خطر قطع ارتباطات در منطقه؛ تأثیر قطع کابل‌های اینترنت جهانی در تنگه هرمز بر بحران‌ها چیست؟

نگرانی‌های کشور‌های عربی در خصوص احتمال آسیب دیدن کابل‌های زیردریایی اینترنت در تنگه هرمز رو به افزایش است؛ این زیرساخت‌ها بخش اساسی ارتباطات دیجیتال کشورهای حاشیه خلیج فارس را فراهم می‌کنند و هرگونه آسیب به آن‌ها می‌تواند اختلالات جدی‌ای در خدمات اینترنتی، مراکز داده و کسب و کارهای آنلاین منطقه به‌وجود آورد.

به گزارش الجزیره، مطرح شدن تهدیدهایی در مورد هدف قرار دادن کابل‌های اینترنت در تنگه هرمز، نگرانی کشورهای منطقه را به شدت تشدید کرده است. این وابستگی عمیق خدمات بانکی، ارتباطی و تجاری به اینترنت موجب می‌شود که اختلال در این زیرساخت‌ها پیامدهایی بسیار فراتر از کاهش سرعت دسترسی کاربران داشته باشد.

ابراهیم بن سلطان الهاشمی، مدیر اداره اطلاع‌رسانی و ارتباطات وزارت امور خارجه قطر، در خصوص پیامدهای احتمالی ناشی از قطع کابل‌های اینترنت هشدار داد و تاکید کرد که خسارات ناشی از چنین رویدادی صرفاً به کشورهای خاصی محدود نخواهد بود و ایران و همسایگانش را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

با وجود رشد اینترنت ماهواره‌ای، کابل‌های فیبر نوری زیردریایی همواره به عنوان اصلی‌ترین مسیر برای انتقال داده در سطح جهانی شناخته می‌شوند. بنا بر اطلاعات اتحادیه بین‌المللی مخابرات، بیش از 99 درصد ترافیک داده جهانی از طریق این شبکه وسیع کابل‌های زیردریایی منتقل می‌شود.

طبق گزارشی از الجزیره، مسیر کابل‌های زیردریایی در خلیج فارس شامل هفت سامانه کابل زیردریایی است که از تنگه هرمز و آب‌های مجاور آن عبور می‌کنند. این کابل‌ها کشورهای حاشیه خلیج فارس، مانند امارات متحده عربی، قطر، بحرین، کویت، عربستان سعودی، عراق و ایران را به شبکه وسیع‌تری در آسیا و اروپا متصل می‌سازند.

برخی از سامانه‌های ارتباطی در این منطقه قادر به انتقال داده با ظرفیت‌هایی از ده‌ها تا صدها ترابیت‌برثانیه هستند. به همین دلیل، آسیب دیدن هم‌زمان چندین کابل می‌تواند به طرز قابل توجهی ظرفیت ارتباطات بین‌المللی کشورهای وابسته به این مسیرها را تحت تاثیر قرار دهد.

نگرانی‌ها تنها به تنگه هرمز محدود نمی‌شود. دریای سرخ و تنگه باب‌المندب نیز مسیرهای کلیدی برای انتقال کابل‌های ارتباطی میان آسیا، اروپا و آفریقا به شمار می‌روند. به نقل از گزارش مهر، احتمال گسترش تهدیدها به این مناطق به همراه نیروهای مسلح یمن نیز مطرح شده است، هرچند که آیا این اقدام به تأیید رسیده باشد، مشخص نیست.

پیش‌تر نیز آسیب‌پذیری کابل‌های زیردریایی موجب بروز مشکلاتی برای ارتباطات اینترنتی در منطقه شده بود. در سپتامبر 2025، آسیب به کابل‌های SEA-ME-WE 4، IMEWE و FALCON در دریای سرخ، به اختلال در ارتباطات اینترنتی بخش‌هایی از خاورمیانه و جنوب آسیا منجر شد.

در آن زمان، کاربران در برخی کشورهای نظیر عربستان سعودی، امارات، پاکستان و هند با کاهش سرعت اینترنت و افزایش زمان تأخیر در ارتباطات روبرو شدند. همچنین مایکروسافت خبر از افزایش زمان تأخیر در برخی از ارتباطات سرویس ابری آژور داد.

در سال‌های اخیر، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به محلی برای مراکز داده و زیرساخت‌های ابری شرکت‌های بزرگ نظیر آمازون، مایکروسافت و هواوی تبدیل شده‌اند. این مراکز به منظور برقراری ارتباط با شبکه جهانی به مسیرهای ارتباطی پربازده وابسته‌اند و آسیب به کابل‌های زیردریایی می‌تواند این خدمات را مختل کند.

اختلال در این زیرساخت‌ها می‌تواند تأثیری منفی بر عملکرد سرویس‌های ابری، معاملات مالی، فروشگاه‌های آنلاین و سیستم‌های ارتباطی بگذارد.

، این احتمال وجود دارد که پلتفرم‌هایی مانند یوتیوب، تیک‌تاک و خدمات حمل‌ونقل اینترنتی نیز با اختلال مواجه شوند. این خدمات در ارائه محتوا با سرعت بالا به زیرساخت‌های ارتباطی و مراکز داده منطقه وابسته‌اند و آسیب به مسیرهای اصلی اینترنت می‌تواند باعث افزایش زمان تأخیر، کاهش سرعت یا حتی اختلالات موقت در دسترسی کاربران گردد.

با این حال، قطع شدن یک یا چند کابل به‌طور اتوماتیک به معنی قطع کامل اینترنت در کشورهای منطقه نخواهد بود. برخی کشورها در حاشیه خلیج فارس به مسیرهای ارتباطی جایگزین، که شامل کابل‌های زیردریایی اضافی و شبکه‌های زمینی است، مجهزند و قادر به انتقال بخشی از ترافیک به این مسیرها هستند.

میزان اختلال احتمالی به تعداد کابل‌های آسیب‌دیده، ظرفیت مسیرهای جایگزین و زمان موردنیاز برای تعمیر این زیرساخت‌ها وابسته خواهد بود.

نگرانی اصلی این است که آسیب گسترده و هم‌زمان به کابل‌های زیردریایی در تنگه هرمز و دریای سرخ، می‌تواند ظرفیت مسیرهای جایگزین را نیز تحت فشار قرار داده و اختلالات دیجیتال را از کشورهای حاشیه خلیج فارس به سایر مناطق گسترش دهد.