ادعای جدید استارتاپ آمریکایی: جیوه را به طلا با سرعتی ۱۰ برابر سریع‌تر از سرن تبدیل کردیم
ایده تبدیل جیوه به طلا سابقه‌ای طولانی دارد، با این حال استارتاپ آمریکایی ماراتون فیوژن (Marathon Fusion) اکنون ادعا می‌کند که توانسته است این فرآیند را به مرحله عملی برساند. این شرکت مدعی شده که با به‌کارگیری نوترون‌های تولیدشده از همجوشی هسته‌ای، موفق به ساخت طلای پایدار گردیده و سرعت تولید آن نیز ۱۰ برابر بیشتر از رکورد قبلی ثبت‌شده توسط سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای (سرن) است.
در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، ماراتون فیوژن با انتشار سلسله‌ای از پست‌ها در شبکه اجتماعی ایکس، اعلام کرد که ماه گذشته به یک آزمایش موفقیت‌آمیز دست یافته که آن را «کیمیاگری با سرعت بالا» نامیده است. با این حال، این شرکت هنوز اطلاعات دقیقی درباره مقدار طلای تولیدشده، هزینه‌های فرآیند و نتایج کامل آزمایش ارائه نکرده و ادعایش به صورت مستقل تأیید نشده است.
زومیت پیشتر در مقاله‌ای که در مرداد ۱۴۰۴ منتشر کرده بود، طرح ماراتون فیوژن را برای تبدیل جیوه به طلا بررسی کرده بود. در آن زمان، شرکت تنها بر اساس محاسبات و شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای ادعا کرده بود که می‌توان نوترون‌های پرانرژی تولیدی از رآکتورهای همجوشی را برای تولید طلا به کار گرفت. اکنون نکته متمایز در ادعای جدید این است که ماراتون ارزیابی‌های عملی را نیز با موفقیت پشت سر گذاشته است.
طرح ماراتون بر اساس نوعی واکنش هسته‌ای شناخته‌شده استوار است. در این فرآیند، نوترون‌های پرانرژی ناشی از همجوشی دوتریوم و تریتیوم به هسته جیوه-۱۹۸ برخورد میکنند و با جدا شدن دو نوترون، آن را به جیوه-۱۹۷ تبدیل میکنند.
جیوه-۱۹۷ به عنوان یک ایزوتوپ ناپایدار شناخته می‌شود و در طی فرآیند واپاشی هسته‌ای به طلا-۱۹۷، که تنها ایزوتوپ پایدار طلا به حساب می‌آید، تبدیل می‌شود. بنابراین، برخلاف کوشش‌های کیمیاگران باستان، از منظر فیزیک هسته‌ای تبدیل جیوه به طلا ممکن است.
پیشتر، ماراتون فیوژن تخمین زده بود که یک نیروگاه همجوشی می‌تواند به ازای هر گیگاوات توان حرارتی، سالانه تا پنج تن طلا تولید نماید.
تبدیل مشابهی قبلاً در محیط‌های آزمایشگاهی نیز انجام شده است. در سال ۲۰۲۵، محققان سرن تأیید کردند که برخورددهنده بزرگ هادرونی قادر است در اثر نزدیک شدن هسته‌های سرب به یکدیگر، هسته‌های طلا تولید کند. هرچند مقدار طلای تولیدشده در این روش به‌اندازه‌ای ناچیز بود که از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست.
ماراتون فیوژن بر این باور است که نوترون‌های تولیدی از رآکتورهای همجوشی قادر به غلبه بر این محدودیت‌ها هستند. این شرکت در مقاله مقدماتی خود در سال ۲۰۲۵ پیش‌بینی کرده بود که یک نیروگاه همجوشی با طراحی مناسب می‌تواند به ازای هر گیگاوات توان حرارتی، سالانه تا پنج تن طلا تولید کند.
بر اساس محاسبات ماراتون، فروش طلاهای تولیدشده می‌تواند منبع درآمد قابل توجهی برای نیروگاه باشد. اما این اعداد همچنان تنها فرضیات نظری هستند و تولید طلا در چنین مقیاسی هنوز به تأیید نرسیده است.
به گزارش استارتاپ فورچون، یکی از چالش‌های اصلی ادعای جدید ماراتون این است که این شرکت هنوز اطلاعات آزمایشگاهی کافی برای ارزیابی مستقل نتایج خود ارائه نکرده است.
ماراتون در پست‌های خود تصاویری از اندازه‌گیری‌های پرتوی گاما به عنوان نشانه‌ای از تولید جیوه-۱۹۷ و طلا-۱۹۷ به نمایش گذاشته است، اما اطلاعات کامل، حجم محصول نهایی و جزئیات لازم برای ارزیابی دقیق عملکرد فرآیند در دسترس نیست. از این رو، ادعای تولید طلا با سرعتی ۱۰ برابر بالاتر از رکورد سرن هنوز تأیید مستقلی نداشته است.
چالش دیگر ناشی از ترکیب ایزوتوپی جیوه است. جیوه طبیعی شامل چندین ایزوتوپ مختلف می‌باشد و واکنش‌های هسته‌ای ممکن است علاوه بر طلای پایدار، ایزوتوپ‌های پرتوزای طلا را نیز ایجاد کنند. جداسازی این ایزوتوپ‌ها ممکن است به پیچیدگی بیشتر و هزینه‌های بالاتری در فرایند تولید منجر شود.
علاوه بر این، ماراتون هنوز یک نیروگاه همجوشی عملیاتی را راه‌اندازی نکرده است. این شرکت اعلام کرده که در حال ساخت رآکتوری در سان‌فرانسیسکو است، اما فاصله قابل توجهی میان آزمایش‌های اندک و تولید صنعتی چندین تن طلا وجود دارد.
با وجود اعلام وجود موفقیت، شرکت هنوز مدارک کامل، مقدار تولید طلا و اثبات مستقل برای تأیید نتایجش را منتشر نکرده است.
علاوه بر این موارد، کنترل پلاسمای داغ و دسترسی به تولید انرژی خالص هنوز از چالش‌های اساسی در صنعت همجوشی به شمار می‌آید. به کارگیری جیوه نیز می‌تواند مشکلات مهندسی جدیدی به وجود آورد، از جمله افزایش اتلاف انرژی در صورت ورود بخار جیوه به پلاسما.
سوال اصلی اکنون این است که آیا تبدیل جیوه به طلا ممکن است یا خیر، اما مسئله مهم‌تر این است که آیا این کار می‌تواند در مقیاس اقتصادی انجام شود یا خیر. برای پاسخ به این پرسش، ماراتون باید اطلاعات واقعی درباره مقدار طلای تولیدشده، خلوص ایزوتوپی آن، میزان انرژی مصرفی و هزینه تولید هر گرم طلا را منتشر کند. همچنین نتایج آزمایشات باید تحت بررسی‌های مستقل قرار گیرد.
تا آن زمان، ادعای تازه ماراتون فیوژن می‌تواند به عنوان یک پیشرفت احتمالاً فراتر از شبیه‌سازی‌های پیشین مورد توجه قرار گیرد، ولی هنوز نمی‌توان آن را به عنوان اثبات تولید اقتصادی طلا از طریق همجوشی هسته‌ای در نظر گرفت.
