آیا وقت کافی برای بازی و تعامل با فرزندتان ندارید؟ هوش مصنوعی می‌تواند به عنوان یک پدر عمل کند
هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری برای تسهیل جنبه‌های مختلف زندگی روزمره، می‌تواند تأثیرات مثبتی داشته باشد. اما آیا اختصاص دادن وقت برای تعامل با فرزندان موضوعی است که بتوان به ماشین‌ها واگذار کرد؟ پیشنهاد یک مهندس نرم‌افزار در خصوص استفاده از نسخه‌ی مصنوعی صدای خود به‌عنوان راوی داستان برای نوزادش مسیری تازه را در گفت‌وگو حول نقش هوش مصنوعی در فرزندپروری و اهمیت پیوند عاطفی میان والدین و فرزندان هموار کرده است.
طبق گزارش فیوچریسم، آلوین اسنگ، مهندس نرم‌افزار در استارتاپ Factory AI، در یکی از پست‌های خود در شبکه اجتماعی ایکس توضیح داد که همسرش از او خواسته بود تا برای فرزند تازه متولدشده‌شان کتابی را بخواند. اما او به‌جای قبول درخواست همسرش، ایده‌ای دیگر را مطرح کرد و پیشنهاد داد کتاب صوتی را از طریق موبایل پخش کند.
زمانی که همسرش به این موضوع اعتراض کرد و یادآوری کرد که نوزاد باید صدای پدرش را بشنود، اسنگ یک راه‌حل متفاوت پیشنهاد داد: «می‌توانم مدل صوتی خودم را آموزش دهم.» به عبارت دیگر، او قصد داشت با بهره‌گیری از هوش مصنوعی صدای خود را شبیه‌سازی کند تا داستان با صدای پدر پخش شود، بدون اینکه نیازی به حضور واقعی او و خواندن کتاب باشد.
اسنگ در انتهای پست خود نوشت: «زمانی که مشغول کار در حوزه‌ی هوش مصنوعی هستی، احساس والدگری به طرز متفاوتی خود را نمایان می‌کند.» این پست که در ادامه حذف شد، با واکنش‌های منفی فراوانی از سوی کاربران مواجه گردید.
کاربران: چرا خودت برای فرزندت کتاب نمی‌خوانی؟
تعداد زیادی از کاربران شبکه اجتماعی ایکس به انتقاد از این عمل پرداخته و ابراز کردند که چرا پدری یکی از ساده‌ترین و زیباترین فرصت‌ها برای ارتباط با فرزندش را به هوش مصنوعی واگذار می‌کند.
یکی از کاربران پرسید: «آیا نمی‌بایست به‌عنوان پدر نخستین واکنشت این باشد که با اشتیاق برای فرزندت کتاب بخوانی و زمان بیشتری را با او سپری کنی؟» کاربر دیگری اعلام کرد که این مفهوم یکی از غم‌انگیزترین مواردی است که در شبکه‌های اجتماعی مشاهده کرده است.
قصه‌گویی فرصتی برای ایجاد پیوند عاطفی میان والدین و فرزندان است
جس کالارکو، جامعه‌شناس و نویسنده، نیز در واکنشی تند به این موضوع، اعلام کرد که این موضوع نشان‌دهنده‌ی تمایل برخی افراد به ساخت فناوری‌هایی برای جایگزینی نقش انسان در مراقبت از دیگران است، به‌جای آنکه خود پذیرای مسئولیت‌های لازم در امر فرزندپروری شوند.
انتقاد اصلی این بود که قصه‌گویی برای کودک تنها انتقال ساده‌ی داستان نیست. گرچه نوزاد هنوز معانی کلمات را نمی‌فهمد، اما می‌تواند صدای والدین خود را تشخیص دهد. از منظر منتقدین، جایگزینی این تعامل با صدای مصنوعی ممکن است ارتباط مستقیم والدین و فرزند را تضعیف کند.
البته از ماجرای مطرح‌شده نمی‌توان نتیجه گرفت که به‌کارگیری صدای مصنوعی به‌طور حتم ارتباط عاطفی بین کودک و والدین را مخدوش می‌کند؛ این موضوعی است که به تأیید علمی نیاز دارد.
ماجرای مطرح شده از طرف اسنگ تنها نمونه‌ی به‌کارگیری هوش مصنوعی در مراقبت از کودکان نیست. با پیشرفت ابزارهای مکالمه صوتی و محتواهای شخصی‌سازی‌شده، برخی والدین از این فناوری‌ها برای سرگرم‌کردن فرزندان یا پاسخگویی به سؤالات آن‌ها بهره می‌برند.
به‌عنوان نمونه، برخی والدین اجازه می‌دهند که فرزندانشان مدت زمان زیادی را با قابلیت صوتی چت جی‌پی‌تی به گپ‌وگفت بپردازند. در موردی دیگر، مادری نسخه‌ای هوش مصنوعی از خود ساخته بود تا پسرش بتواند در زمان سفرهای کاری او با آن صحبت کند.
شرکت متا نیز در حال طراحی اپلیکیشنی به نام استوری‌کیت است که می‌تواند برای کودکان داستان‌های مخصوص شب تولید کرده و آن‌ها را روایت کند.
سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، نیز قبلاً درباره‌ی استفاده‌ی فراگیر چت جی‌پی‌تی در نگهداری از پسرش سخن گفته و حتی پیشنهاد کرده بود که والدین می‌توانند به‌جای گفتگوهای معمول درباره‌ی تجربیات روز کودک، از پادکست‌های تولیدشده با هوش مصنوعی استفاده کنند؛ این تلقی مورد انتقادهای زیادی قرار گرفت.
آیا باید همه‌چیز با هوش مصنوعی بهینه‌سازی شود؟
در سال‌های اخیر، شرکت‌های فناوری به‌دنبال تهیه هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری برای انجام هرچه بیشتر امور روزمره بوده‌اند؛ از نوشتن ایمیل و برنامه‌ریزی سفر گرفته تا رزرو خدمات و مدیریت امور شخصی.
با این حال، به‌کارگیری چنین ابزارهایی در فرآیند فرزندپروری، پرسش‌های متنوعی را مطرح می‌کند: آیا فعالیت‌هایی مانند قصه‌گویی برای نوزاد، تنها یک وظیفه‌ی زمان‌بر هستند که می‌توان آن‌ها را خودکار کرد؟
هوش مصنوعی قادر است صدای پدر را تقلید کند، اما نمی‌تواند جایگزین حضور، توجه و محبت او شود
مشکل اصلی در چنین رویکردی، تلاش برای صرفه‌جویی در زمانی است که در واقع سرمایه‌گذاری آن زمان برای رشد کودک بسیار مهم است. از این منظر، حضور والدین و تعامل مستقیمی که با فرزند دارند، جزئی از ارزش خود فعالیت است و نمی‌توان آن را تنها با بازتولید صدا جایگزین کرد.
بدون شک، ابزارهای صوتی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند در شرایطی نظیر دوری موقت والدین از خانه کاربرد داشته باشند. اما مسأله اصلی این است که آیا استفاده از فناوری می‌بایست مکمل ارتباطات خانوادگی باشد یا اینکه قرار است جایگزین آن شود.
شایان ذکر است که علاقه‌ی اسنگ به ترکیب هوش مصنوعی با فرزندپروری از همان ابتدای تولد نوزادش نمایان شده بود. او پیش از این پست جنجالی، تصویری از خود، همسرش و فرزند تازه متولدشده‌شان در بیمارستان منتشر کرده و نوشته بود: «بعد از ایجاد این‌همه عامل هوش مصنوعی، وقتش رسیده که یک انسان هم بسازم.»
این جمله به‌همراه پیشنهاد شبیه‌سازی صدای پدر، مسأله‌ای بزرگتر را ایجاد کرده است: هوش مصنوعی تا چه حد باید به زندگی خانوادگی ما مرتبط باشد و کدام تجربیات هستند که ارزش گذراندن وقت برای آن‌ها را داریم؟ اگر قرار است هوش مصنوعی زمان بیشتری را برای زندگی‌کردن فراهم کند، چرا باید همان لحظات گران‌بها را نیز به آن انتقال دهیم؟
