راز پنهان سومین مهمان میانستارهای؛ ممکن است هرگز ندانیم دنبالهدار اطلس از کجا نشأت گرفته است
داستان تداومی که به نام 3I/ATLAS شناخته میشود، سومین مهمان میانستارهای است که تاکنون در منظومه شمسیمان مشاهده شده و به معمایی عمیق در دنیای کیهانشناسی مبدل گشته است. تحقیقات انجامشده نشان میدهند این جرم آسمانی بهمدت چند میلیارد سال در سفری طولانی، تحت تأثیر پرتوهای کیهانی قرار گرفته و آنچنان تغییراتی در ترکیب شیمیایی سطح خود یافته که امیدها برای شناسایی منظومه اصلی آن بهطرز قابل توجهی کاهش یافته است.
پس از کشف دنبالهدار اطلس در ژوئیه گذشته، ویژگیهای غیرمعمول آن، به ویژه غلظت بیسابقه دیاکسید کربن در هالهی اطراف، نظر پژوهشگران را به خود جلب کرد. دادهها حاکی از آن هستند که دیاکسید کربن در این دنبالهدار حداقل ۱۶ برابر بیشتر از دنبالهدارهای معمولی در منظومه شمسی است.
برخی از محققان در ابتدا با توجه به این مقادیر بالا، امیدوار بودند که این پدیده نشانهای از وجود یک منظومهی ستارهای عجیب باشد که اطلس از آن نشأت گرفته، و یا بهطور غیرمحتمل، نشانگر فعالیتهای موجودات بیگانه باشد. گرچه در ابتدا این آرزو گمانهزنیهایی را دربارهی منشأ خاص آن برانگیخت، اما در حال حاضر تحلیلی سادهتر و منطقیتر مطرح شده است.
براساس گزارش نیوساینتیست، نتایج اخیر پژوهشها نشان میدهند که ویژگیهای غیرعادی این دنبالهدار، به ویژه مقادیر چشمگیر دیاکسید کربن در هالهی گازی اطرافش، ممکن است به جای ارتباط با یک منظومه ستارهای بیگانه، حاصل یک فرآیند فرسایشی طولانی باشند. این مطالعه نشان میدهد که بمباران مستمر ذرات پرانرژی کیهانی در طول زمان، سبب شکستن و بازترکیب مولکولهای یخی روی سطح دنبالهدار و نهایتاً تغییر ترکیب اصلی آن شده است.
اطلس در ماه دسامبر دوباره در آسمان قابل مشاهده خواهد بود
رومن ماجیولو از مؤسسهی سلطنتی هوانوردی فضایی بلژیک و همکارانش تاکید میکنند که این فرآیند تدریجی اما مؤثر، میتواند بخوبی توضیح دهد که چرا سطح دیاکسید کربن در هالهی این دنبالهدار دستکم ۱۶ برابر دنبالهدارهای رایج در منظومه شمسی افزایش یافته است.
آزمایشهای انجامشده توسط تیم نیز این فرضیه را تأیید میکند؛ تابش پرتوهای کیهانی به یخهای مشابه آنچه در دنبالهدارها یافت میشود، منجر به تولید مقادیر بالایی از دیاکسید کربن و همچنین مواد قرمزرنگ غنی از کربن میشود که این خصوصیات دقیقاً در 3I/ATLAS مشاهده شده است.
ماجیولو یادآور میشود: «پرتوهای کیهانی به تدریج مولکولها را تجزیه کرده و محصولات واکنشپذیری ایجاد میکنند که به مرور زمان با یکدیگر ترکیب میشوند و به این طریق، تغییرات شیمیایی در یخ دنبالهدار بهوجود میآید.»
کشف اخیر، ضربهای جدی به این تصور میزند که دنبالهدارهای میانستارهای، «فسیلهای سرد» و ناچیز از منظومههای دیگر هستند. بهنظر میرسد این مسافران کیهانی پیش از رسیدن به منظومهی ما، شواهد موجود بر سطح خود را از بین میبرند. با این حال، به دلیل سرعت بسیار بالای اطلس، امکان اعزام فضاپیمایی برای نمونهبرداری مستقیم از آن وجود نخواهد داشت.
با این وجود، هنوز امیدی وجود دارد. این دنبالهدار اکنون در حال گذر از نزدیکی خورشید است و از منظر ما پنهان مانده، اما در ماه دسامبر مجدداً در آسمان نمایان خواهد شد. دانشمندان مشتاقند که حرارت زیاد خورشید بتواند سطح تغییر یافتهی دنبالهدار را ذوب کرده و ویژگیهای بکر و دستنخوردهی زیرین را نمایان سازد.
مشاهدات آینده با تلسکوپ فضایی جیمز وب و تلسکوپهای زمینی، برای استفاده از این فرصت نادر، اهمیت بسیاری خواهند داشت. به گفتهی سیریل اوپیتوم از دانشگاه ادینبرا، ما به سمت چند ماه بسیار هیجانانگیز میرویم.
این تحقیق در پایگاه دادهی پیشانتشار آرکایو منتشر شده است.
