سرنوشت دلارهای در اختیار مردم چگونه رقم خواهد خورد؟
براساس گزارش خبرآنلاین، در حالی که قسمت زیادی از منابع ارزی افراد حقیقی و حقوقی از روند سرمایه‌گذاری کنار مانده‌اند، بازار سرمایه در حال ایجاد ابزاری نوین برای جذب این منابع و جهت‌دهی آنها به سمت فعالیت‌های تولیدی است.
به نقل از تسنیم، صندوق‌های سرمایه‌گذاری دارایی‌های با درآمد ثابت ارزی با همکاری سازمان بورس و بانک مرکزی طراحی شده‌اند تا افرادی که دارنده ارز هستند، بتوانند علاوه بر حفظ سرمایه ارزی خود، از محل سرمایه‌گذاری آن نیز عایدی ارزی کسب کنند.
این صندوق‌ها از نوع «صدور و ابطالی» محسوب می‌شوند و سرمایه‌گذاران این امکان را دارند که وجوه خود را به‌صورت اسکناس یا حواله ارزی به صندوق وارد کرده و در هنگام ابطال، اصل سرمایه و عایدی خود را به صورت ارز دریافت کنند. منابع حاصل از این صندوق‌ها در دارایی‌های ارزی شامل اوراق با درآمد ثابت ارزی، گواهی سپرده خاص ارزی و دیگر ابزارهای مورد تایید سرمایه‌گذاری خواهد شد.
علی‌اکبر ایرانشاهی، رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس و اوراق بهادار، جزییات این ابزار جدید، میزان بازدهی پیش‌بینی‌شده، نحوه ورود و خروج ارز، سازوکار نقدشوندگی و فرآیند سرمایه‌گذاری منابع صندوق‌های ارزی را تبیین کرده است.
صندوق‌های ارزی؛ ورود ارزهای مردم به چرخه تأمین مالی
مدت زمان زیادی است که درباره راه‌اندازی این صندوق‌ها صحبت می‌شود. وضعیت کنونی آنها چگونه است؟
در ابتدای تیرماه، برای دو صندوق سرمایه‌گذاری ارزی موافقت اصولی دریافت کردیم. پس از این مرحله، چندین فرآیند باید برای تأسیس صندوق طی شود. نهادهای مالی نیز در این زمینه همکاری شایسته‌ای داشتند که شامل تأیید نام، اساسنامه، امیدنامه و برگزاری مجمع مؤسس بود.
در حال حاضر، مراحل تأسیس این صندوق‌ها نزد مرجع ثبت شرکت‌ها در حال انجام است؛ به این ترتیب که ابتدا باید شخصیت حقوقی آنها ثبت شود و سپس پذیره‌نویسی آغاز خواهد شد.
پیش‌بینی ما این است که احتمالاً نخستین صندوق ارزی طی هفته آینده تأسیس خواهد شد. همچنین پس از تأسیس، اگر مدارک و مستندات به‌طور کامل ارائه شود و مشکلی پیش نیاید، حداکثر حدود یک هفته پس از آن می‌توانیم مجوز پذیره‌نویسی صندوق را صادر کنیم.
صندوق ارزی چگونه ارز مردم را وارد تولید می‌کند؟
ساز و کار صندوق‌های ارزی به چه صورت است و قرار است با ارزهای در دست مردم چه اقداماتی صورت گیرد؟
یکی از اهداف کلیدی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی این است که ارزهای موجود در دست مردم را وارد اقتصاد و چرخه تأمین مالی پروژه‌ها نمایند. در این روند، سرمایه‌گذار ارز خود را به صندوق ارائه کرده و به ازای آن واحدهای صندوق را دریافت و سود ارزی دریافت می‌کند.
صندوق همچنین منابع ارزی جمع‌آوری‌شده را در موضوعات مشخص شده سرمایه‌گذاری خواهد کرد، که عمدتاً شامل سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت ارزی است. به عنوان مثال، اگر یک شرکت بخواهد برای اجرای طرح توسعه خود اوراق مرابحه ارزی منتشر کند، صندوق می‌تواند این اوراق را خریداری کند.
به این ترتیب، صندوق به صورت غیرمستقیم منابع ارزی را به چرخه تولید وارد کرده و منابع ارزی مردم را به سمت پروژه‌های اقتصادی و تولیدکننده ارز هدایت می‌کند. صندوق نمی‌تواند فقط ارز را نزد خود نگهداری کند و بخش عمده فعالیت آن سرمایه‌گذاری منابع در اوراق بهادار ارزی خواهد بود.
بخشی از منابع نیز می‌تواند برای تأمین نقدینگی در سپرده‌های ارزی در نظر گرفته شود و به‌علاوه در ابزارهای مشخص‌شده در مقررات نیز مورد استفاده قرار گیرد.
پیش‌بینی سود صندوق‌های ارزی چقدر است؟
میزان سود صندوق‌های سرمایه‌گذاری به نوع سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده بستگی دارد و نمی‌توان یک نرخ ثابت برای آنها مشخص کرد. در صندوق ارزی، نرخ سود سپرده ارزی و نرخ اوراق ارزی در یک محدوده معین قرار دارد و هزینه‌های صندوق نیز باید از آن کسر شود.
برآورد فعلی ما نشان می‌دهد که بازدهی سالانه صندوق‌های ارزی می‌تواند حدود ۳ تا ۴ درصد باشد. این بازدهی به جز حفظ ارزش ارزی سرمایه‌گذاری، به سرمایه‌گذارانی که ارز خود را به صندوق می‌سپارند، عایدی ارزی نیز خواهد بخشید.
به هر حال در آینده ممکن است اوراق با نرخ‌های مختلف انتشار یابند و به همین دلیل بازدهی صندوق نیز تحت تأثیر نوع سرمایه‌گذاری‌ها قرار خواهد گرفت.
سرمایه‌گذار هر زمان بخواهد می‌تواند ارز خود را پس بگیرد
آیا سرمایه‌گذاری در صندوق ارزی به معنای فریز شدن منابع سرمایه‌گذار است یا اینکه هر زمان که بخواهد می‌تواند سرمایه خود را برداشت کند؟
ایرانشاهی: این صندوق‌ها به نوع صدور و ابطالی هستند. لذا سرمایه‌گذار در هر زمان که تمایل داشته باشد می‌تواند درخواست ابطال واحدهای خود را تسلیم کرده و معادل ارزش خالص دارایی‌های محاسبه‌شده، ارز دریافت کند.
با این حال، برای سرمایه‌گذاری‌های بسیار کوتاه‌مدت، جریمه ابطال در نظر گرفته شده است؛ به دلیل اینکه اگر سرمایه‌گذار امروز وارد صندوق شود و فردا درخواست خروج کند، این مسأله می‌تواند در عملیات اجرایی مدیر صندوق اختلال ایجاد کند و برنامه‌ریزی برای سرمایه‌گذاری منابع را دشوار می‌سازد.
به همین دلیل، در دوره اولیه کوتاه، جریمه ابطال موجود است که میزان آن در امیدنامه صندوق‌ها به‌صورت شفاف ذکر شده است. بعد از گذشت این دوره، سرمایه‌گذار می‌تواند هر زمان که بخواهد بدون جریمه نسبت به ابطال اقدام کند.
سازوکار نقدشوندگی صندوق‌های ارزی
اگر منابع صندوق در اوراق بهادار سرمایه‌گذاری شده باشد، چه تدابیری برای نقدشوندگی واحدهای صندوق در نظر گرفته شده است؟
برای این موضوع، رکن ضامن نقدشوندگی پیش‌بینی شده است. در صورتی که به هر دلیلی منابع نقد ارزی کافی در اختیار مدیر صندوق نباشد، ضامن نقدشوندگی می‌تواند وارد عمل شود و منابع مورد نیاز برای ابطال را فراهم کند.
بدین ترتیب تلاش شده است تا سازوکار صندوق به گونه‌ای طراحی شود که نگرانی‌های سرمایه‌گذار در مورد نقدشوندگی به حداقل برسد. از سوی دیگر، تمامی محاسبات صندوق نیز به صورت ارزی انجام می‌شود. یعنی ارز از سرمایه‌گذاران جمع‌آوری می‌شود و در زمان ابطال نیز ارز به آنها پرداخت می‌شود.
دو صندوقی که به تازگی در دستور کار قرار دارند، ماهیتی دلاری دارند؛ بنابراین ارزش خالص دارایی‌های صندوق نیز به دلار محاسبه می‌شود و تأثیر نوسانات نرخ ارز داخلی به شکل معمول صندوق‌های ریالی در محاسبات آن لحاظ نخواهد شد.
شفافیت؛ از انتشار پرتفوی تا گزارش‌های حسابرسی
چگونه سرمایه‌گذار می‌تواند بر عملکرد صندوق ارزی نظارت کند؟
اطلاعات صندوق‌ها با شفافیت بالا منتشر می شود. پرتفوی صندوق به صورت ماهانه اطلاع‌رسانی خواهد شد و ارزش خالص دارایی‌ها نیز به صورت روزانه محاسبه می‌شود. همچنین گزارش‌های مالی از جمله سه‌ماهه، شش‌ماهه، ۹ماهه و سالانه منتشر خواهد شد و گزارش‌های شش‌ماهه و سالانه تحت حسابرسی قرار خواهند گرفت.
در این راستا، دو نهاد مهم وجود دارد؛ متولی که بر اجرا و عملکرد مدیر صندوق نظارت دارد و حسابرس که مسئول گزارش‌دهی و حسابرسی صورت‌های مالی است. به‌طور کلی تلاش شده است تا ساختار صندوق به گونه‌ای طراحی شود که شفافیت، نظارت و اعتماد سرمایه‌گذاران تا حد امکان تأمین گردد.
آیا صندوق پروژه ارزی هم راه‌اندازی می‌شود؟
آیا در برنامه‌‌های سازمان بورس، راه‌اندازی صندوق پروژه ارزی نیز وجود دارد؟
در حال حاضر به عنوان یک پروژه عملی، ما منتظر هستیم تا ابتدا مدل صندوق‌های ارزی راه‌اندازی و عملیاتی شوند. هدف ما این است که ابتدا این صندوق‌ها تأسیس و فعالیت‌های آنها آغاز گردد تا هرگونه مسأله و نکته عملیاتی در روند اجرا مشخص شود. پس از آن، می‌توان به توسعه مدل صندوق‌های پروژه ارزی نیز فکر کرد.
۲۱۷
