پیامدهای غیبت ماهواره‌های GPS بر زندگی روزمره ما چیست؟
در صورت بروز اختلال در عملکرد ماهواره‌های GPS، دستگاه‌های هوشمند و وسایل نقلیه به‌سادگی قادر نخواهند بود تا موقعیت دقیق خود را پیدا کنند. نرم‌افزارهای مسیریابی در این حالت ممکن است مکان کاربر را نادرست نمایش دهند، همچنین به‌روزرسانی مسیرها ممکن است با تأخیر صورت گیرد و در برخی نقاط به‌طور کامل از کار بیفتند.
اما همه دستگاه‌ها نیز به‌طور یکسان تحت تأثیر قرار نمی‌گیرند؛ بسیاری از گوشی‌های هوشمند و ابزارهای مشابه، به‌غیر از GPS، به سامانه‌های موقعیت‌یابی دیگری همانند گالیله‌ی اروپا، گلوناس روسیه و بیدو چین نیز مجهز هستند. در صورتی که این سامانه‌ها فعال بمانند، همچنان امکان دریافت اطلاعات موقعیت‌یابی وجود دارد.
در حوزه‌ی حمل‌ونقل هوایی و دریایی، پیامدهای ایجاد اختلال بسیار جدی‌تر خواهد بود. هواپیماها برای تعیین موقعیت و پیمودن مسیرهای مشخص و همچنین در فرآیند نزدیک شدن به فرودگاه، به سامانه‌های ماهواره‌ای وابسته‌اند. همچنین کشتی‌ها برای ناوبری و تعیین موقعیت خود نیز به این تکنولوژی متکی هستند. در صورت بروز حادثه‌ای وسیع، خدمه و مراکز کنترلی ناچار خواهند بود به استفاده از روش‌های جایگزین روی آورند؛ روش‌هایی همچون سامانه‌های ناوبری زمینی، رادار، تجهیزاتی که در خود هواپیما وجود دارند و روش‌های سنتی تعیین موقعیت. بسته به منطقه جغرافیایی و نوع تجهیزات موجود، ممکن است برخی پروازها یا سفرهای دریایی با مشکلاتی نظیر تأخیر یا تغییر مسیر مواجه شوند.
شامل هرگونه اختلال در خدمات جاده‌ای و امدادی نیز نخواهد بود. وسایل نقلیه امدادی ممکن است برای پیدا کردن نشانی‌ها نیاز به اطلاعات جایگزین پیدا کنند و شرکت‌های حمل‌ونقل در اداره‌ی ناوگان و برآورد زمان رسیدن محموله‌ها با چالش‌هایی روبه‌رو شوند. گزارشی از دولت بریتانیا اختلال در سامانه‌های ماهواره‌ای ناوبری، حمل‌ونقل جاده‌ای، خدمات اضطراری و بخش دریایی را به‌عنوان حوزه‌های کلیدی آسیب‌پذیر شناسایی کرده است.
خطری که در ساعت‌ها و شبکه‌های ارتباطی پنهان است
یکی از کارکردهای کلیدی GPS، تنها در مقام موقعیت‌یابی محدود نمی‌شود: این سیستم زمان دقیق بسیار بالایی به تجهیزات زمینی ارائه می‌دهد. شبکه‌های مخابراتی برای زمان‌بندی دقیق ارتباطات، برخی زیرساخت‌های برق برای هماهنگ‌سازی و پایش شبکه و موسسات مالی برای ثبت زمان تراکنش‌ها به منابع زمان دقیق و قابل‌اعتماد نیاز دارند.
چنانچه GPS از دسترس خارج شود، دستگاه‌هایی که دارای ساعت داخلی یا منابع پشتیبان هستند، ممکن است مدتی به کار خود ادامه دهند. ولی در سیستم‌هایی که به طور جدی به سیگنال‌های زمان GPS وابسته هستند، اختلال طولانی‌مدت می‌تواند هماهنگی را به چالش کشیده و در شرایط خاص منجر به افت کیفیت یا اختلال خدمات گردد. این مسئله به‌ویژه در مورد شبکه‌های مخابراتی حائز اهمیت است، زیرا زمان‌بندی دقیق در همگام‌سازی تجهیزات مختلفاین شبکه اعتماد به‌نفس می‌دهد.
مؤسسه ملی استانداردها و فناوری ایالات متحده (NIST) به‌وضوح بیان می‌کند که سیگنال‌های زمان GPS برای هماهنگ‌سازی تماس‌های تلفنی، ثبت زمان تراکنش‌های مالی و پشتیبانی از حمل‌ونقل مورد استفاده قرار می‌گیرند. به همین خاطر، این نهاد بر لزوم وجود منابع جایگزین برای زیرساخت‌های حیاتی تأکید می‌کند.
آیا برق و اینترنت هم قطع می‌شوند؟
به‌طور قطعی نه. از کار افتادن ماهواره‌های GPS به‌معنای قطع فوری جریان برق، اینترنت یا شبکه تلفن همراه نیست. بسیاری از این زیرساخت‌ها از منابع پشتیبان برخوردارند و همه‌ی تجهیزات به‌طور یکسان به فناوری GPS وابسته نیستند. به‌عنوان مثال، برخی سیستم‌ها می‌توانند از ساعت‌های داخلی دقیق، دیگر منابع زمانی یا روش‌های همگام‌سازی دیگر بهره ببرند.
با این حال، وابستگی پنهان به GPS در این تجهیزات می‌تواند به مشکلات بزرگی منجر شود؛ به‌ویژه زمانی که اختلال به‌طور وسیع رخ دهد و منابع پشتیبان کافی در دسترس نباشند. تداخل GPS در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی دنور، به‌عنوان مثال، در ژانویه ۲۰۲۲ به مدت حدود ۳۳ ساعت ادامه داشت.
بر اساس گزارش آژانس امنیت زیرساخت و امنیت سایبری ایالات متحده (CISA)، این تداخل تنها بر هوانوردی تأثیر نداشته، بلکه سامانه‌های مربوط به ترافیک زمینی و ریلی و برخی خدمات مخابراتی وابسته به سیگنال زمان GPS را نیز تحت تأثیر قرار داده است. این حادثه نشان‌دهنده‌ی وقوع اختلال در سیگنال است، نه از کار افتادن کامل همه‌ی ماهواره‌های GPS؛ بلکه دلیلی واقعی بر ابعاد گسترده‌ی وابستگی به این فن‌آوری به‌حساب می‌آید.
آیا جهان بدون GPS از کار می‌افتد؟
خیر، اما بازگشت به استفاده از روش‌های جایگزین، نه راحت است و نه بدون هزینه خواهد بود. آن دسته از سامانه‌های ناوبری زمینی، نقشه‌های آفلاین، تجهیزات ناوبری داخلی، ساعت‌های دقیق و دیگر سیستم‌های ماهواره‌ای قادرند بخش زیادی از نیازهای ما را برآورده کنند. میزان آمادگی این سیستم‌ها در کشورهای مختلف و صنعت‌های گوناگون متفاوت است.
میزان آمادگی از کشوری به کشور دیگر و از صنعتی به صنعت دیگر متفاوت است
از کار افتادن GPS به معنای از کار افتادن تمام سامانه‌های ماهواره‌ای موقعیت‌یابی نیست. باید توجه داشت اگر تنها سیستم GPS از دسترس خارج شود و سامانه‌هایی نظیر گالیله، گلوناس و بیدو همچنان در حال فعالیت باشند، بسیاری از دستگاه‌های چندمنظومه‌ای به کار خود ادامه خواهند داد؛ اما مسئله‌ی وابستگی زیرساخت‌ها به سیگنال زمان GPS و چگونگی استفاده از سامانه‌های پشتیبان همچنان به‌عنوان یک چالش باقی خواهد ماند.
گزارشی که در سال ۲۰۲۳ از سوی دولت بریتانیا منتشر شد، ارزش اقتصادی خدمات سامانه‌های ماهواره‌ای ناوبری را برای اقتصاد آن کشور نزدیک به ۱۳٫۶۲ میلیارد پوند در سال تخمین زده است. این گزارش همچنین خسارت احتمالی ناشی از اختلال ۷ روزه در خدمات این سامانه‌ها را حدود ۷٫۶۴ میلیارد پوند برآورد کرده است. این اعداد به اختلال در سیستم‌های جهانی ناوبری ماهواره‌ای (GNSS) مربوط می‌شود، نه صرفاً نشان‌دهنده‌ی خسارت مستقیم ناشی از از کار افتادن GPS است.
زندگی مدرن به‌طور عمیق به GPS وابسته است، اما این وابستگی به معنای ناتوانی کامل جامعه در ادامه فعالیت‌هایش بدون این فناوری نیست. خطر اصلی زمانی به‌وجود می‌آید که زیرساخت‌های عمده به یک منبع موقعیت و زمان متکی باشند و برای یک قطعی طولانی‌مدت آمادگی کافی نداشته باشند. به‌همین دلیل، سازمان‌های دولتی و فنی بر ضرورت توسعه‌ی منابع جایگزین، آزمایش سامانه‌های پشتیبان و کاهش وابستگی یک‌طرفه به GPS تأکید دارند.
