ای مواجه شد.

در تابستان همان سال، چهارمین تحقیق فدرال در مورد Ocean آغاز شد و Fisker ناچار به فراخوان رسمی شد. در خردادماه، این استارتاپ اعلام ورشکستگی کرد. دارایی‌هایش بین ۵۰۰ میلیون تا یک میلیارد دلار برآورد شد و بدهی‌ها تقریباً به ۵۰۰ میلیون دلار رسید. در طول فرایند ورشکستگی، شرکت با هدف جذب خریدار بالقوه به فعالیت محدودی ادامه داد. دادگاه مجوز فروش بیش از ۳ هزار دستگاه Ocean به ارزشی نزدیک به ۴۶ میلیون دلار را صادر کرد. Henrik Fisker و همسرش Geeta Gupta-Fisker حقوق خود را به یک دلار کاهش دادند تا هزینه‌های مربوط به فرآیند ورشکستگی پوشش داده شود. در این ایام، مذاکرات حقوقی مرتبط با نحوه تقسیم دارایی‌ها میان طلبکاران به شدت داغ شد و احتمال تبدیل پرونده از فصل ۱۱ به فصل ۷ و انحلال کامل مطرح بود.

در پاییز ۲۰۲۴ و اوایل ۲۰۲۵، مسائل حقوقی جدیدی به وجود آمد. Fisker ابتدا اعلام کرد که تنها هزینه قطعات لازم برای تعمیر خودروهای فراخوانده شده را پوشش می‌دهد و هزینه نیروی کار بر عهده مالکان خواهد بود، اما تحت فشار نهادهای ناظر به عقب‌نشینی مجبور شد. وزارت دادگستری نیز اعلام کرد که برنامه اولیه شرکت غیرقانونی است. کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده تحقیقات مربوط به احتمال تخلفات مالی را آغاز کرد و اسنادی نشان داد که دفتر مرکزی این شرکت در کالیفرنیا در وضعیت نامساعدی رها شده است. در نهایت، دادگاه برنامه انحلال و فروش دارایی‌ها را تأیید نمود. این دارایی‌ها شامل تجهیزات باارزشی در اتریش بود که در تولید Ocean به کار گرفته می‌شد. در این زمان، بنیاد خیریه‌ای که توسط Henrik Fisker و Geeta تأسیس شده بود نیز منحل گردید؛ بنیادی که قرار بود از نوآوری در حوزه‌های سلامت، آموزش و پایداری حمایت کند اما در عمل فعالیت درخشانی از خود نشان نداد.

کارشناسان بر این عقیده‌اند که ریشه شکست Fisker تنها در مشکلات فنی Ocean نهفته نبود، بلکه ضعف‌هایی در مدیریت مالی، عدم توانایی در اجرای فرآیندهای بنیادین در صنعت خودرو و اتکا بیش از حد به وعده‌های خوش‌بینانه نیز به این سقوط دامن زده است. علی‌رغم تلاش‌های مقطعی برای جلب سرمایه و حفظ اعتبار برند، این استارتاپ به سمبلی از فاصله میان آرزوهای نوآورانه و واقعیت‌های پرهزینه صنعت خودروسازی تبدیل شد. سرنوشت Fisker به‌روشنی نشان می‌دهد که ورود به عرصه خودروهای برقی تنها با طراحی‌های جسورانه ممکن نیست؛ بلکه نیازمند بستری مستحکم در زمینه تولید، فروش و مدیریت مالی است.