هیجان‌های نامشخص استارشیپ؛ کارشناسان آینده موشک اسپیس ایکس را مورد سوال قرار داده‌اند
شرکت اسپیس ایکس تا کنون نسخه‌ی تمام‌اندازه‌ی استارشیپ، فضاپیمای بزرگ نسل آینده‌ی خود را نه بار در آزمایشات به پرواز درآورده است. این موشک با ارتفاع تقریبی ۱۲۰ متر، به عنوان قدرتمندترین وسیله‌ی نقلیه‌ی فضایی که تا به امروز ساخته شده، شناخته می‌شود.
طی دو سال و نیم اخیر، بیش از شش مورد از این نه پرتاب با حوادث انفجاری تماشایی همراه بوده است. در دو پرتاب آخر که در سال ۲۰۲۵ انجام شد، تکه‌های بزرگ‌تری از بقایای استارشیپ به سوی جزایر تورکس و کایکوس، که در نزدیکی محل برخاست موشک قرار دارند، پرتاب شد و این حادثه منجر به بستن فضای هوایی آن منطقه گردید. آخرین آزمایش استارشیپ در ماه مه (۷ خرداد) نیز به‌صورتی تلخ به پایان رسید: موشک پس از چرخش بی‌هدف و نشت سوخت، به‌طور کنترل‌نشده‌ای در خلیج مکزیک سقوط کرد.
شرکت فضایی که تحت هدایت ایلان ماسک قرار دارد، در وضعیتی بحرانی به سر می‌برد. اسپیس ایکس به دلیل تعقیب فلسفه‌ی طراحی بسیار جهشی خود به نام «تکرارپذیری»، به شهرت رسیده و حالا استارشیپ به عنصر کلیدی طرح‌های ماسک برای فرستادن انسان به سیاره‌ی مریخ تبدیل شده است. این موشک همچنین به‌عنوان محور اصلی برنامه‌های آتی اسپیس ایکس برای شبکه‌ی ماهواره‌ای «استارلینک» عمل می‌کند؛ منبع اصلی درآمد این شرکت که نیازمند پرتاب هزاران ماهواره در هر سال می‌باشد.
تاریخ نشان داده است که واقعیت می‌تواند فاصله‌ی زیادی با آرزوها داشته باشد
با این حال، به‌گزارش اخیر مجله نیویورک، شکست‌های مکرر در پرتاب‌های آزمایشی استارشیپ منجر به بروز سوالات چالش‌برانگیزی از سوی کارشناسان درباره‌ی امکان‌پذیری ساخت چنین موشک پیچیده‌ای شده است. آیا استارشیپ روزی می‌تواند با موفقیت از زمین بلند شود، مأموریت خود را به انجام برساند و بدون حادثه بازگردد؟ سرنوشت برنامه‌ی ناسا که به استفاده از این موشک در مأموریت‌های آینده‌ی فرود بر ماه وابسته است، چه خواهد بود؟ آیا این پروژه از ابتدا قدر به شکست بوده است؟
چارلی گارسیا، مهندس ارشد استارتاپ فضایی رفلکت اوربیتال مستقر در کالیفرنیا، به مجله نیویورک می‌گوید:
سؤال این نیست که آیا تولید یک مرحله‌ی فوقانی با موتورهای پرقدرت و چندبارمصرف برای موشک میسر است یا نه. مسئله اصلی این است که آیا این کار را می‌توان به شکل اقتصادی انجام داد و آیا امکان آماده‌سازی سریع هر موشک برای پرتاب بعدی وجود دارد؟
اگر پیش‌بینی‌های خیره‌کننده و همیشگی ایلان ماسک را ملاک قرار دهیم، استارشیپ شاید بتواند به‌کمک برج پرتاب «مکازیلا» که وظیفه‌ی کنترل بوستر سوپرهوی و مرحله‌ی فوقانی را بر عهده دارد، زمان آماده‌سازی بین پرتاب‌ها را به حداقل برساند.
اما تاریخ به وضوح نشان داده که واقعیت می‌تواند تفاوت‌های عمیقی با آرزو دارد. نمونه‌ی بارز آن شاتل فضایی ناسا است. گرانت اندرسون، یکی از بنیان‌گذاران شرکت توسعه فضایی پاراگون، به مجله نیویورک می‌گوید:
یادآوری می‌کنم که در دهه‌ی ۱۹۷۰ کتابی را مطالعه می‌کردم که می‌گفت شاتل فضایی هر دو هفته یک بار پرواز خواهد کرد و هزینه‌ی ارسال هر پوند (تقریباً ۴۵۰ گرم) بار به مدار تنها چند صد دلار خواهد بود. واقعیت این است که این وعده هرگز تحقق نیافت.
بسیاری از کارشناسان، پرتاب اخیر استارشیپ را حتی یک عقب‌گرد نسبت به شکست‌های پیشین قلمداد کرده‌اند. اسپیس ایکس اعلام کرد که مخزن نیتروژن در دماغه‌ی موشک دچار نقص بوده؛ در حالی که در پرتاب‌های قبلی، موشک‌ها به آرامی در اقیانوس به زمین فرود آمده بودند.
بیشتر بخوانید
پرتاب‌های شماره ۷ و ۸ هم در مراحل مشابهی با مشکلات جدی مواجه شدند که به نگرانی‌ها دامن زده است. اندرسون تصریح می‌کند: «اگر در دو مورد مشابه با دلایل یکسان دچار نقص شوید و نتوانید آن را اصلاح کنید، این نشان‌دهنده‌ی وجود یک نقص اساسی در طراحی است؛ نه فقط یک خطای جزیی!»
در هفته‌های آتی، تمام نگاه‌ها متوجه اسپیس ایکس خواهد بود. ماسک وعده داده که دهمین پرتاب آزمایشی استارشیپ اوایل ماه اوت (اواسط مرداد) انجام خواهد شد. خبر مثبت این است که بوستر موشک در چند پرتاب اخیر توانسته به‌طور سالم به سکوی پرتاب بازگردد و به‌مدد بازوهای کنترل‌کننده برج پرتاب، معروف به «چاپستیک»، به‌طور ایمن در هوا جاگیر شود.
اما حقیقت این است که هیچ‌کس دقیقا نمی‌داند استارشیپ در آینده چه سرنوشتی خواهد داشت. آیا به‌نوعی همان‌طور که منتقدان بدبین اعتقاد دارند، تمام این سال‌ها صرف چیزی بیهوده شده است؟ یا استارشیپ می‌تواند واقعا رویای ایلان ماسک را محقق کرده و انسان را به ماه، مریخ و حتی فراتر از آن سوق دهد؟
اسپیس ایکس در گذشته نشان داده که قادربه شکست ناممکن‌هاست و هنوز چیزهای زیادی برای اثبات دارد. با این وجود، با هر انفجار پیش‌بینی نشده‌ی استارشیپ، این شرکت زمان بیشتری را از دست می‌دهد.
