تحقیقات جدید: موش‌ها پس از تماس با میکروپلاستیک، نشانه‌های زوال عقل را بروز کردند
آیا نسبت به اثرات میکروپلاستیک‌ها بر سلامت خود نگرانی دارید؟ نگرانی شما بی‌پایه نیست. ممکن است میزان پلاستیک موجود در مغز شما به حدی باشد که بتوان از آن یک قاشق یک‌بارمصرف ساخت و بر اساس آخرین تحقیقات، تماس با این میکروپلاستیک‌ها می‌تواند به بروز نشانه‌هایی شبیه به بیماری آلزایمر منجر شود.
به‌گفته‌ی فیوچریزم، مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که موش‌هایی که به‌طور مکرر در معرض میکروپلاستیک‌ها در رژیم غذایی خود قرار گرفته‌اند، در ظرف کمتر از یکماه نشانگرهایی مشابه با بیماری آلزایمر، رایج‌ترین نوع زوال عقل، از خود بروز داده‌اند. این موش‌ها به‌طور ژنتیکی به گونه‌ای تغییر داده شده بودند که ژنی مرتبط با افزایش خطر ابتلا به اختلال‌های عصبی داشتند، اما تنها موش‌هایی که آلوده به میکروپلاستیک بودند، این نشانه‌ها را به وضوح و با شدت فراوان نشان دادند.
این کشف اخیر بیانگر یک ارتباط غیرمنتظره بین آلودگی‌های ریز و اثرات منفی آن‌ها بر مغز است. هرچند به‌طور تقریبی همه‌ی انسان‌ها دارای میکروپلاستیک در خون خود هستند و حتی این ذرات در سطح استخوان‌ها و مغز نیز تشخیص داده شده‌اند، اما از مدت‌ها پیش تا این پژوهش اخیر، اثرات آن‌ها بر سلامت ما به‌طور واضح مشخص نبود.
جیمی راس، استاد علوم اعصاب از دانشگاه رودآیلند و یکی از نویسندگان این مطالعه، در مصاحبه‌ای با واشنگتن‌پست بیان کرد: «هنوز هم از این موضوع حیرت‌زده‌ام. نمی‌توانم تصور کنم که صرفاً در معرض چنین ذراتی قرار بگیریم و این وقایع رخ دهند.»
بیشتر بخوانید
با این حال، پژوهشگران هنوز به درک کاملی از علت بروز بیماری آلزایمر دست نیافته‌اند و به همین سبب، رسیدن به نتیجه‌ای قطعی درباره‌ی تأثیر میکروپلاستیک‌ها بر بروز علائم این بیماری کار دشواری است. افزون بر این، ژنی به نام APOE4 که در موش‌ها به‌طور مصنوعی تغییر داده شده بود، به‌عنوان یکی از قوی‌ترین عوامل خطر برای ابتلا به آلزایمر شناخته می‌شود، اما راس بر این نکته تأکید می‌کند که اصلاح این ژن به معنای این نیست که فرد حتماً به این بیماری مبتلا خواهد شد.
افرادی که دارای ژن APOE4 هستند، ریسک بیشتری برای ابتلا به آلزایمر دارند. وجود این ژن باعث می‌شود که آن‌ها تقریباً ۳٫۵ برابر بیشتر در معرض بیماری نسبت به افرادی که دارای رایج‌ترین واریانت ژنی APOE3 هستند، قرار بگیرند. همچنین، افرادی که دو نسخه از ژن APOE4 را دارند، تا سن ۸۵ سالگی احتمال ابتلاء به زوال عقل‌شان به ۶۰ درصد افزایش می‌یابد.
موش‌ها در آزمایش علائمی را بروز دادند که به‌وضوح نشان‌دهنده اختلال حافظه بود
در مجموعه‌ای از آزمایش‌ها، پژوهشگران به موش‌های دارای تغییرات ژنتیکی به مدت سه هفته آب ترکیب‌شده با پلی‌استایرن، که در تولید استایروفوم به‌کار می‌رود، مصرف کردند. سپس، هنگام قرارگیری موش‌ها در یک قفس مربعی، رفتار آن‌ها دچار تغییرات غیرعادی شد. موش‌های نر به‌جای پناه‌گرفتن در گوشه‌ها، به‌طرز غیرطبیعی در وسط قفس می‌چرخیدند، در حالی‌که موش‌های ماده نیز در شناسایی اشیای جدید در قفس عملکرد بسیار ضعیف‌تری داشتند که این مسأله دلیلی واضح بر اختلال حافظه آن‌ها بود.
تفاوت‌های رفتاری از نظر جنسیتی در موش‌ها، شباهت‌هایی با تفاوت‌های جنسیتی در علائم زوال عقل انسان‌های مبتلا به این بیماری دارد. بر اساس گفته‌های راس، در موش‌ها نیز تفاوت‌های جنسیتی مشابهی که در انسان مشاهده می‌شود وجود دارد. مردان مبتلا به آلزایمر غالباً احساس بی‌انگیزگی می‌کنند، در حالی که زنان بیشتر دچار اختلالات حافظه می‌شوند.
متیو کمپن، استاد سم‌شناسی از دانشگاه نیومکزیکو و از نخستین کاشفان میکروپلاستیک‌ها در مغز انسان، تأکید می‌کند که ژن APOE4 بر نحوه حرکت چربی‌ها و مولکول‌های دیگر در بدن تأثیر گذاشته و مطرح می‌کند اگر ژن APOE4 به‌طور خاص، میزان بیشتری پلاستیک از دهان به مغز منتقل کند، چه تبعاتی ممکن است به وجود آید؟ او می‌گوید که این سوال همچنان بی‌پاسخ مانده است.
این مطالعه، تنها تحقیقی نیست که نشان‌دهنده قابلیت عبور میکروپلاستیک‌ها از سد خونی مغزی و آثار مضر آن‌ها برای مغز است. تحقیقات دیگری نیز نشان داده‌اند که این ذرات می‌توانند لخته‌های خونی در عروق مغز ایجاد کنند و ریسک سکته مغزی را بالا ببرد. همچنین، پژوهشی دیگر که بر روی غذاهای فرافرآوری شده و در بسته‌بندی‌های پلاستیکی متمرکز است، ارتباطی میان میکروپلاستیک‌ها و افزایش نرخ افسردگی و زوال عقل به اثبات رسانده است.
این پژوهش در نشریه Environmental Research Communications منتشر شده است.
