کسوف و سکوت طبیعی: خورشیدگرفتگی کامل در آمریکا رمز و راز حساسیت پرندگان به نور را برملا ساخت

در روز ۸ آوریل ۲۰۲۴، هنگامی که خورشیدگرفتگی کلی تمامی نقاط آمریکای شمالی را در سایه‌ای از تاریکی قرار داد، آواز دلنشین پرندگان به ناگهان قطع شد. در این سکوت غیرمعمول، تنها صدای قورباغه‌های شب‌زی و ناله‌های دوردست به گوش می‌رسید. اما به محض بازگشت تابش نور، حیات دوباره به تمامی موجودات بازگشت؛ صدها پرنده با سرودهای شاد خود، dawn تازه‌ای را جشن گرفتند.

اکنون، نتایج حاصل از بزرگ‌ترین مطالعه‌ صورت گرفته در این زمینه، نشان می‌دهد که اختلال نوری به مدت چهار دقیقه نیز قادر است تا ساعت زیستی حیوانات را به طور مجدد تنظیم کند. این یافته برای محافظت از موجودات در برابر تهدیداتی نظیر آلودگی نوری بسیار مفید خواهد بود.

به نقل از ساینتیفیک‌امریکن، این پژوهش به سرپرستی کیمبرلی روزول، زیست‌شناس دانشگاه ایندیانا، انجام شد و بر مبنای اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط صدها شهروند-دانشمند و دستگاه‌های ضبط خودکار استوار است. برای این پژوهش، یک اپلیکیشن موبایل به نام سولاربرد طراحی گردید که داوطلبان از طریق آن، رفتار پرندگان را قبل، در حین و پس از وقوع خورشیدگرفتگی ثبت کردند. مشارکت عمومی فراتر از حد انتظار بود و نزدیک به هفت هزار مشاهده معتبر از کانادا تا مکزیک جمع‌آوری شد.

کیمبرلی روزول اعتقاد دارد که این تجربه حقیقتاً شگفت‌انگیز بوده و نشان می‌دهد که موجودات زنده چگونه به تغییرات نوری در محیط طبیعی خود واکنش نشان می‌دهند.

تحلیل‌ها نشان داد که ۲۹ گونه از ۵۲ گونه پرنده‌ی شناسایی شده، تغییرات قابل توجهی در الگوهای آوازخوانی خود نشان داده‌اند. به عنوان نمونه، سینه‌سرخ آمریکایی که به آوازهای بلند در صبح مشهور است، در آن روز بعدازظهر بیش از پنج برابر حالت معمول آواز خواند. همچنین جغد خالدار، که پرنده‌ای شب‌زی محسوب می‌شود، چهار برابر بیشتر از عادی صدا تولید کرد. در مقابل، پرندگانی مانند گنجشک خانگی که الگوی آوایی مشخصی در صبح ندارند، تغییر چندانی نشان ندادند.

به‌گفته‌ی اندرو فارنسورث، پرنده‌شناس دانشگاه کرنل، این تحقیق یک آزمایش طبیعی و فوق‌العاده بود که «مجموعه‌داده‌ای غنی و منحصر به‌فرد» را فراهم آورد. او بر این باور است که هنوز انواع دیگری از رفتارها در این داده‌ها نهفته است که می‌تواند سوالات جدیدی را در علم ایجاد کند.

یافته‌های این گروه تحقیقاتی دارای کاربردهای عملی مهمی هستند. به گفته‌ی روزول، مرحله بعد شناسایی دقیق همان ۲۹ گونه‌ای است که واکنش قابل توجهی به تغییر نور نشان دادند. این گونه‌ها می‌توانند به عنوان پرندگان «بسیار حساس» به نور علامت‌گذاری شوند و از این اطلاعات می‌توان برای طراحی استراتژی‌های مؤثرتر به منظور کاهش آلودگی نوری در زیستگاه‌های طبیعی‌شان استفاده کرد. چنین رویدادهایی همزمان حس ارتباط انسان با طبیعت را نیز تقویت می‌کنند.

خورشیدگرفتگی کلی، یک پدیده بی‌نظیر است و به ندرت در یک مکان تکرار می‌شود. از این رو، بررسی تأثیرات آن بر حیات‌وحش چندان سهل نیست. خورشیدگرفتگی ۲۰۲۴ همزمان با فصل مهاجرت پرندگان در آمریکای شمالی رخ داد و به اعتقاد روزول، فرصتی است که احتمالاً تنها یک بار در طول زندگی‌اش به دست می‌آید. او می‌گوید: «همه چیز به‌طرز شگفت‌انگیزی هماهنگ بود؛ تکرار چنین رویدادی احتمالاً دیگر در زمان حیات من پیش نخواهد آمد.»

این پژوهش در نشریه ساینس منتشر شده است.