برای اولینبار یک دنبالهدار در حال شکلگیری حلقهای مقابل چشمان ما قرار دارد
برای اولین بار، ستارهشناسان موفق به مشاهده زنده روند شکلگیری مجموعهای از حلقههای سیارهای گردیدهاند. این حلقهها به طرز شگفتانگیزی دور یک سیارک یا جسم شبهدنبالهدار به نام کایرون وجود دارند که در میان مدارهای زحل و اورانوس، به دور خورشید در حال گردش است. با هر بار مشاهدهی کایرون، شکل حلقههای آن تغییرات جالبی را نشان میدهد.
کایرون تنها جسم کوچکی نیست که تاکنون حلقههای در حال شکلگیری اطراف آن دیده شده است. سیارک چاریکلو و همچنین سیارههای کوتوله هاومئا و کواور نیز در ناحیه کمربند کویپر، دارای سیستمهای حلقهای کوچکی هستند. تمامی این حلقهها از طریق فرایندی به نام اختفای ستارهای شناسایی شدهاند. در این تکنیک، ستارهشناسان منتظر میمانند تا یک جسم از برابر یک ستارهی دوردست عبور کند و سپس با ترسیم نقشهای از چگونگی مسدود شدن نور ستاره ناشی از مواد اطراف آن، حلقهها را شناسایی میکنند.
برونو سیکاردی، محقق از رصدخانه پاریس در فرانسه به نشریه نیوساینتیست میگوید: «تنها حدود ۲۰ مورد از این اجسام بواسطه اختفای ستارهای قابل مشاهده بودهاند؛ از این رو، مشاهده چهار مورد همراه با حلقهها به عنوان آماری چشمگیر محسوب میشود. صدها یا حتی هزاران جرم دیگر در فضا وجود دارند؛ بنابراین به احتمال زیاد، سیستمهای حلقهای متعددی وجود دارند.» او ابراز امیدواری میکند که طی سالهای آینده، حلقههای بیشتری پیدا شوند.
سیکاردی و همکارانش یک اختفای ستارهای که در سال ۲۰۲۳ اتفاق افتاده بود را مورد بررسی قرار دادند تا ساختار دقیقتری از حلقههای احاطهکننده کایرون ترسیم نمایند. در حالی که مشاهدات قبلی، وجود سه حلقه را محتمل میدانستند، بررسی اخیر نشان داد که یک دیسک اضافی از مواد نیز در حال احاطه کایرون بوده و فاصله بیشتری از سطح آن دارد. علاوه بر این، یک حلقه دیگر که در گذشته هرگز دیده نشده بود نیز کشف شد.
سیکاردی بیان میکند: «طبیعت در حال نمایاندن حلقهای در حال شکلگیری است که برای ما یک شانس بزرگ به شمار میرود؛ زیرا وقتی به حلقههای زحل، اورانوس یا حتی چاریکلو نظر میکنیم، آنها عمدتاً شکل ثابتی دارند.»
روشهای متفاوتی برای ایجاد حلقهها وجود دارد؛ اما مشاهده فرآیند شکلگیری آنها میتواند به ما در درک بهتر این ساختارها یاری رساند. کریستیان پریرا، یکی از اعضای تیم تحقیقاتی از رصدخانه ملی برزیل میگوید: «[این مشاهدات] میتواند شرایط خاصی را که امکان ایجاد، حفظ یا نابودی حلقهها را فراهم میکند، روشن کند و در نهایت توضیح دهد که چرا چنین سیستمهایی تنها در مناطق سرد و یخزدهی سیستم خورشیدی دیده میشوند.»
