فهرست بزرگترین بدهکاران بانکی اعلام شد و بانک پاسارگاد در جایگاه نخست قرار گرفت

آمار جدید منتشرشده درباره تسهیلات و تعهدات کلان شبکه بانکی کشور تا پایان سه‌ماهه سوم ۱۴۰۴، ناهنجاری‌ عمیق و مهلکی را در بنیاد نظام بانکی به نمایش گذاشته است؛ بحرانی که در آن بدهی‌های کلان شرکت‌ها به بانک‌ها نه‌تنها توانایی وام‌دهی به بخش‌های مختلف اقتصادی را تضعیف کرده، بلکه به عاملی تحریک‌کننده برای تورم و ابزاری برای توزیع ناعادلانه ثروت تبدیل گردیده است.

براساس گزارش بورس نیوز، نظام بانکی ایران در سال‌های اخیر با معضلات حل‌نشده و بحران‌زا نظیر انفجار بدهی‌های کلان، بنگاه‌داری غیرقانونی، رانت‌خواری سازمان‌یافته، برداشت‌های اضافی و ضعف شدید نظارتی مواجه بوده است. در این بین، شواهد حاکی از آن است که برخی از بانک‌ها با سوءاستفاده از حمایت‌های پنهان و تساهل معنادار نهاد ناظر یعنی بانک مرکزی، به تخلفات گسترده‌ای دست زده و با پنهان‌سازی صورت‌های مالی واقعی، چهره‌ی ناخوشایند واقعیت را از افکار عمومی مخفی کرده‌اند.

این پنهان‌کاری نمایانگر یک هشدار به‌منظور الگوهای خطرناک از سوءمدیریت است که ناترازی‌های افسارگسیخته، بنگاه‌داری، سفته‌بازی مالی و رانت‌های نهان را در خود پنهان کرده است. نمونه‌ای از این چرخه معیوب، تخلفات وسیع بانک آینده بود که در آبان‌ماه سال ۱۴۰۴، پس از سال‌ها رانت‌خواری و تخلف به مرحله گزیر رسید؛ بانکی که نه‌تنها دچار ناترازی شد، بلکه به‌دلالت بسیاری از کارشناسان به یک رسوایی مشهود در حکمرانی بانکی ایران بدل گردید و زیان انباشته‌ای در حدود ۵۰۰ همت به‌جای گذاشت، هزینه‌ای که نه از جیب مقصران، بلکه با شلاق تورم، از زندگی مردم تأمین شد.

آمارهای تازه منتشرشده درباره تسهیلات و تعهدات کلان شبکه بانکی تا پایان سه‌ماهه سوم ۱۴۰۴، ناهنجاری‌ای ساختاری و مهلک را در کانون نظام بانکی نمایان می‌سازد؛ بحرانی که در آن بدهی‌های کلان شرکت‌ها به بانک‌ها نه تنها ظرفیت وام‌دهی به اقشار مختلف اقتصادی را تضعیف کرده، بلکه به موتوری محرک برای تورم و ابزاری برای توزیع ناعادلانه ثروت تبدیل شده است.

ابربدهکارِ نظام بانکی کشور در دستان بانک پاسارگاد

تحقیقات نشان می‌دهد که فهرست ابربدهکاران بانکی با یک رکوردشکنی حیرت‌آور روبروست و بانک پاسارگاد در رأس این لیست قرار دارد. «شرکت توسعه نفت و صبای گاز کنگان» با بدهی سنگین و حیرت‌آور ۱۰۴ همتی به بانک پاسارگاد، به‌عنوان بزرگترین بدهکار در نظام بانکی کشور محسوب می‌شود. بعد از این غول مالی، «شرکت تولید برق ماهتاب کهنوج» با ۶۸.۸ همت بدهی به بانک صنعت و معدن و «شرکت سهامی خاص تولیدی آرین ماهتاب گستر» با ۲۲.۶ همت به «بانک صادرات»، به‌طور ترتیب در رده‌های دوم و سوم ابربدهکاران بانکی قرار دارند.

نکته قابل توجه دیگری، وجود ۱۷.۴ همت بدهی بانکی غیرجاری از سوی گروه توسعه اقتصاد ملل به بانک ملل است؛ در واقع ذی‌نفع واحد این بانک خود بانک بوده و مالکیت آن به خود بانک مربوط می‌شود! این چرخه معیوب عمق فاجعه را در ساختار مالکیت بانک‌ها بازگو می‌کند.

علاوه بر این، «شرکت مادرتخصصی بازرگانی دولتی ایران» به‌عنوان بزرگترین بدهکار بانک‌های ملی و پست‌بانک شناخته می‌شود. در ادامه این فهرست، بانک پارسیان با مطالبات معوقه‌ای در حدود ۱۴.۶ همت از رستمی صفا طلبکار است. همچنین شرکت گلگهر به‌عنوان بزرگترین بدهکار بانک تجارت با بیش از ۹.۷ همت معوقه در این پرونده نقش اساسی دارد و محمدرضا جهانبانی نیز با ۵.۵۴ همت بدهی، همچنان در لیست بزرگترین بدهکاران بانک سرمایه حضور دارد.

انحراف آشکار بانک‌ها از مسیر تخصصی خودشان به وضوح در وضعیت ابربدهکاران بانک مسکن نمایان است؛ بانکی که به‌عنوان متولی تأمین مالی مسکن در کشور، حالا بیشترین حجم تسهیلات معوقه‌ی خود را مربوط به گروه خودروسازی عظام با بدهی ۹.۷ همتی می‌بیند.

آیا بانک پاسارگاد سرنوشتی مشابه آینده خواهد داشت؟

بانک پاسارگاد در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از متهمان اصلی در زمینه اعطای تسهیلات کلان به شرکت‌های وابسته به خود شناخته شده است. در جدیدترین فهرست تسهیلات کلان غیرجاری که از سوی بانک مرکزی در انتهای آذرماه ۱۴۰۴ منتشر شده، شرکت توسعه نفت و گاز صبای کنگان با بدهی حدود ۱۰۴ همت به بانک پاسارگاد، در صدر ابربدهکاران نظام بانکی کشور قرار داشته و این در حالی است که پس از افشای تخلفات وسیع بانک آینده و افزایش بی‌رویه تسهیلات دریافتی شرکت‌های وابسته به این بانک، نظیر ایران مال، که نهایتاً به گزیر و انحلال این بانک خصوصی منجر شد، حال نوبت به بانک پاسارگاد رسیده است؛ بانکی که خود را به‌عنوان یکی از معتبرترین و بزرگ‌ترین بانک‌های خصوصی کشور معرفی می‌کند، اما در حال حاضر در کانون یک رسوایی مالی و نظارتی قرار دارد.

سکوت بانک مرکزی در قبال ابربدهکاران خاطی

آنچه که این ماجرا را به بحران‌تری می‌کشاند، سکوت قابل ملاحظه بانک مرکزی در برابر چنین تخلفاتی است. نهادی که باید ضامن سلامت شبکه بانکی باشد، در سال‌های اخیر با سکوت در برابر تخلفات بانک آینده، در نهایت باعث گزیر و انحلال این بانک گردیده که پیامدهای سنگینی برای کل نظام بانکی و اقتصادی کشور به همراه داشته و در نهایت موجب کوچکتر شدن سفره مردم شده است.

فهرست ابربدهکاران بانکی تنها یک آمار ساده نیست؛ این نام‌ها مرحله‌ای از بحران ناترازی نظام بانکی را عریان می‌کنند. شرکت‌هایی که میلیارد‌ها تومان وام دریافت کرده‌اند و حال هیچ اراده‌ای برای بازپرداخت ندارند. در این میان، نقش نظارتی بانک مرکزی، فرآیند اعتبارسنجی بانک‌ها و همچنین نوع تضامین اخذ شده، بیش از پیش زیر سوال رفته است.

مرور کلی ساختار بدهکاران کلان شبکه بانکی نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از مجموعه‌های ابربدهکار به فعالیت‌های غیرمولد یا غیرمرتبط با حوزه تخصصی بانک‌ها اشتغال دارند، که ریشه اصلی تضعیف جریان بازگشت منابع و قفل شدن نقدینگی در ساختار بانکی، عمدتاً در همین هدایت نادرست اعتبارات نهفته است.