گزارش «سنجاق»: فقط یک درصد از مشتریان از طریق پیام‌رسان‌های داخلی به پلتفرم‌ها هدایت شده‌اند
در حالی که نماینده مرکز ملی فضای مجازی از ثبت مجموع ۱۱۰۰ میلیارد بازدید در چهار پیام‌رسان داخلی در نیمه اول سال ۱۴۰۵ خبر می‌دهد، بررسی‌های انجام شده توسط «سنجاق» از میان کسب‌وکارها به این نتیجه اشاره دارد که تنها یک درصد از جذب مشتری کارشناسان فعال در این پلتفرم از طریق پیام‌رسان‌های داخلی حاصل شده است. این ارقام پرسش‌هایی جدی در خصوص ادعاهای مطرح شده در خصوص موفقیت سکوهای بومی به میان می‌آورد.
پس از قطع اینترنت، «سنجاق»، که به عنوان یک سکوی حرفه‌ای برای متخصصان محسوب می‌شود، نظرسنجی را از هزار متخصص خود انجام داد و از آنها خواست تا بگویند در این دوران چگونه و از چه طریقی مشتریان خود را جذب کرده‌اند. نتایج این نظرسنجی نشان می‌دهد که تنها یک درصد از جذب مشتری از طریق پیام‌رسان‌های داخلی انجام شده و ۴۰ درصد از متخصصان نیز اعلام کرده‌اند که در این دوره مشتری‌ای نداشته‌اند.
این آمارها، پرسش‌های جدی را درباره روایت رسمی از موفقیت پیام‌رسان‌های داخلی به وجود می‌آورد: آیا افزایش بازدید در شرایط محدودیت دسترسی به اینترنت بین‌المللی، حقیقتاً نشان‌دهنده استقبال کاربران و موفقیت این سکوهاست یا باید آن را در بستر اجبار و محدود شدن گزینه‌های کاربران ارزیابی کرد؟ سوال دیگری که مطرح می‌شود این است که با توجه به استقبال اجباری مردم، وضعیت کسب‌وکارها به کجا خواهد رسید؟
بازدید بالا، مشتری کجاست؟
نظرسنجی انجام شده توسط سنجاق از هزار متخصص فعال در این پلتفرم برخی ابعاد کمتر دیده‌شده این موضوع را روشن می‌سازد. طبق نتایج این نظرسنجی، فقط یک درصد از متخصصان اذعان کرده‌اند که بالاترین درصد جذب مشتری آنها از طریق پیام‌رسان‌های داخلی مانند روبیکا، ایتا و بله بوده است. در همین نظرسنجی، ۴۰ درصد از متخصصان هم تصریح کردند که در مدت زمان مورد بررسی هیچ مشتری نداشته‌اند.
این آمار به‌ویژه در شرایطی حائز اهمیت است که بیش از ۵۰ روز دسترسی به پیام‌رسان‌های خارجی، که معمولاً مکان اصلی فعالیت بسیاری از کاربران و کسب‌وکارهاست، محدود یا قطع شده و تعدادی از فعالان اقتصادی به ناچار فعالیت خود را به سکوهای داخلی منتقل کرده‌اند. علی‌رغم این محدودیت‌ها، سهم پیام‌رسان‌های داخلی در جذب مشتری متخصصان سنجاق همچنان معادل یک درصد بوده است.
وقتی قطعی اینترنت، کسب‌وکارها را هدف می‌گیرد
یک بخش حائز اهمیت دیگر نتایج سنجاق به ۴۰ درصد متخصصانی می‌رسد که اعلام کرده‌اند در دوران مورد بررسی هیچ مشتری‌ای نداشته‌اند. این داده می‌تواند نشان‌دهنده افت شدید فعالیت‌ها در بازار خدمات آنلاین باشد.
برای متخصصانی که از طریق پلتفرم‌های آنلاین مشتری جذب می‌کنند، قطع اینترنت به معنای عدم دسترسی به یک اپلیکیشن یا دشواری در ارسال پیام نیست؛ بلکه این وضعیت می‌تواند به معنای از دست رفتن فرصت‌های شغلی، کاهش درآمد و مختل شدن ارتباط با مشتریان باشد. در چنین شرایطی، انتقال اجباری ارتباطات به یک پیام‌رسان داخلی، به خودی خود به عنوان جایگزینی برای زیرساخت‌های مورد نیاز کسب‌وکار برای معرفی خدمات و ارتباط با مشتری و نهایی کردن سفارشات عمل نخواهد کرد.
از سوی دیگر، کسب‌وکارها برای فعالیت در یک سکوی جدید به بیش از صرفاً ایجاد حساب کاربری نیاز دارند. آنها برای موفقیت در این فضا به مشتریان، ابزارهای ارتباطی قابل اعتماد، دسترسی پایدار، توانایی پاسخ‌گویی به نیازهای بازار و امکان تبدیل تعاملات به فروش و درآمد احتیاج دارند. اگر این زنجیره به درستی شکل نگیرد، افزایش تعداد بازدیدها لزوماً نمی‌تواند به افزایش فروش منجر شود.
فیلترینگ، جایگزین اعتماد و رقابت نمی‌شود
محدودیت دسترسی به پلتفرم‌های خارجی ممکن است کاربران را به سمت گزینه‌های داخلی هدایت کند؛ اما نباید این تغییر را بدون تحلیل عمیق‌تر به عنوان نشانه‌ای از موفقیت رقابتی پیام‌رسان‌های داخلی مد نظر قرار داد. کاربری که به دلیل فیلترینگ یا قطع اینترنت به یک سرویس داخلی مراجعه می‌کند، به‌طور قطع همان کاربری نیست که پس از رفع محدودیت‌ها، به‌طور مستمر از آن استفاده خواهد کرد.
این تمایز برای سیاست‌گذاری در عرصه اقتصاد دیجیتال از اهمیت بالایی برخوردار است. اگر هدف، پیشرفت پیام‌رسان‌های داخلی و افزایش سهم آنها از بازار است، معیارهای ارزیابی باید فراتر از تعداد بازدید و حجم ترافیک باشد. رضایت کاربران، استمرار استفاده پس از برطرف شدن محدودیت‌ها، کیفیت خدمات و نقشی که این سکوها در تحریک درآمد و رونق کسب‌وکارها ایفا می‌کنند، باید در ارزیابی‌ها لحاظ شود.
اگر هر بار که با محدودیت اینترنت بین‌الملل روبرو می‌شویم، افزایش بازدید از سکوهای داخلی به عنوان دستاورد معرفی شود، بدون اینکه تأثیر این سیاست بر اشتغال، درآمد و فعالیت‌های اقتصادی به صورت شفاف مورد بررسی قرار گیرد، تصویر ارائه‌شده از وضعیت اقتصاد دیجیتال ابتر خواهد بود.
