آیا گوگل به صورت خودکار شماره سیم‌کارت را به حساب‌ها متصل می‌کند؟ آیا کاربران ایرانی باید نگران این موضوع باشند

اخیراً نگرانی‌هایی در مورد امنیت حساب‌های گوگل به وجود آمد که به کاربران دستگاه‌های اندرویدی توصیه می‌کند به سرعت قابلیت تأیید خودکار شماره تلفن را غیرفعال کنند. این هشدار به این دلیل بود که گوگل به‌طور خودکار شماره سیم‌کارت فعال گوشی را به حساب‌های گوگل متصل می‌کند بدون اینکه تأیید مستقیم از کاربر دریافت کند، که می‌تواند منجر به محدود شدن دسترسی کاربران، به‌ویژه کاربران ایرانی، به حساب‌هایشان در گوگل شود.

اما چقدر این هشدارها عیب دارند؟ بررسی مدارک رسمی گوگل نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از این ادعا صحیح است. دستگاه‌های اندرویدی واقعاً این قابلیت را دارا هستند که شماره تلفن دستگاه را به‌طور خودکار به تمامی حساب‌های گوگل موجود در گوشی متصل کنند. این ویژگی به صورت پیش‌فرض فعال است؛ با این حال، رابطه‌اش با قفل‌شدن حساب‌ها و خطر از دست دادن دائمی دسترسی به آن‌ها، به سادگی هشدارهای منتشرشده نیست.

بر اساس اطلاعات رسمی گوگل، ویژگی‌ای به نام Phone number verification در دستگاه‌های اندرویدی وجود دارد که در زمان راه‌اندازی، شماره یا شماره‌های تلفن را به‌طور خودکار تأیید می‌کند. گوگل تصریح می‌کند که این فرایند با هدف ارائه امکانات امنیتی و ارتباطی به انجام می‌رسد؛ از جمله کمک به ورود به حساب و بازیابی آن، پیدا کردن دستگاه گم‌شده و دسترسی به برخی خدمات ارتباطی.

نکته‌ بسیار مهمی که در توضیحات گوگل قید شده این است که شماره تأییدشده به یک حساب مشخص محدود نمی‌شود. در صورتی که چندین حساب گوگل بر روی دستگاه فعال باشند، شماره تلفن می‌تواند به تمامی آن‌ها اضافه شود و حتی حساب‌هایی که در آینده به دستگاه افزوده می‌شوند نیز شامل این شماره خواهند بود. بنابراین اگر سیم‌کارت جدیدی به دستگاه اضافه شود و شماره آن تأیید گردد، گوگل می‌تواند آن شماره را نیز به حساب‌های فعال در گوشی مرتبط کند.

علاوه بر این، گوگل اعلام کرده که برای اطمینان از اینکه شماره به کاربر متعلق است، ممکن است همکاری با اپراتور شبکه تلفن همراه، شماره را به‌صورت دوره‌ای دوباره تأیید کند.

نگران‌کننده‌ترین نکته‌ای که درباره این قابلیت مطرح شده این است که پس از اتصال سیم‌کارت، گوگل برای تأیید هویت کاربر به دریافت پیامک وابسته می‌شود. بر اساس این ادعا، اگر قادر به دریافت پیامک نباشید، ممکن است حساب خود را از دست بدهید. اما این برداشت کاملاً صحیح نیست.

علاوه بر آن، گوگل هنگام شناسایی ورود غیرمعمولی، مانند تلاش برای ورود از دستگاه یا موقعیت جغرافیایی جدید، ممکن است درخواست تأیید هویت بیشتری کند. در شرایط خاص، پیامک به‌عنوان یکی از روش‌های مورد استفاده برای این منظور در نظر گرفته می‌شود.

وضعیت کاربران ایرانی در دسترسی به سرویس‌های گوگل با بسیاری از کشورهای دیگر متفاوت است. محدودیت‌های ارتباطی، مسائل مربوط به تحریم‌ها، مشکلات احتمالی در دریافت پیامک‌های بین‌المللی و استفاده مکرر از وی‌پی‌ان به عنوان ابزاری برای تغییر آی‌پی، از عواملی هستند که ممکن است فرآیند ورود و تأیید هویت را پیچیده‌تر نمایند.

گوگل در راهنمای رسمی خود تأیید می‌کند که تغییر موقعیت مکانی یا مشاهده رفتار غیرمعمول در زمان ورود به حساب می‌تواند باعث درخواست بررسی بیشتر امنیتی گردد. این شرکت همچنین توضیح می‌دهد که در برخی موارد، به دلیل تفاوت در موقعیت جغرافیایی ورود، ممکن است دریافت کد تأیید از طریق پیامک ممکن نباشد.

باید توجه داشت که وابستگی به پیامک می‌تواند برای کاربری که با دریافت آن دچار مشکل است (مانند کاربران ساکن ایران) خطر از دست‌دادن دسترسی را افزایش دهد؛ زیرا اگر کاربر برای ورود به حساب نیاز به تأیید هویت داشته باشد و هیچ روش جایگزینی نداشته باشد، فرآیند بازیابی حسابش ممکن است دشوار و وقت‌گیر باشد.

اگر هنوز نگران هستید که به دلیل شماره موبایل ایرانی، گوگل دسترسی شما به حساب‌هایتان را محدود کند، می‌توانید این قابلیت را به‌واسطه گزینه Phone number verification در تنظیمات اندروید غیرفعال کنید. برای این کار، می‌توانید از مسیر زیر پیروی کنید:

Settings → Google → All services

بخش Privacy & security

Phone number verification

غیرفعال‌کردن تأیید خودکار شماره.

این مسیر در راهنمای رسمی اندروید توضیح داده شده است. البته با توجه به نسخه اندروید و رابط کاربری تولیدکننده، ممکن است محل نمایش برخی گزینه‌ها تفاوت داشته باشد.

با غیرفعال کردن این قابلیت، دیگر تأیید خودکار شماره‌ها از سوی گوگل صورت نخواهد گرفت؛ اما لزوماً شماره‌هایی که قبلاً به حساب‌های گوگل متصل شده‌اند، پاک نخواهند شد.

برای مشاهده شماره‌های ثبت‌شده، باید به تنظیمات حساب گوگل خود مراجعه کنید. ابتدا به سایت myaccount.google.com وارد شوید و در بخش Personal info گزینه‌ Phone را انتخاب کنید. در این قسمت می‌توانید شماره‌های تلفن متصل به حساب خود را مشاهده کرده و در صورت لزوم، آن‌ها را تغییر دهید یا حذف کنید. فقط دو نکته را فراموش نکنید:

• اگر چند حساب گوگل دارید، بهتر است این بخش را برای هر حساب به‌طور جداگانه بررسی کنید.
• قبل از حذف شماره‌ها، بررسی کنید که کدام سرویس‌ها از آن‌ها استفاده می‌کنند. پیش از حذف شماره بازیابی، روش‌های جایگزین را در نظر بگیرید؛ در غیر این صورت ممکن است بازیابی حساب شما با مشکل مواجه شود.

مهم‌ترین اقدام امنیتی، کاهش وابستگی حساب به یک روش تأیید هویت است. گوگل چندین راهکار برای کاربران فراهم کرده که می‌تواند احتمال قفل‌شدن حساب در صفحه‌ ورود را کاهش دهد.

• فعال‌سازی Passkey: این ویژگی به کاربران اجازه می‌دهد تا با استفاده از روش‌هایی مانند اثرانگشت، تشخیص چهره یا قفل صفحه‌ دستگاه، به حساب خود وارد شوند. این روش نسبت به بسیاری از حملات فیشینگ مقاوم‌تر از رمزهای عبور عادی است.
• استفاده از Google Authenticator: این اپلیکیشن کدهای یک‌بارمصرف ورود را تولید می‌کند و در راستای تولید کد نیازی به دریافت پیامک یا اتصال اینترنتی ندارد. البته باید برای انتقال یا بازیابی کدهای آن درصورت مفقود شدن گوشی نیز تدابیر لازم را بیندیشید.
• ذخیره کدهای پشتیبان: گوگل امکانی برای فراهم‌آوری مجموعه‌ای شامل ۱۰ کد پشتیبان برای حساب‌هایی که از تأیید دو مرحله‌ای استفاده می‌کنند در اختیار شما قرار می‌دهد. هر کد یک‌بار مصرف بوده و می‌تواند در زمان عدم دسترسی به روش‌های معمول تأیید دو مرحله‌ای مورد استفاده قرار گیرد.
• ثبت ایمیل بازیابی: داشتن آدرس ایمیل بازیابی معتبر و در دسترس، راهی دیگر برای کمک به بازگرداندن دسترسی به حساب شماست. ترجیحاً از ایمیلی استفاده کنید که مستقل از حساب اصلی باشد و به آن دسترسی مطمئن داشته باشید.

خیر، الزامی در این زمینه وجود ندارد. فعال بودن Phone number verification خود به‌تنهایی یک آسیب‌پذیری امنیتی ایجاد نمی‌کند؛ گوگل این ویژگی را به منظور تسهیل برخی قابلیت‌های امنیتی و ارتباطی طراحی کرده است.

برای کاربری که به شماره تلفن خود دسترسی ثابت دارد، فعال بودن این قابلیت ممکن است مفید باشد. در عوض، اشخاصی که معمولاً سیم‌کارت خود را عوض می‌کنند، چندین حساب گوگل بر روی یک دستگاه دارند یا تمایل ندارند که شماره تلفنشان به‌طور خودکار به حساب‌های مختلف مرتبط شود، ممکن است ترجیح دهند که آن را غیرفعال کنند.

موضوع اساسی این است که کاربران باید پیش از رویارویی با مشکلات احتمالی، روش‌های مستقل و مطمئنی را برای ورود و بازیابی حساب خود فراهم نمایند.

در پایان، این هشدار در خصوص اتصال خودکار شماره سیم‌کارت به حساب‌های گوگل حقیقت دارد، اما ادعای اینکه این قابلیت به‌تنهایی کاربران ایرانی را در معرض خطر از دست‌دادن حساب‌های خود قرار می‌دهد، دقیق و معتبر نیست. در واقع کاربران می‌توانند تصمیم بگیرند که آیا تأیید خودکار شماره سیم‌کارت را فعال کنند یا خیر، اما راهکار عاقلانه‌تر ایجاد چندین روش مطمئن برای ورود و بازیابی حساب است که به‌عنوان یک الزام امنیتی به شمار می‌آید.