افزایش ریسک بیماری قلبی تا ۴۷ درصد به علت مصرف زیاد فستفودها
در دنیای امروز، غذاهای فوقفرآوریشده به جزئی جداییناپذیر از الگوی تغذیهای افراد در نقاط مختلف جهان تبدیل شدهاند. این نوع غذاها شامل طیف وسیعی از فستفودها، وعدههای آماده، تنقلات صنعتی و نوشیدنیهای شیرین و بستهبندی شده است که با هدف افزایش ماندگاری و بهبود طعم، بهوسیله فرآیندهای صنعتی پیچیده تهیه میشوند.
یک تحقیق تازه که در ماه گذشته در نشریه The American Journal of Medicine منتشر شده است، نشان میدهد که احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی در بزرگسالانی که از این قبیل غذاها بیشتر استفاده میکنند، تقریباً ۴۷ درصد افزایش یافته است.
بیماریهای قلبی و عروقی، که به اختصار CVD نامیده میشوند، شامل دستهای از اختلالات هستند که بر سیستم قلب و عروق تأثیر میگذارند، از جمله فشار خون بالا، کلسترول فوقالعاده و دیابت. این بیماریها معمولاً بهصورت مزمن درمان میشوند؛ بهطور مثال، با ایجاد تغییرات در شیوه زندگی مانند اصلاح رژیم غذایی و فعالیت جسمانی، مصرف داروهای نظیر استاتین برای کاهش چربی خون و داروهای جدیدتر برای درمان دیابت، و همچنین انجام تستهای غربالگری منظم، مدیریت میشوند. چنانچه این بیماریها به حال خود رها شوند، ممکن است به عواقب جدی و حتی مرگبار منجر شوند؛ نظیر نارسایی قلبی، سکته و مشکلات مزمن دیگر که زندگی فرد را در معرض خطر قرار میدهند.
غذاهای فوقفرآوریشده به طور معمول دارای مواد افزودنی و نگهدارنده هستند تا عمر بیشتری داشته باشند، جذابیت ظاهری و طعمی بهتری پیدا کنند و مصرف آنها سادهتر باشد. برای نمونه، بسیاری از وعدههای آماده که بهعنوان «آماده مصرف» یا «سریع آماده میشوند» تبلیغ میگردند، برای خانوادهها یا افرادی که زندگی پرمشغلهای دارند و بهدنبال شیوهای سریع برای تهیه غذا هستند، طراحی شدهاند.
وعدههای آماده اغلب بهصورت نیمپخته تولید میشوند و دارای مواد نگهدارندهای هستند که نسبت معینی از چربی، کربوهیدرات و نمک در آنها بهکار رفته تا حتی هفتهها یا حتی ماهها بعد از تولید، طعم دلپذیری داشته باشند. پژوهشها نشان میدهند که این روشها نه تنها جذابیت مصرف را افزایش میدهند، بلکه باعث میشوند افراد در هر وعده، حجم بیشتری از غذا را مصرف کنند.
پژوهشی در نشریه Cell Metabolism نشان داده است که افرادی که غذاهای فوقفرآوریشده را مصرف میکنند، میزان کالری بالاتری دریافت مینمایند. این بدان معناست که این غذاها مورد علاقه بیشتری قرار میگیرند و افراد در یک وعده، حجم بیشتری از آن ها را میخورند. افزایش مصرف کالری، به ویژه زمانی که از نیاز روزانه فراتر رود، میتواند به چاقی، افزایش چربی خون و بروز بیماریهای متابولیک بیانجامد.
این مطالعه همچنین نشان میدهد که اتباع رژیمهای فوقفرآوریشده نسبت به رژیمهای طبیعی، به تغییر نشانگرهای التهاب سیستمیک و استرس اکسیداتیو میانجامند. این دو عامل با تسریع تخریب سلولی، کاهش سلامت کلی و تسریع روند پیری مرتبط هستند.
عوارض دیگر شامل افزایش سطح LDL یا کلسترول مضر و کاهش مقدار HDL یا کلسترول مفید و بروز تغییرات هورمونی میشود که میتواند به کاهش متابولیسم انرژی، کاهش تولید اسپرم و کاهش تحرک آن بينجامد.
با وجود این اثرات منفی، حذف کامل غذاهای فوقفرآوریشده از رژیم غذایی امکانپذیر نیست، چراکه این غذاها به شدت رایج شدهاند. مصرف فستفودها نیز در سطح جهانی به طرز چشمگیری افزایش یافته است؛ بهگونهای که در ایالات متحده، تقریباً یکسوم بزرگسالان روزانه این نوع غذاها را مصرف میکنند. به همین خاطر، راهکارهای تغذیهای باید هم به سلامت توجه کنند و هم به واقعیتهای زندگی روزمره و سلیقههای مردم احترام بگذارند.
بنابراین، کارشناسان پیشنهاد میکنند که افراد باید مصرف غذاهای فوقفرآوریشده را محدود نموده و تا حد امکان از غذاهای تازه و خانگی استفاده کنند. یک رژیم غذایی سالم باید شامل منابع پروتئینی کافی، غلات کامل، سبزیجات و مصرف محدود قندهای افزوده باشد. تغییرات تدریجی و مداوم معمولاً مؤثرتر از تلاش برای حذف یکباره تمام گروههای غذایی هستند.
در آخر، هرچند غذاهای فوقفرآوریشده ممکن است جذاب و لذیذ بهنظر برسند، مصرف مکرر و زیاد آنها میتواند به سلامت قلب، متابولیسم و حتی باروری آسیب بزند. توجه به انتخابهای غذایی و تمرکز بر وعدههای غذایی تازه و طبیعی، گام مهمی در پیشگیری از بیماریهای مزمن و ارتقاء طول عمر سالم محسوب میشود.
