رویکرد اقتصادی شقاقی در دوره مقاومت؛ ضرورت بازبینی واردات و تخصیص ارز/ الزامات تغییر الگوی اقتصادی در شرایط کنونی
افزایش فشارهای خارجی، انتخاب استراتژی مناسب برای مواجهه با بحران و تبعات اقتصادی آن را به یکی از دغدغه‌های اصلی سیاست‌گذاران در ایران تبدیل کرده است. وحید شقاقی شهری، متخصص در زمینه اقتصاد کلان، بر این باور است که اگر مسیر مقاومت به‌عنوان راهبرد آینده انتخاب شود، اقتصاد ایران ناچار به بازنگری در الگوی حکمرانی اقتصادی خود خواهد بود؛ الگویی که او به آن اشاره می‌کند شامل تکیه بر درآمدهای نفتی، واردات به‌صورت وسیع و تخصیص منابع ارزی می‌شود.
شقاقی در ارائه پیشنهادات خود، بر اهمیت سیاست‌های تثبیت اقتصادی، کنترل نرخ رشد نقدینگی، حمایت از بنگاه‌های تولیدی و مدیریت دقیق جریان پول و کالا تأکید می‌کند.
وحید شقاقی شهری، کارشناس در حوزه اقتصاد کلان، تأکید می‌کند که انتخاب استراتژی مقاومت در دوره آینده نیازمند تغییرات بنیادی در الگوی حکمرانی اقتصادی ایران است. او هشدار می‌دهد که اگر این استراتژی ادامه یابد، نمی‌توان بدون دگرگونی، اقتصادی متکی بر صادرات نفت، واردات بی‌رویه، مناسبات رانت‌محور و تخصیص غیرمستند منابع ارزی را مدیریت کرد.
این اقتصاددان، با اشاره به وضعیت فعلی اقتصاد سیاسی ایران، کشور را در یکی از مقاطع حساس و تعیین‌کننده تاریخی توصیف می‌کند. او استراتژی دولت ترامپ در مورد مذاکرات را تحت عنوان «تسلیم حداکثری» تحلیل کرده و بر این باور است که کاهش توانمندی‌های دفاعی و هسته‌ای، مداخله در حکومت‌داری سیاسی و تسلط بر منابع نفتی، جزو اهداف این رویکرد است. بر این اساس، او پیشنهاد می‌کند که «مقاومت فعالانه میان‌مدت» در کنار دیپلماسی نرم و حساب‌شده دنبال شود.
دگرگونی الگوی اقتصادی در دوران مقاومت
به نظر شقاقی، اگر راهبرد مقاومت انتخاب گردد، ادامه الگوی پیشین حکمرانی اقتصادی حداقل برای دوره دوساله‌ای که او مطرح می‌کند، ممکن نخواهد بود. از منظر این اقتصاددان، در چنین وضعیتی باید به سمتی حرکت کرد که اقتصادی درون‌زا و متکی بر قابلیت‌های تولیدی داخلی شکل گیرد و منابع محدود کشور به‌صورت هدفمندتر استفاده شود.
او اجرای سیاست‌های تثبیت اقتصادی را به‌عنوان یکی از الزامات افزایش تاب‌آوری اقتصاد ارزیابی می‌کند؛ سیاست‌هایی که به اصلاح نظام مالیاتی، انضباط پولی، حمایت از تولید و تأمین کالاهای ضروری اختصاص دارد.
حکمرانی مبتنی بر داده و اصلاح مالیات
یکی از پیشنهادات شقاقی، ایجاد حکمرانی داده‌محور به‌منظور نظارت دقیق بر جریان نقدینگی و به‌وجود آمدن پول در نظام بانکی است. وی همچنین بر ضرورت هوشمند شدن نظام مالیاتی بر پایه داده‌های واقعی تراکنش‌ها و صورت‌حساب‌های الکترونیکی تأکید دارد.
او عنوان می‌کند که حمایت‌های دولتی باید بر اساس وضعیت اقتصادی خانوارها و با استفاده از مکانیزم‌های هوشمند، هدفمند شوند. همچنین، رصد فرآیند جریان کالا از گمرک تا انبارها و مراکز خرده‌فروشی، شناسایی کالاها و ایجاد سامانه هشدار دهنده زودهنگام درباره کمبود اقلام ضروری از دیگر اقداماتی است که می‌تواند به بهینه‌سازی مدیریت زنجیره تأمین کمک کند.
کنترل نقدینگی و حمایت از تولید داخلی
شقاقی پیشنهاد می‌کند که رشد سالانه نقدینگی حداکثر تا ۵۰ درصد تعیین شود تا سیاست انضباط پولی به‌درستی اجرا گردد. او همچنین راه‌اندازی کالابرگ‌ها و توزیع حداقل پنج قلم کالای اساسی و راهبردی توسط دولت را برای اطمینان از دسترسی خانوارها به محصولات ضروری مطرح می‌کند.
به اعتقاد این کارشناس اقتصادی، جایگزینی واردات با تولید داخلی باید در اولویت قرار گیرد، اما این سیاست نباید به حذف رقابت یا ایجاد انحصار منجر شود. ارتقاء توان تولید داخلی باید به‌گونه‌ای باشد که واحدهای تولیدی قادر به تأمین نیازهای کشور باشند.
او همچنین پیشنهاد می‌دهد که تسهیلات بانکی به‌سوی بنگاه‌های تولیدی فعال و معتبر هدایت شده و با تأسیس «کریدور سبز» بانکی و مالیاتی، موانع عملیاتی این بنگاه‌ها در شرایط بحرانی کاهش یابد.
مدیریت منابع ارزی و واردات
شقاقی بر لزوم مدیریت واردات اقلام کلیدی و سامان‌دهی واردات غیررسمی تأکید دارد و بر این نکته تأکید می‌کند که محدودیت‌های خارجی نباید به اختلال در تأمین کالاهای اساسی منجر شود و سیاست‌گذاران باید برای مدیریت زنجیره تأمین برنامه واضحی داشته باشند.
در نهایت، او تخصیص هوشمند، هدفمند و محدود منابع ارزی را به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های کلیدی سیاست تثبیت اقتصادی معرفی می‌کند. پیشنهادات شقاقی بر این مبنا استوار است که در صورت تداوم استراتژی مقاومت، اقتصاد ایران نیازمند بازنگری در تخصیص منابع، تقویت تولید داخلی، کنترل جریان پول و مدیریت دقیق‌تر تأمین کالاهای ضروری خواهد بود؛ اقداماتی که از دیدگاه او می‌تواند به تقویت تاب‌آوری اقتصاد در برابر فشارهای خارجی یاری رساند.
متن کامل این مصاحبه را از این‌جا می‌توانید مطالعه کنید.
۲۲۳۲۲۹
