انتشار دستورالعمل تازه گمرکی؛ تمدید مهلت سه‌ماهه برای ترخیص خودروهای وارداتی بی‌شناسه TSC
گمرک جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۴۰۵/۰۸/۰۲ نسبت به صدور دستورالعمل شماره ۱۴۰۵/۱۱۰۵۸۵۷ (بخشنامه ردیف ۱۴۰۵/۱۸۲/۸) اقدام کرده و ضوابط جدید برای ارزش‌گذاری و ترخیص موارد مشمول قانون خودرو را به تمامی گمرکات اجرایی کشور ابلاغ نمود. این بخشنامه که به امضای عبدالمجید دهقانیان، معاون امور گمرکی گمرک ایران رسیده، در راستای دستورالعمل شماره ۱۴۰۵/۵۶۵۱۹۵ تاریخ ۱۴۰۵/۰۴/۳۱ و نامه شماره ۸۸۷۲۵۲۵ تاریخ ۱۴۰۵/۰۷/۱۳ سید حامد عاملی، معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات وزارت صنعت، معدن و تجارت صادر شده و اعتبار آن تا پایان آذر ماه ۱۴۰۵ خواهد بود.
طبق این ابلاغیه و بر اساس تبصره (۶) قانون خودرو و اصلاحات ماده (۱۲) قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی صنعت خودرو، مهلت ترخیص خودروهای وارداتی و قطعات منفصله انواع وسایل نقلیه که فاقد شناسه عینی TSC در بانک اطلاعات ارزش هستند، به مدت ۳ ماه تمدید گردیده است. این تصمیم به منظور اجرا کردن دستورالعمل کمیته دائمی پدافند غیرعامل کشور و جلوگیری از انباشت کالاها در ورودی‌ها، کاهش خطرات ناشی از شرایط حساسی همچون بحران‌ها و حوادث غیرمترقبه جنگی، و همچنین حفظ اموال عمومی و خصوصی اتخاذ شده تا مانع از رسوب وسایل نقلیه در بنادر و گمرکات شود.
دامنه شمول کالاها و اولویت‌های ترخیص
بر اساس این دستورالعمل، گمرکات اجرایی موظف به انجام تشریفات گمرکی و ترخیص موارد زیر که فاقد شناسه عینی TSC در بانک اطلاعات ارزش هستند، می‌باشند:
* ناوگان امداد و نجات (به عنوان کالاهای ضروری): شامل آمبولانس‌ها، خودروهای آتش‌نشانی، جرثقیل‌ها، بالابرها و دیگر وسایل نقلیه مشابه (علاوه بر ماشین‌آلاتی مثل بولدوزر، لودر، گریدر و بیل مکانیکی به موجب نامه‌های پشتیبانی وزارت صمت).
* وسایل نقلیه پاک و عمومی: خودروهای برقی و هیبریدی (که پیش از این در نامه شماره ۷۳۶۳۶۱۱ تاریخ ۱۴۰۴/۱۲/۱۱ به دلیل وجود باتری‌های لیتیومی و خطر دپوی آنها در اولویت ترخیص قرار گرفته بودند)، موتورسیکلت‌ها و دوچرخه‌ها.
* تجهیزات عمرانی و تولیدی: شامل ماشین‌آلات راه‌سازی، قطعات منفصله انواع وسایل نقلیه (CKD تحت فصل ۹۸ کتاب مقررات صادرات و واردات) و سایر اقلام مشمول قانون خودرو.
استثنائات قانونی: خودروهای ایرانیان مقیم خارج از کشور
در این دستورالعمل محدوده‌ای مشخص برای یک گروه از خودروها تعیین گردیده است؛ خودروهایی که از محل مصوبه «ایرانیان مقیم در خارج از کشور» وارد شده‌اند، به دلیل پیامدهای حقوقی مندرج در نامه شماره ۱۴۰۵/۶۹۵۳۳۸ تاریخ ۱۴۰۵/۰۵/۲۵ گمرک، مشمول این تسهیلات سه‌ماهه نمی‌شوند. مراحل گمرکی این گروه از خودروها تنها باید براساس بخشنامه شماره ۱۴۰۵/۱۰۲۴۶۷۸ تاریخ ۱۴۰۵/۰۷/۱۹ و دستورالعمل شماره ۱۴۰۵/۱۰۴۵۱۰۲ تاریخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۱ اجرا شود.
الزامات اجرایی، ثبت مشخصات فنی و اخذ تعهدنامه
گمرکات اجرایی موظفند در روند ترخیص کالاهای مشمول این بخشنامه مراحل نظارتی زیر را با دقت اجرا نمایند:
* کنترل دقیق اظهارنامه: انجام بررسی‌های فنی و اطمینان از صحت و دقت درج مشخصات فنی و اطلاعات مربوط به خودروها و ماشین‌آلات در اظهارنامه گمرکی پیش از ترخیص (همچنین، مطابق با ضوابط دفتر صنایع خودرو، نیرومحرکه و حمل و نقل، نیاز به رعایت الزامات مربوط به اخذ شناسه کالا برای ۱۱ کد تعرفه مرتبط در فرآیندهای ثبت و اظهار هست).
* اخذ تعهدنامه مالی: دریافت تعهد رسمی از صاحب کالا یا شرکت‌های واردکننده به منظور پذیرش هرگونه اختلاف ناشی از مغایرت احتمالی ارزش (کاهش یا افزایش ارزش) پس از ترخیص.
* ارسال اطلاعات به دفتر ارزش: انتقال شماره کوتاژ اظهارنامه‌های ترخیص شده از تاریخ ابلاغ این دستورالعمل، همراه با اطلاعات دقیق کالا و تعهدنامه اخذشده (طبق فرمت فایل پیوست دستورالعمل شماره ۱۱۰۹۹۶۱ تاریخ ۱۴۰۴/۰۸/۰۳) به دفتر ارزش گمرک برای بررسی و تسویه نهایی حقوق ورودی با صاحبان کالا.
جدول مشخصات دستورالعمل و مکاتبات پشتیبان در پرونده ارزش‌گذاری خودرو
جدول زیر، جزئیات کامل دستورالعمل جدید و زنجیره مکاتبات و بخشنامه‌های مرتبط میان گمرک ایران و وزارت صمت که در پرونده این مصوبه ثبت شده‌اند، به تفکیک شماره و تاریخ ذکر شده است:
| عنوان سند / بخشنامه | شماره سند | تاریخ صدور | مرجع صادرکننده | موضوع و مفاد کلیدی |
|---|---|---|---|---|
| دستورالعمل گمرک (بخشنامه ۱۴۰۵/۱۸۲/۸) | ۱۴۰۵/۱۱۰۵۸۵۷ | ۱۴۰۵/۰۸/۰۲ | معاون امور گمرکی (عبدالمجید دهقانیان) | ابلاغ تمدید مهلت ترخیص خودروهای وارداتی فاقد شناسه TSC تا پایان آذر ماه ۱۴۰۵ (به استثنای مصوبه ایرانیان مقیم) |
| نامه وزارت صمت | ۸۸۷۲۵۲۵ | ۱۴۰۵/۰۷/۱۳ | معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات (سید حامد عاملی) | درخواست تمدید سه‌ماهه مهلت ترخیص خودروهای وارداتی و قطعات منفصله فاقد شناسه TSC با اخذ تعهدنامه |
| دستورالعمل گمرک | ۱۴۰۵/۱۰۴۵۱۰۲ | ۱۴۰۵/۰۷/۲۱ | گمرک جمهوری اسلامی ایران | ضوابط اختصاصی اقدام در خصوص خودروهای متعلق به ایرانیان مقیم خارج از کشور |
| بخشنامه گمرک | ۱۴۰۵/۱۰۲۴۶۷۸ | ۱۴۰۵/۰۷/۱۹ | گمرک جمهوری اسلامی ایران | مقررات ترخیص خودروهای متعلق به ایرانیان مقیم خارج از کشور |
| نامه رئیس کل گمرک | ۱۴۰۵/۷۷۶۱۰۵ | ۱۴۰۵/۰۶/۰۹ | معاون وزیر و رئیس کل گمرک (فرود عسگری) | درخواست تأمین زیرساخت، اینترنت پایدار و محل ثابت برای دبیرخانه کارگروه تبصره ۶ قانون خودرو در وزارت صمت (منتقل‌شده از دی ماه ۱۴۰۳) |
| نامه گمرک | ۱۴۰۵/۶۹۵۳۳۸ | ۱۴۰۵/۰۵/۲۵ | گمرک جمهوری اسلامی ایران | اعلام تبعات حقوقی ترخیص خودروهای وارداتی طرح ایرانیان مقیم خارج از کشور بدون شناسه ارزش |
| دستورالعمل گمرک | ۱۴۰۵/۵۶۵۱۹۵ | ۱۴۰۵/۰۴/۳۱ | گمرک جمهوری اسلامی ایران | دستورالعمل پیشین در خصوص نحوه ارزش‌گذاری و ترخیص موارد مشمول قانون خودرو |
| نامه‌های وزارت صمت | ۸۲۲۰۴۲۶ و ۸۲۳۵۲۷۶ | ۱۴۰۵/۰۴/۲۸ و ۱۴۰۵/۰۴/۲۹ | معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات (سید حامد عاملی) | پیگیری لغو توقف ترخیص و درخواست تمدید سه‌ماهه مهلت ترخیص خودروها و قطعات منفصله فاقد شناسه TSC در شرایط ویژه جنگی |
| دستورالعمل گمرک | ۱۴۰۵/۴۱۰۰۲۷ | ۱۴۰۵/۰۳/۳۰ | معاون امور گمرکی (علی‌اکبر شامانی) | ابلاغ لغو ترخیص بدون اخذ شناسه TSC و لزوم بازنگری پرونده‌های ترخیص‌شده قبلی در اجرای تبصره ۶ قانون خودرو و همراهی با سامانه همتا |
| دستورالعمل گمرک | ۱۴۰۵/۲۵۷۲۰۷ | ۱۴۰۵/۰۳/۰۲ | معاون امور گمرکی (علی‌اکبر شامانی) | موافقت با تمدید مهلت ایفای تعهدات سررسیدشده و اظهارنامه‌های جاری قطعات منفصله (CKD) فصل ۹۸ تا پایان جنگ تحمیلی |
| نامه وزارت صمت | ۷۶۹۴۶۹۵ | ۱۴۰۵/۰۲/۲۰ | معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات (سید حامد عاملی) | تبیین کندی روند ارزش‌گذاری به دلیل عدم دسترسی به سایت‌های خارجی و عدم امکان ویرایش در سامانه جامع تجارت و درخواست تمدید تعهدنامه‌ها |
| دستورالعمل گمرک | ۱۴۰۴/۱۸۳۸۲۸۱ | ۱۴۰۴/۱۲/۱۲ | گمرک جمهوری اسلامی ایران | دستورالعمل پایه در خصوص ترخیص خودروها و قطعات منفصله بدون شناسه TSC بر اساس اخذ تعهد |
| نامه‌های وزارت صمت | ۷۳۶۳۶۱۱ و ۷۳۶۳۶۱۳ | ۱۴۰۴/۱۲/۱۱ | معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات (سید حامد عاملی) | درخواست ترخیص فوری خودروهای برقی و هیبریدی، ماشین‌آلات راه‌سازی و خودروهای امداد و نجات بر اساس سابقه ارزش یا ارزش اظهاری با اخذ ضمانت |
| بخشنامه گمرک | ۱۴۰۴/۱۴۸۸۴۵۰ | ۱۴۰۴/۱۰/۰۷ | معاون امور گمرکی (علی‌اکبر شامانی) | تمدید یک‌ماهه ترخیص قطعات منفصله تولید (فصل ۹۸) از تاریخ ۱۴۰۴/۱۰/۱۴ به استناد نامه‌های شماره ۶۸۶۳۷۱۷ (مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۰۲) و ۶۸۶۶۰۸۳ (مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۰۳) صمت |
| بخشنامه گمرک | ۱۴۰۴/۱۱۷۵۴۷۴ | ۱۴۰۴/۰۸/۱۳ | معاون امور گمرکی (علی‌اکبر شامانی) | مساعدت دوماهه برای ترخیص قطعات منفصله فصل ۹۸ بدون شناسه ارزش بر اساس نامه شماره ۶۴۴۸۵۲۴ تاریخ ۱۴۰۴/۰۸/۱۲ وزارت صمت |
پیشینه چالش‌های زیرساختی و روند رسیدگی در کارگروه ارزش‌گذاری
بررسی اسناد پیوست به این بخشنامه نشان می‌دهد که از دی ماه سال ۱۴۰۳، با هدف اصلاح تبصره (۶) قانون خودرو، محل تشکیل جلسات کارگروه تعیین ارزش از گمرک ایران به وزارت صنعت، معدن و تجارت انتقال یافته است. فرود عسگری، رئیس کل گمرک ایران، در نامه شماره ۱۴۰۵/۷۷۶۱۰۵ تاریخ ۱۴۰۵/۰۶/۰۹ به سید محمد اتابک، وزیر صمت، اعلام کرد که فقدان محل ثابت، تجهیزات رایانه‌ای، اینترنت پایدار و دسترسی سیستمی به بانک اطلاعات ارزش گمرک در وزارت صمت، موجب بروز وقفه در جلسات و انباشت پرونده‌های تعیین ارزش برای گروه‌هایی همچون جانبازان، تولیدکنندگان و واردکنندگان خودرو و قطعات CKD، ایرانیان مقیم خارج و واردکنندگان مناطق آزاد شده است.
از سویی دیگر، وزارت صمت نیز در مکاتبات خود (از جمله نامه شماره ۷۶۹۴۶۹۵ تاریخ ۱۴۰۵/۰۲/۲۰) بیان کرده که محدودیت‌های دسترسی به سایت‌های خارجی برای استعلام قیمت، نوسانات قیمتی در بازارهای تخصصی و عدم امکان ویرایش اطلاعات در سامانه جامع تجارت در شرایط جنگی، عواملی هستند که به کندی در فرآیند ارزش‌گذاری دامن زده‌اند. با این حال، طبق آخرین اعلام معاونت صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات وزارت صمت در نامه تاریخ ۱۴۰۵/۰۷/۱۳، با فراهم آوردن زیرساخت‌های مورد نیاز، مطابق نامه ۱۴۰۵/۰۶/۰۹ گمرک، کارگروه ارزش‌گذاری وسایل نقلیه در حال حاضر در حال رسیدگی به درخواست‌ها و تعیین تکلیف پرونده‌ها به منظور تسویه نهایی حقوق ورودی با صاحبان کالا می‌باشد.
