راهکار یک اقتصاددان برای رویارویی با پیامدهای مکانیزم ماشه

بر اساس گزارش خبرنگار مهر، مهدی منصوری بیدکانی، اقتصاددان و استاد دانشگاه، در مصاحبه‌ای که با ما داشت، بر آثار محتمل ناشی از بازگشت خودکار تحریم‌ها (مکانیزم ماشه یا snap back) تأکید کرد و ضرورت تدوین و پیاده‌سازی مجموعه‌ای از استراتژی‌های عملی برای کاهش پیامدهای منفی اقتصادی آن را مورد بررسی قرار داد. او بر این باور است که دولت ایران نه تنها قابلیت‌ها، بلکه ابزارهای لازم برای مدیریت این شرایط را در اختیار دارد.

تقویت تاب‌آوری اقتصادی؛ از نظر تا عمل

این استاد دانشگاه بیان کرد که «سال سرمایه‌گذاری برای تولید» باید از حالت یک شعار به یک برنامه عملی تبدیل شود. او بر این موضوع تأکید کرد که دولت ایران باید برای مواجهه با فشارهای خارجی بر تقویت ظرفیت‌های تولید، افزایش اشتغال، کاهش وابستگی به بازارهای جهانی و بهره‌برداری حداکثری از منابع داخلی تمرکز کند.

منصوری بیدکانی تصریح کرد: این مسیر، اساس واقعی مقاومت اقتصادی و تقویت تاب‌آوری درون‌سازمانی است.

اصلاح سیاست‌های اقتصادی و رفع موانع ساختاری

او اضافه کرد که اجرای این سیاست‌ها نیازمند تغییر در ساختارهای اقتصادی و حذف قوانین ناکارآمدی است که مدت‌ها مانع از پیشرفت تولید شده‌اند.

این استاد دانشگاه از پیچیدگی‌های اداری و فرآیندهای صدور مجوز انتقاد کرد و اصلاح نظام مالی و بانکی را برای سهولت در تجارت و سرمایه‌گذاری ضروری دانست. او تأکید کرد که نیاز به اصلاح سیاست ارزی احساس می‌شود و بایستی حذف مجوزهای زائد در حوزه تولید و تجارت در اولویت برنامه‌های دولت باشد.

وی همچنین بر ضرورت اصلاح در نظام قیمت‌گذاری، به‌ویژه در بخش انرژی مانند برق، تأکید کرد تا سیاست‌های نادرست، انگیزه سرمایه‌گذاران را کاهش ندهد و ناترازی‌ها ادامه پیدا نکند.

منصوری بیدکانی همچنین بر این موضوع تأکید کرد که حذف معافیت‌ها و مشوق‌های مالیاتی نامؤثر گامی اساسی در جهت توزیع عادلانه‌تر منابع و افزایش شفافیت به شمار می‌رود و افزود: مجموعه این اصلاحات سیاستی بهبود فضای کسب و کار، افزایش بهره‌وری و ارتقاء کارایی اقتصادی را به همراه خواهد داشت.

انعطاف دیپلماتیک و حکمرانی هوشمندانه بر بازارها و منابع

این استاد دانشگاه، در ادامه صحبت‌های خود، بر اهمیت «انعطاف دیپلماتیک» و «مدیریت مقاومتی» برای کاهش اثرات تحریم و مکانیزم ماشه (snap back) تأکید کرد و افزود: به کارگیری استراتژی و دیپلماسی گام‌به‌گام برای کاهش تنش‌ها، هم‌زمان با آماده‌سازی برای مقابله با فشار اقتصادی از طریق مدیریت و حکمرانی هوشمندانه بر بازارها و منابع، باید از محورهای اصلی سیاست‌گذاری دولت باشد.

دیپلماسی اقتصادی فعال و همکاری با شرکای منطقه‌ای

وی یکی دیگر از ابعاد مهم راهبرد دولت در کاهش اثر تحریم‌ها را گسترش همکاری‌های اقتصادی با کشورهای همسو و سازمان‌های منطقه‌ای چون «سازمان همکاری شانگهای»، «بریکس» و «اتحادیه اقتصادی اوراسیا» دانست و افزود: این سازمان‌ها زمینه‌هایی برای دور زدن تحریم‌ها، استفاده از پول ملی در مبادلات و ایجاد کانال‌های مالی غیرآمریکامحور فراهم می‌آورند که برای ایران تحت تحریم، حیاتی است و باید حداکثر استفاده از آن‌ها صورت گیرد.

به گفته منصوری بیدکانی، این همکاری‌ها ضمن گشایش بازارهای مختل، امکان واردات کالاهای مصرفی و تداوم صادرات نفت، گاز و محصولات دیگر را فراهم می‌آورد و پیامی روشن در خصوص اراده کشورهای عضو برای تعامل پایدار با ایران و تقویت روابط و مراودات ارسال می‌کند که خود اثر مهمی در کاهش تأثیر تحریم‌ها خواهد داشت.

این اقتصاددان تأکید نمود که با توجه به ماهیت تحریمی شرایط، ایران قادر است با بهره‌گیری از مکانیسم‌های مالی جایگزین و دیپلماسی اقتصادی فعال، تأثیر مکانیزم ماشه (snap back) را کاهش دهد و ادامه مسیر توسعه خود را تضمین کند.

دیپلماسی اقتصادی فعال با محوریت قراردادهای بلندمدت با سایر کشورها

منصوری بیدکانی در ادامه بیان داشت که دیپلماسی فعال اقتصادی زمانی اثرگذار خواهد بود که ایران بتواند قراردادهای بلندمدت با کشورهای همسو در زمینه‌های کلیدی نظیر نفت، گاز و به طور کلی انرژی منعقد کند و همزمان سیاست‌های قراردادی خود را به‌منظور تضمین منابع درآمدی پایدار بازنگری نماید.

وی همچنین به امضای قراردادهای سواپ انرژی اشاره کرد و گفت: قرارداد سه‌جانبه سواپ گاز میان ایران، ترکمنستان و آذربایجان، نه تنها تأمین پایدار سوخت را تضمین می‌کند، بلکه همکاری‌های منطقه‌ای را نیز تقویت می‌نماید.

بهره‌گیری از قراردادهای بیع متقابل و مشارکتی در توسعه‌ی میادین نفتی

این اقتصاددان به اهمیت استفاده از قراردادهای بیع متقابل و مشارکتی به عنوان یکی از راهکارهای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و به کارگیری بهینه از میادین نفتی اشاره کرد و توضیح داد: در این نوع قراردادها، شرکت‌های خارجی با انجام اکتشاف و استخراج، بخشی از سود فروش نفت را دریافت کرده و این موضوع می‌تواند در ارتقاء ظرفیت‌های تولیدی و انتقال فناوری مؤثر باشد.

او با بیان اینکه همکاری‌های منطقه‌ای می‌تواند فشارهای خارجی را کاهش دهد، بر این مسئله تأکید کرد که بازنگری در قراردادهای نفتی قدیمی و انعقاد قراردادهای چندجانبه منطقه‌ای که ریسک تحریم‌ها را میان کشورها تقسیم می‌کنند، بخشی از مدیریت انرژی ایران باید باشد تا بتوان ثبات اقتصادی را در شرایط تحریم حفظ کرد و منابع درآمدی پایدار و پیشرفت اقتصادی کشور را در زمان تحریم‌ها تضمین نمود.

مدیریت افکار عمومی و رسانه؛ حلقه مغفول سیاست‌گذاری

منصوری بیدکانی در انتها، با تأکید بر اینکه تمام این اقدامات قابلیت اجرایی دارند، به نقش جنگ روانی و انتظارات تورمی در اقتصاد اشاره کرد و مدیریت افکار عمومی و شفاف‌سازی در خصوص ذخایر ارزی و کالاهای اساسی را برای آرام‌سازی فضا اقتصادی ضروری دانست. او اظهار داشت: با کنترل انتظارات تورمی، بخش قابل توجهی از فشارها بر بازارها کاهش یابد، اما با به‌کارگیری اقدامات مؤثر رسانه‌ای و اطلاع‌رسانی، می‌توان این روند را به‌طور پایدار مدیریت کرد.