کشفی منحصر به فرد از سوی محققان: عنکبوت‌ها مشابه انسان‌ها خواب می‌روند و ممکن است رویاهایی نیز شاهد باشند
قبل از خواب، عنکبوت‌های جهنده تمامی هشت پای خود را می‌شویند و سپس به حالت وارونه روی سکوی کوچکی از تار خود به خواب می‌روند.
اما آن‌ها به هیچ وجه در این وضعیت ثابت نمی‌مانند. عنکبوت‌ها هر از گاهی به مرحله‌ای فعال می‌روند که در آن پاهایشان مرتعش می‌شود و اجزای شبکیه چشمشان حرکت می‌کند. این حرکات یادآور رفتار برخی از پستانداران در فاز REM خواب هستند.
نویسندگان این تحقیق، نادیا گایگر و دانیلا روسل، تصریح می‌کنند که نوع خاصی از عنکبوت‌های مورد بررسی تمامی ویژگی‌های شناخته شده خواب را شامل می‌شوند. آن‌ها بیان می‌کنند که شناسایی دو فاز متفاوت خواب نشان‌دهنده‌ی این است که فرآیند خواب در این موجودات از تناسب و سازمان خاصی برخوردار است.
ثابت ماندن یک موجود به هیچ وجه به این معنا نیست که خوابیده است. پژوهشگران برای شناسایی خواب واقعی، پارامترهایی مانند کاهش حساسیت به محرک‌های محیطی، الگوی منظم استراحت و جبران کمبود خواب را بررسی می‌کنند.
در آزمایشات اخیر، هنگام قرارگیری در مرحله‌ای مشابه REM، عنکبوت‌ها نشان دادند که به صداها عکس‌العمل کمتری نشان می‌دهند. همچنین، زمانی که خواب شبانه آن‌ها مختل شد، بیشتر از قبل در فرصتی بعدی خوابیدند تا کسری خواب خود را جبران کنند.
با مختل کردن خواب آن‌ها از طریق وارد کردن مگس‌های میوه به محفظه نگهداری، پژوهشگران متوجه شدند که زمان حضور آن‌ها در مرحله نزدیک به REM در شب بعد تا 80 درصد افزایش یافته است. این پدیده که به آن «خواب جبرانی» می‌گویند، یکی از قوی‌ترین شواهد مبنی بر وجود خواب واقعی را نشان می‌دهد؛ زیرا بدین معناست که بدن موجود نیازمند خواب را تشخیص داده و پس از بی‌خوابی، سعی می‌کند تا آن را جبران کند.
یکی از موضوعات جالبی که در این پژوهش مطرح شده، امکان رؤیابینی در عنکبوت‌هاست. در انسان، مرحله REM عموماً با تجربه رؤیاهای معنادار مرتبط است و حرکت سریع چشمان یکی از ویژگی‌های بارز آن می‌باشد.
عنکبوت‌ها نیز در هنگام خواب فعال، حرکات متناوبی در چشم و پاهای خود نشان می‌دهند؛ اما صرفاً این شباهت نمی‌تواند دلیلی بر رؤیابینی آن‌ها باشد. گایگر و روسل بر این باورند که مفهوم رؤیا به تجربه ذهنی وابسته است و شناسایی آن در جانورانی با دستگاه عصبی متفاوت بسیار مشکل خواهد بود.
پژوهشگران همچنین اعلام کرده‌اند که هنوز روشن نیست که آیا فعالیت‌های مشهود در خواب عنکبوت‌ها با بازتولید تجربیات روزانه یا پردازش خاطرات ارتباط دارد یا خیر. آن‌ها امیدوارند در تحقیقات آینده بررسی کنند که آیا الگوهای فعالیت عصبی هنگام خواب به رفتارهای آن‌ها در زمان بیداری وابستگی دارد یا نه.
این جانوران به گروهی از موجودات تعلق دارند که تاریخچه آن‌ها به صدها میلیون سال پیش برمی‌گردد. شناسایی مراحل متمایز خواب در این گونه‌ها می‌تواند به دانشمندان در فهم بهتر ریشه‌های تکاملی خواب یاری رساند.
در حالتی شبیه به خواب REM انسان، عنکبوت‌ها پاهای خود را به طور ناگهانی تکان می‌دهند و ساختارهای شبکیه چشمشان به حرکت درمی‌آید.
قبلاً رفتارهای مشابه خواب REM در موجوداتی نظیر اختاپوس‌ها نیز شناسایی شده بود. یافته‌های جدید نشان می‌دهد که این الگوها ممکن است در جمعیت‌های مختلف جانوری وجود داشته باشد.
پژوهشگران اکنون در نظر دارند خواب سایر گونه‌های عنکبوت را مورد بررسی قرار دهند و تأثیر عواملی همچون تغییرات اقلیمی و نور مصنوعی شبانه را بر کیفیت خواب آن‌ها بسنجند.
نتایج حاصل از این تحقیق حاکی از آن است که این جانوران واقعاً به خواب می‌روند و خواب آن‌ها مراحل مشخصی را به همراه دارد؛ اما اینکه آیا آن‌ها خواب می‌بینند یا خیر، همچنان سؤال بی‌پاسخی باقی مانده است.
این پژوهش در نشریه PNAS منتشر شده است.
