یزد؛ صنعت گردشگری در چنگال تحریم، جنگ و افزایش قیمت‌ها
تناقضات موجود را نمی‌توان تنها به دلایل ضعف در تبلیغات، فقدان زیرساخت‌ها یا سوءمدیریت گردشگری مرتبط کرد. در حال حاضر، اصلی‌ترین مانع پیشرفت صنعت گردشگری در ایران، تحریم‌های فراگیر، تنش‌های بین‌المللی و تهدید جنگ به شمار می‌آید؛ عواملی که به‌طور مستقیم بر امنیت اقتصادی و روانی سفر، ارتباطات خارجی، ورود گردشگران بین‌المللی و تمایل سرمایه‌گذاران تأثیر منفی می‌گذارند.
زمانی که بازارهای کلیدی گردشگری از دسترس خارج می‌شوند
یزد به عنوان مقصدی جذاب برای افراد علاقه‌مند به تاریخ، معماری، فرهنگ و زندگی در مناطق کویری، به خصوص برای گردشگران اروپایی و آمریکایی شناخته می‌شود. اما بر اساس مشاهدات من در عرصه گردشگری، ورود تورهای اروپایی به ایران و یزد تقریباً به صفر رسیده است. این ارزیابی مربوط به بازار تورهای ورودی است و به معنای توقف کامل جریان گردشگران خارجی نیست.
در چنین شرایطی، برگزاری نمایشگاه‌ها، تبلیغات بین‌المللی و معرفی جاذبه‌های یزد، هرچند ضروری و کارساز به نظر می‌رسد، نمی‌تواند خلا سفر امن، آسان و قابل پیش‌بینی را پر کند. تا زمانی که تحریم‌ها و تنش‌ها و سایه‌ی جنگ بر روابط خارجی و تصویر ایران در بازارهای جهانی تسلط داشته باشند، امید به رونق واقعی گردشگری خارجی غیرواقع‌بینانه خواهد بود.
باید به‌طور قاطع بیان کرد که سایر راهکارها، بدون حل این مشکل اساسی، اثرگذاری محدودی به همراه خواهند داشت. گردشگری صنعتی است که به ارتباطات جهانی وابسته است و نمی‌توان آن را تحت شرایط انزوای بین‌المللی و نااطمینانی سیاسی به رونق پایدار رساند.
فشارهای اقتصادی بر گردشگری داخلی
مشکلات تنها به عدم ورود گردشگران خارجی محدود نمی‌شود. افزایش مداوم هزینه‌های زندگی و تورم، قدرت خرید خانوارها را به‌شدت کاهش داده است. وقتی که هزینه‌های حمل‌ونقل، غذا و اقامت بالا می‌رود، سفر برای بخش عمده‌ای از مردم از یک نیاز و گزینه‌ی تفریحی به هزینه‌ای غیرقابل جلوگیری تبدیل می‌شود.
هتل‌ها و مراکز اقامتی در وضعیتی دوگانه تحت فشار قرار دارند: از یک سو کاهش ورود گردشگران خارجی و از سوی دیگر افت توان مالی گردشگران داخلی. در چنین وضعیتی، توقع سرمایه‌گذاری، اشتغال‌زایی و توسعه از فعالان گردشگری منطقی نیست، بدون آنکه شرایط اقتصادی و قدرت خرید جامعه مورد توجه قرار گیرد.
نباید ظرفیت‌های یزد را با وعده‌های توسعه فریب داد
البته چالش‌های داخلی نیز از اهمیت کمتری برخوردار نیستند. موانع اداری و قانونی، تصمیم‌ها و سیاست‌های ناپایدار، تعدد نهادهای تصمیم‌گیر، سختی‌های سرمایه‌گذاری و مشارکت ناکافی از سمت بخش خصوصی، از جمله مسائلی هستند که نیاز به اصلاح دارند.
بافت تاریخی یزد فقط نهادهای قدیمی نیست؛ بلکه یک دارایی فرهنگی و اقتصادی است که در صورت حفاظت مناسب، احیا و استفاده مسئولانه می‌تواند به اشتغال‌زایی و درآمد پایدار منجر شود. ولی حفظ این میراث بدون حضور موثر بخش خصوصی و ایجاد فضای فعالیت اقتصادی، دشوار خواهد بود.
نکات مهمی چون فرودگاه، حمل‌ونقل، کیفیت خدمات و آموزش نیروی انسانی و همچنین معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده یزد نیز اهمیت دارند؛ اما باید اولویت‌ها به‌درستی مشخص شود. این اقدامات تنها در صورتی نتایج واقعی به همراه خواهند داشت که مسئله اصلی، یعنی تحریم‌ها، تنش‌های بین‌المللی و تهدید جنگ، حل و فصل گردد و امکانات برقراری ارتباط عادی با بازارهای جهانی فراهم شود.
موضوع فقط گردشگری نیست؛ بلکه آینده اقتصادی یزد است
گردشگری می‌تواند به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع برای اشتغال، درآمد و توسعه اقتصادی یزد قلمداد شود؛ اما چنین ظرفیتی تنها با ظاهر شدن در همایش‌ها و ارائه شعار محقق نخواهد شد. ابتدا بایستی شرایطی فراهم شود تا گردشگران خارجی به سفر به ایران اطمینان خاطر داشته باشند و از سوی دیگر، گردشگران داخلی توانایی پرداخت هزینه‌های سفر و اقامت خود را از دست ندهند.
علاوه بر این، اصلاح سیاست‌ها و مقررات داخلی، کاهش موانع سرمایه‌گذاری و به رسمیت شناختن نقش بخش خصوصی نیز ضروری است.
واقعیت آن است که نمی‌توان از رونق صنعت گردشگری سخن گفت و در عین حال نسبت به تحریم، جنگ، ناامیدی و کاهش قدرت خرید جامعه بی‌تفاوت بود. تا زمانیکه این موانع اصلی رفع نشوند، بسیاری از برنامه‌های توسعه گردشگری در سطح اقدامات محدود و ناکارآمد باقی خواهند ماند.
یزد برای آنکه به یک مقصد جهانی تبدیل شود، بیش از هر چیز به ثبات، ارتباط با جهان و اقتصادی نیاز دارد که مردم و سرمایه‌گذاران قادر به برنامه‌ریزی و فعالیت در آن باشند.
