صندوق ارزی ۵ درصدی یا طلا: رقابت برای حفظ ارزش در شرایط تورمی
براساس خبرگزاری مهر، مدتی است که سیاست‌گذاران اقتصادی به دنبال یافتن راه‌حلی برای بازگرداندن میلیاردها دلار اسکناس راکد موجود در گاوصندوق‌ها به بخش رسمی و فعال اقتصاد هستند.
صندوق‌های درآمد ثابت ارزی که با ارائه نرخ بازدهی ۵ درصدی سالانه مبتنی بر اصل و سود ارزی عمل می‌کنند، در تئوری جذاب به نظر می‌رسند. در محاسبات بین‌المللی، این نرخ برابر با سود اوراق خزانه‌داری ایالات متحده و دیگر ابزارهای بی‌خطر شناخته می‌شود.
برای افرادی که در حال نگهداری اسکناس هستند و نگران آسیب، سرقت یا آتش‌سوزی می‌باشند، دست‌یابی به سود خالص سالانه ۵ درصدی به همان ارز، مزیت قابل توجهی در مقایسه با نگهداری بدون سود ارز در منازلشان به وجود می‌آورد؛ این مزیت در دوره کوتاه‌مدت می‌تواند بخشی از سرمایه‌های محتاط را به سمت سیستم مالی رسمی جذب کند.
عدم اطمینان نسبت به سود دلاری؛ مانع ایجاد اعتماد کجاست؟
با این حال، تجارب پیشین نشان می‌دهد که انتخاب‌های دارندگان ارز تنها بر اساس محاسبات عددی سود تعیین نمی‌شود. در اقتصادهایی با نوسانات شدید، «اعتماد به ثبات قوانین و مقررات» به عنوان عامل اصلی و تعیین‌کننده محسوب می‌شود. خاطرات ناخوشایند مربوط به محدودیت‌های گذشته در دسترسی به ارز فیزیکی و الزامات تسویه‌های ریالی با نرخ‌های اداری یا وضعاتی مثل مالیات‌ها و محدودیت‌های ناگهانی، مانع روانی قدرتمندی در برابر این ابزار ایجاد کرده است.
دارندگان ارز خانگی تمایل دارند از سود ۵ درصدی صرف‌نظر کنند ولی از نقدشوندگی فوری و بدون قید و شرط دلارهای خود چشم نمی‌پوشند. بنابراین، وجود تضمین روشن، بدون الحاقات و ابهام در بازپرداخت فیزیکی ارز ورودی، پیش‌نیاز ضروری برای موفقیت این صندوق‌ها به حساب می‌آید.
مبارزه با طلا؛ بازدهی ثابت در برابر نوسانات سوداگرانه
مقایسه صندوق‌های ارزی با بازار طلا و سکه، چالش اصلی این ابزار را بهتر نمایان می‌سازد. طلا در بازار ایران از دو نیروی محرک بهره می‌برد: افزایش نرخ ارز در بازار آزاد و رشد قیمت جهانی طلا. بعلاوه، در دوره‌هایی که انتظارات تورمی تشدید می‌شود، بروز حباب‌های قیمتی در بازار سکه و طلا، با ایجاد بازدهی‌های نجومی کوتاه‌مدت، موجب می‌شود که سود ۵ درصدی ارزی به شدت محافظه‌کارانه به نظر برسد. البته باید توجه داشت که طلا به‌عنوان یک دارایی، فاقد ارائه سود نقدی دوره‌ای است و با ریسک ریزش‌های شدید و حبابی همراه می‌شود، در حالی‌که صندوق درآمد ثابت ارزی یک جریان مداوم و قابل پیش‌بینی از درآمد ارزی را فراهم می‌آورد؛ این‌ها بیانگر تفاوت‌های بنیادی میان «سرمایه‌گذاری غیرپایدار» و «سرمایه‌گذاری مستمر» است.
نتیجه‌گیری ترازوی ریسک و بازدهی
صندوق‌های درآمد ثابت ارزی به طور مستقیم رقیب سفته‌بازان حرفه‌ای طلا نخواهند بود، زیرا خریداران طلا بیشتر به دنبال کسب دستاوردهای ناگهانی و سرمایه‌ای هستند. در مقابل، این ابزار می‌تواند به عنوان یک پناهگاه مؤثر برای دارندگان واقعی ارز، شرکت‌های صادراتی و سرمایه‌گذاران محتاط عمل کند که هدف آنها حفظ ارزش دارایی و کسب درآمد مطمئن ارزی بدون مواجهه با خطرات ناشی از نگهداری فیزیکی است. موفقیت این سازوکار در بیشتر موارد به رفتار واقعی سیاست‌گذاران و اثبات غیرقابل‌پوشش تعهدات در روز تسویه وابسته است.
