کاهش ۱.۸ درصدی خسارات برق در نیمه اول سال جاری
بر اساس گزارشی از خبرگزاری خبرآنلاین، بخشی از انرژی تولیدشده در کشور قبل از اینکه به دست مصرف‌کننده نهایی برسد، در شبکه برق به هدر می‌رود. این تلفات انرژی به دلایل فنی و همچنین مصارف غیرمجاز و دستکاری ابزارهای اندازه‌گیری ناشی می‌شود. در این شرایط، اقداماتی نظیر کاهش تلفات، جلوگیری از استفاده‌های غیرقانونی از شبکه برق، توسعه ظرفیت تولید و مدیریت مصرف می‌تواند به بهبود کارایی و تأمین پایدار برق کمک شایانی کند.
، در این زمینه طرح ملی مهتاب از اواخر سال گذشته به‌طور گسترده‌ای با تمرکز بر کاهش تلفات غیرفنی، از جمله برق‌های غیرمجاز و دستکاری تجهیزات اندازه‌گیری، به مرحله اجرا درآمده است.
آمارها نشان می‌دهند که تقریباً ۱۰ درصد از انرژی تولیدی کشور در شبکه برق دچار تلفات می‌شود که نزدیک به نیمی از این میزان به تلفات غیرفنی مرتبط است. بخش قابل‌توجهی از این تلفات به دلیل مصارف غیرمجاز و تخلفات در تجهیزات اندازه‌گیری بوجود می‌آید، از این رو ضرورت شناسایی و ساماندهی این مفاهیم در شبکه توزیع برق احساس می‌شود.
غیرمجاز بودن مصرف کافی نیست؛ نیاز به نظارت
اجرای طرح مهتاب به هوشمندسازی شبکه و نصب کنتورهای هوشمند وابسته است، اما تحقق اهداف آن فقط با نصب این تجهیزات میسر نیست. یک نظارت دائمی بر شبکه و برخورد با دستکاری‌های انجام‌شده بر روی تجهیزات اندازه‌گیری و استفاده‌های غیرمجاز از برق باید همزمان با توسعه فناوری انجام شود، چرا که بدون پیگیری مداوم، سرمایه‌گذاری در این زمینه نمی‌تواند به نتایج مورد انتظار منتهی شود.
در این میان، فعالیت نیروهای قرائت، بازرسی، نصب و عوامل عملیاتی شبکه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این افراد با ۴۲ میلیون مشترک برق در کشور در ارتباط مستقیم‌اند و دقت و آگاهی آن‌ها در شناسایی تخلفات و مراقبت از شبکه می‌تواند تکمیل کننده استفاده از فناوری‌های هوشمند باشد. به همین دلیل کاهش تلفات برق نه تنها به تجهیزاتی که در بازار وجود دارد، بلکه به نظارت میدانی و فعالیت مستمر نیروهای عملیاتی وابسته است.
ضرورت کنترل مصارف غیرمجاز به‌ویژه در شرایط ناترازی برق در برخی مناطق کشور بسیار حس می‌شود. بر اساس آخرین گزارش‌های شرکت توانیر، میزان برق غیرمجاز در برخی استان‌های جنوبی به ۱۰۰ تا ۲۰۰ مگاوات می‌رسد؛ ظرفیتی که در شرایط ناترازی می‌تواند بر مدیریت بار شبکه تأثیر مستقیمی داشته باشد.
طرح مهتاب؛ تلاشی برای توزیع عادلانه‌تر انرژی
اگرچه هدف طرح ملی مهتاب به کاهش تلفات و اقدامات فنی محدود نمی‌شود، اما این طرح به هدف حفظ حقوق عمومی و مقابله با دست‌اندازی‌های غیرقانونی به شبکه برق کشور نیز شناخته می‌شود. شناسایی و برخورد با مصارف غیرمجاز و انشعابات غیرقانونی که غالباً به‌عنوان برق‌دزدی شناخته می‌شوند، از مهم‌ترین اهداف آن به شمار می‌روند.
در این راستا، ساماندهی استفاده از شبکه برق می‌تواند به توزیع منصفانه‌تر انرژی در میان مشترکان کمک کند، به‌خصوص در مواقعی که مدیریت بار شبکه اهمیت فزاینده‌ای پیدا می‌کند. طرح مهتاب سعی در استفاده از ظرفیت‌های نظارتی و عملیاتی برای ممانعت از آن دارد که تخلفات و مصارف غیرمجاز، سهم عادلانه شهروندان از برق را تحت تأثیر قرار دهد.
تلفات برق در نیمه اول سال به میزان ۱.۸ درصد کاهش یافته است
در کنار اجرای طرح‌های مقابله با تلفات غیرفنی، گزارش‌ها نشان می‌دهند که تلفات انرژی برق در نیمه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۴، ۱.۸ درصد کاهش یافته است. تحقیقی که در کنار سایر اقدامات صنعت برق می‌تواند نمایانگر بهبود در مدیریت تلفات و ساماندهی شبکه توزیع باشد.
محمد اله‌داد، مدیرعامل شرکت توانیر، به تازگی خبر از این کاهش داده و اشاره کرده که این کاهش در شرایطی حاصل شده که انرژی مصرفی مشترکان در شش ماه نخست امسال ۲.۱ درصد افزایش یافته، در حالی که انرژی تحویلی به شرکت‌های توزیع نیروی برق در همین مدت ۰.۵ درصد کاهش داشته است.
این آمارها نشان‌دهنده این است که کاهش تلفات در این دوره فقط به دلیل کاهش مصرف یا افزایش انرژی ورودی شبکه نیست، بلکه بهبود عملکرد شبکه و کاهش بخشی از انرژی هدررفته در فرآیند توزیع نیز در این روند مؤثر بوده است.
کاهش تلفات از دید اقتصادی و فنی اهمیت بسزایی دارد، زیرا هر کاهش در این بخش بدین معنا است که بخش بیشتری از انرژی تولیدشده به‌جای هدررفت در شبکه، به مصرف‌کننده نهایی می‌رسد. بنابراین، مدیریت تلفات همراه با توسعه ظرفیت تولید برق، تقویت شبکه و مدیریت مصرف، به‌عنوان یکی از ارکان کلیدی تأمین پایدار برق شناخته می‌شود.
کدام شرکت‌های توزیع افزایش بهتری در کاهش تلفات داشتند؟
تحلیل عملکرد شرکت‌های توزیع نیروی برق در نیمه نخست امسال نشان‌دهنده این است که شرکت‌های توزیع نیروی برق خوزستان، سیستان و بلوچستان و کردستان، بیشترین کاهش تلفات نسبت به مدت مشابه سال قبل را به ثبت رسانده‌اند.
به رغم این نکته، استمرار روند کاهشی تلفات نیازمند اجرای مستمر تدابیری نظیر نظارت بر شبکه، شناسایی نقاط پرتلفات، اصلاح زیرساخت‌ها، مدیریت مصارف غیرمجاز و گسترش استفاده از ابزارهای هوشمند برای اندازه‌گیری و کنترل مصرف است. ادامه دادن این اقدامات می‌تواند کمک‌کننده به بهبود عملکرد شبکه و افزایش میزان انرژی تحویلی به مشترکان باشد.
در نهایت، طرح ملی مهتاب تنها به‌عنوان برنامه‌ای برای شناسایی مصارف غیرمجاز یا اصلاح انشعابات برق قلمداد نشود و در صورت استمرار و اجرای مؤثر آن می‌تواند شرایطی برای حرکت از مدیریت صرفاً واکنشی مصرف به سمت حکمرانی هوشمند انرژی فراهم آورد، رویکردی که نه تنها به تولید و تأمین برق توجه دارد، بلکه به الگوی مصرف، رفتار مشترکان، بهره‌وری تجهیزات و حفظ حقوق عمومی نیز می‌پردازد.
۲۲۳۲۲۵
