نشانههای بازار اجاره مسکن: آیا فشار قیمتها از این بازار کاسته میشود؟
طبق گزارش منتشر شده از خبرگزاری خبرآنلاین، معاون تأمین و توسعه مسکن سازمان بهزیستی به تازگی اعلام نمود که جزییات برنامه «مسکن استیجاری» در انتهای شهریور ۱۴۰۴ با دو مدل تأمین واحدهای موجود و ساخت مسکن استیجاری به تصویب وزارت راه و شهرسازی رسیده است. این طرح مختص زوجهایی است که کمتر از پنج سال از ازدواجشان میگذرد و فاقد مسکن و سابقه مالکیت هستند، همچنین دهکهای درآمدی یک تا شش مورد نظر قرار گرفتهاند که اولویت با گروههای کمدرآمدتر خواهد بود و ثبتنام از طریق پلتفرم «تِم» انجام میپذیرد.
این مقام مسئول بیان کرد که دولت از طریق خرید یا احداث واحدهای مسکونی، این واحدها را با هزینه اجارهای کمتر از نرخهای بازار و بدون نیاز به پرداخت پیشپرداختهای زیاد یا اقساط طولانیمدت، حداکثر برای مدت پنج سال به متقاضیان عرضه میکند. فرزندان ترخیص شده از سازمان بهزیستی، خانوادههای دارای معلول و سایر گروههای آسیبپذیر در اولویت استفاده از این بسته حمایتی قرار دارند.
با این حال، به محض آغاز ثبتنام متقاضیان واجد شرایط، ارزیابیهای صورتگرفته توسط کارشناسان نشاندهنده این است که موفقیت این سیاستها به بیش از هر چیز به طراحی درست، استمرار در اجرا و شرایط اقتصادی کلان بستگی دارد.
فردین یزدانی، محقق اقتصادی در مورد سئوالی که درخصوص تأثیر سند مسکن استیجاری وزارت راه و شهرسازی بر کاهش فشار بازار اجاره مطرح شد، توضیح داد: «اینکه پس از سالها توجه به مسکن استیجاری جلب شده، یک توسعه مثبت به شمار میآید؛ اما نباید انتظار داشته باشیم که یک طرح آزمایشی بتواند در کوتاهمدت فشار بازار اجاره را کاهش دهد.»
او به این نکته اشاره کرد: «در صورتی که جزییات این طرحها به شکل مؤثری تدوین شوند ـ که حداقل بر اساس آنچه من شنیدهام، جزییات کنونی چندان مناسب نیستند ـ و اگر این سیاستها به طور مستمر پیگیری شوند، به مرور زمان میتوانند تأثیرگذار باشند.»
یزدانی افزود: «نباید انتظار تاثیرات فوری از بازار اجاره را داشته باشیم و در بهترین سناریو، تأثیر این سیاستها به صورت ملموس در طی سه تا پنج سال آینده قابل مشاهده خواهد بود.»
این تحلیلگر اقتصادی درباره تجارب کشورهای مختلف اظهار داشت: «در بسیاری از کشورها، به ویژه در اروپا، الگوی مسکن اجتماعی به کار گرفته میشود که بیش از ۱۰۰ سال قدمت دارد. در این مدل، واحدهای اجارهای بر مبنای مکانیزم عرضه و تقاضای بازار ارائه نمیشوند و دولتها تلاش میکنند تا با کمکها و مداخلات مختلف، اجارهها را در سطوح موجهی برای خانوارها حفظ کنند؛ به گونهای که قیمت اجاره کمی پایینتر از نرخ بازار باشد.»
نیاز نیست که در همه جا نگاه به بلندمرتبهسازی مثبت باشد
یزدانی همچنین افزود: «در این رویکرد، دولتها به ویژه دولتهای محلی مداخلات مستقیمی را انجام میدهند؛ گاهی این مداخلات کاملاً مستقیم است و گاهی با همکاری بخش خصوصی صورت میگیرد تا بخش خصوصی نیز به تولید مسکن اجارهای با قیمت مناسب ترغیب شود.»
او در خصوص طرح بلندمرتبهسازی نیز تصریح کرد: «به طور کلی نمیتوان گفت که بلندمرتبهسازی در همه مناطق گزینهای مناسب است و قضاوت در این زمینه باید متناسب با شرایط زمانی و مکانی باشد.»
به گفته یزدانی، «برای گروههای کمدرآمد و پروژههای مسکونی قابل استطاعت، راهکار بلندمرتبهسازی معمولاً به لحاظ افزایش هزینههای ساخت گزینهای بهینه قلمداد نمیشود.»
این تحلیلگر اقتصادی به تجارب سالهای گذشته اشاره کرده و نکتهبرداری کرد: «بلندمرتبهسازی سالهاست که به اجرا درآمده؛ اما نه تنها تأثیر مثبت خاصی نداشته بلکه قادر به حل معضل بازار مسکن نیز نبوده است؛ بسیاری از طرحهای مطرح شده هنوز در مرحله آزمایش باقی مانده و تا زمانی که وضعیت اقتصادی کلان بهبود نیابد، نباید انتظار هیچ آینده روشنی برای بازار مسکن داشت.»
۲۲۳۲۲۵
