اخطار متخصصان: خواب‌های وحشتناک می‌توانند به تسریع روند پیری و افزایش خطر مرگ منجر شوند
شاید در ابتدا، کابوس‌ها تنها به‌عنوان اختلالی موقتی در خواب شبانه به‌نظر برسند؛ خواب‌هایی ناخوشایند که با افزایش ضربان قلب و بیدار شدن ناگهانی همراه‌اند. اما تکرار این تجربیات می‌تواند تأثیرات عمیق‌تری بر روی سلامتی فرد داشته باشد. تحقیقات گسترده پزشکی حاکی از آن است که کابوس‌های هفتگی با سرعت بالاتر پیری سلولی و افزایش خطر مرگ زودرس ارتباط دارند؛ اثری که از دوران کودکی قابل مشاهده است و هیچ‌گونه محدودیتی در سن، جنسیت یا نژاد ندارد.
بر اساس گزارش نیوساینتیست، ابیدمی اوتایکو، متخصص اعصاب از کالج سلطنتی لندن و تیم او، در تحقیقی جدید داده‌های مربوط به بیش از ۱۸۳ هزار نفر را مورد بررسی قرار داده‌اند؛ افرادی با سنی بین ۲۶ تا ۸۶ سال که در طرح‌های بلندمدت سلامت عمومی مشارکت داشتند. در این تحقیق، شرکت‌کنندگان در ابتدا از فراوانی کابوس‌های خود گزارشی به‌عمل آوردند و سپس وضعیت سلامت آن‌ها در دوره‌ای بین یک سال و نیم تا ۱۹ سال پیگیری شد.
نتایج بدست آمده بسیار حیرت‌انگیز بود: احتمال مرگ زودرس قبل از ۷۰ سالگی در افرادی که هر هفته کابوس می‌بینند، بیش از سه برابر بالاتر از کسانی است که به ندرت کابوس می‌بینند یا هرگز تجربه‌ای از این دست ندارند. این یافته‌ها نشان‌دهنده آن است که تکرار کابوس‌ها، حتی از عواملی چون سیگارکشیدن، رژیم غذایی نامناسب، چاقی یا بی‌تحرکی، به‌عنوان شاخص معتبرتری برای پیش‌بینی مرگ زودرس عمل می‌کنند. گروه تحقیقاتی نتایج این پژوهش را در کنگره سال ۲۰۲۵ آکادمی نورولوژی اروپا در هلسینکی ارائه خواهند داد.
بیشتر بخوانید
برای ارزیابی دقیق‌تری از پیری سلولی، پژوهشگران به بررسی طول تلومرهای کروموزوم‌ها پرداختند. تلومرها به نوعی نشان‌دهنده ساعت زیستی بدن هستند که با هر بار تقسیم سلولی کاهش می‌یابند و کوتاه شدن آن‌ها با روند پیری در سطح سلولی مرتبط است. این بخش از تحقیق شامل داده‌های تقریبی ۲۴۰۰ کودک نیز بود. والدین این کودکان که سنشان بین ۸ تا ۱۰ سال بود، میزان کابوس‌های فرزندانشان را گزارش کرده بودند. در بزرگ‌سالان، سن بیولوژیک همچنین با استفاده از ساعت‌های اپی‌ژنتیکی، که نشانگرهای مولکولی پیشرفته‌ای هستند، اندازه‌گیری شد.
یافته‌های تیم اوتایکو به یک گروه خاص محدود نمی‌شود. در میان تمام سنین، جنسیت‌ها و پیشینه‌های قومی، کسانی که بیشتر کابوس می‌بینند، تلومرهای کوتاه‌تری هم دارند. حتی در کودکان، کابوس‌های مکرر با نشانه‌هایی از پیری زودرس سلولی مرتبط است. در بزرگ‌سالان، تسریع روند پیری می‌تواند تقریباً ۴۰ درصد از افزایش خطر مرگ زودرس را توضیح دهد.
بسیاری از عوامل محرک کابوس قابل پیشگیری هستند
پس چه چیزی سبب می‌شود که کابوس‌ها این‌قدر بر سلامت تأثیرگذار باشند؟ اوتایکو به دو عامل اساس اشاره می‌کند:
اولین عامل، افزایش دائمی سطح کورتیزول، هورمون استرس است که به‌صورت مزمن در بدن افرادی که کابوس می‌بینند، وجود دارد. این افراد معمولاً با بیدار شدن از خواب مواجه می‌شوند، در حالی که ضربان قلبشان افزایش یافته و بدنشان در حالت هشدار قرار دارد. این واکنش گاهی از شرایط استرس‌زای روزمره هم شدیدتر است.
دومین عامل، اختلال در چرخه طبیعی خواب است. خواب نقشی حیاتی در ترمیم و بازسازی سلول‌ها ایفا می‌کند و اگر این فرایند مختل گردد، سلامتی عموم بدن تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. پژوهش‌های پیشین نیز نشان داده‌اند که بی‌خوابی با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و متابولیک مرتبط است.
خبر خوش این است که بسیاری از عوامل محرک کابوس‌ها قابل کنترل هستند. اوتایکو توصیه می‌کند که افراد از تماشای فیلم‌های ترسناک پیش از خواب خودداری کنند و در صورتی که دچار اضطراب یا اختلالات روانی دیگر هستند، به درمان مناسب بپردازند.
گای لشزاینر، متخصص خواب از بنیاد درمانی گای و سنت‌توماس، درحالی‌که یافته‌های تیم تحقیقاتی را تأیید می‌کند، هشدار می‌دهد که هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی، زمان زیادی لازم است. او می‌افزاید: «بسیاری از شرایط پزشکی دیگر یا داروهایی که معمولاً با افزایش سن تجویز می‌شوند، می‌توانند نتایج را مختل کنند. برای درک بهتر این ارتباط پیچیده به مطالعات وسیع‌تر و دقیق‌تری نیاز داریم.»
