سدهای تهران بیشتر از نیمه خالی هستند/ حبیبی: با افزایش ورودی آب به خاطر آل‌نینو، خروجی مخازن به طور متناسب تنظیم خواهد شد
پیش‌بینی بارش‌هایی فراتر از نرمال در فصول پاییز و زمستان سال جاری در حالی مطرح شده که سطح ذخایر سدهای آبرسان استان تهران همچنان با میانگین بلندمدت فاصله دارد. به داده‌های موجود، حجم مخازن سدهای تحت پوشش شرکت آب منطقه‌ای تهران تا تاریخ اول آبان ۱۴۰۵ به ۳۵۹ میلیون مترمکعب رسیده که علی‌رغم افزایش نسبت به مدت مشابه در سال گذشته، ۱۸۹ میلیون مترمکعب کمتر از میانگین بلندمدت است.
راما حبیبی، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران، در گفتگو با مهر اظهار داشت که پیش‌بینی بارش‌های بیشتر از نرمال در فصل‌های پاییز و زمستان به‌ویژه تحت تاثیر پدیده ال‌نینو مطرح است و افزود که اکثر سدهای تهران هنوز نصف یا کمتر از نصف ظرفیت خود را پر کرده‌اند. وی تأکید کرد که در صورت افزایش ورودی آب، خروجی مخازن هماهنگ با این افزایش تنظیم خواهد شد.
حبیبی تاکید کرد: بارش‌های فراوان در فصول پاییز و زمستان می‌تواند فرصتی دشوار برای جبران بخشی از کمبود ذخایر سدهای تهران به وجود آورد، اما عواملی همچون میزان ورودی آب، میزان خالی مخازن و نحوه مدیریت خروجی سدها به هنگام افزایش بارندگی، نقش تعیین‌کننده‌ای خواهند داشت.
معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران یادآور شد که در چنین شرایطی، چگونگی مدیریت ورودی و خروجی مخازن در صورت افزایش بارش‌ها از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود؛ زیرا از یک سو امکان ذخیره‌سازی آب برای جبران کمبود منابع وجود دارد و از سوی دیگر، در صورت زیاد شدن ورودی به مخازن، مدیریت خروجی سدها با رعایت جوانب فنی و ایمنی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.
تحلیل وضعیت سدهای تهران با توجه به افزایش بارندگی‌ها
حبیبی در توضیح وضعیت سدهای استان در آستانه بارش‌ها بیان کرد: در حال حاضر، بیشتر سدها در استان تهران کمتر از نصف ظرفیت خود را پر کرده‌اند و تنها سد کرج به لحاظ حجم ذخیره، اوضاع بهتری نسبت به دیگر سدها دارد و میزان آب آن کمی بیشتر از نصف است.
وی همچنین به وضعیت سد لار اشاره کرد و افزود: حجم مخزن این سد ۹۲۰ میلیون مترمکعب است و در زمان مصاحبه، حدود ۴ تا ۵ درصد آن آب داشت.
معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران با اذعان به اینکه سدهای استان پتانسیل بالایی برای ذخیره‌سازی دارند، درباره چگونگی مدیریت مخازن در صورت وقوع بارندگی‌های گسترده توضیح داد: اگر بارش‌ها به مقداری برسد که حجم آب سدها واقعاً به سرریز نزدیک شود، خروجی مخازن به نسبت میزان ورودی تنظیم شده و آب در پایین‌دست رهاسازی خواهد شد.
حبیبی بر این نکته تأکید کرد که این پروسه با رعایت ملاحظات ایمنی و الزامات فنی و با هدف به حداکثر رساندن ذخیره‌سازی انجام خواهد شد.
وی افزود: در این فرآیند، آب اضافی بر اساس ورودی به پایین‌دست رهاسازی می‌شود و این آب می‌تواند برای تقویت آبخوان‌ها و تأمین نیازهای زیست‌محیطی مورد استفاده قرار گیرد.
آیا بارش‌های بیشتر به معنی پر شدن سدهاست؟
اظهارات معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران نشان می‌دهد که افزایش بارش به‌تنهایی نمی‌تواند به معنای پر شدن مخازن یا کاستن از کمبود ذخایر آبی باشد و میزان ورودی واقعی آب به سدها، علاوه بر ظرفیت مخازن و مدیریت خروجی، در تعیین میزان ذخیره‌سازی مؤثر نقش دارد.
با این حال، وجود ظرفیت خالی در مخازن می‌تواند امکان ذخیره‌سازی بخشی از رواناب‌های ورودی را فراهم کند؛ ولی این بهره‌برداری به توزیع زمانی و مکانی بارش‌ها، شدت و تداوم آن‌ها و میزان ورودی به هر سد بستگی دارد.
وضعیت فعلی ذخایر سدهای تهران
براساس اطلاعاتکسب شده از آب منطقه‌ای تهران، حجم مخازن سدهای تحت پوشش این شرکت تا تاریخ اول آبان ۱۴۰۵، مجموع ذخایر پنج سد امیرکبیر، لتیان، لار، طالقان و ماملو به ۳۵۹ میلیون مترمکعب رسید. این آمار در مقایسه با مدت مشابه در سال گذشته ۲۱۷ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت ذخایر این سدها ۵۴۸ میلیون مترمکعب بوده است.
بنابراین، مجموع ذخایر سدهای مورد نظر نسبت به سال قبل ۱۴۲ میلیون مترمکعب افزایش یافته، اما هنوز ۱۸۹ میلیون مترمکعب پایین‌تر از میانگین بلندمدت به ثبت رسیده است.
تحلیل جزئیات نشان می‌دهد که سد امیرکبیر با ذخیره ۱۲۳ میلیون مترمکعبی، نسبت به ۱۷ میلیون مترمکعب در سال گذشته و میانگین بلندمدت ۱۰۳ میلیون مترمکعب، وضعیت بهتری از نظر سطح ذخیره نسبت به میانگین بلندمدت دارد. مقدار ذخیره این سد در اول آبان امسال ۲۰ میلیون مترمکعب بالاتر از متوسط بلندمدت بوده است.
در سد لتیان، حجم ذخایر اکنون به ۲۱ میلیون مترمکعب رسیده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۰ میلیون مترمکعب و میانگین بلندمدت آن ۴۲ میلیون مترمکعب است. بنابراین، علی‌رغم افزایش ۱۱ میلیون مترمکعبی در برابر سال گذشته، این سد همچنان ۲۱ میلیون مترمکعب کمتر از متوسط بلندمدت ذخیره دارد.
سد لار نیز در اول آبان امسال ۲۹ میلیون مترمکعب آب ذخیره کرده است. این رقم نسبت به ۱۶ میلیون مترمکعب در سال گذشته و میانگین بلندمدت ۷۹ میلیون مترمکعب، موجب شده است که ذخیره سد لار ۱۳ میلیون مترمکعب افزایش یابد، ولی هنوز ۵۰ میلیون مترمکعب پایین‌تر از میانگین بلندمدت قرار دارد.
در سد طالقان، حجم ذخایر به ۱۵۸ میلیون مترمکعب رسیده است؛ رقمی که نسبت به ۱۵۶ میلیون مترمکعب در سال قبل، افزایش ۲ میلیون مترمکعبی را نشان می‌دهد. با این وجود، میانگین بلندمدت ذخایر این سد ۲۳۲ میلیون مترمکعب است و حجم کنونی آن ۷۴ میلیون مترمکعب کمتر از این میانگین محسوب می‌شود.
در مورد سد ماملو نیز، در اول آبان امسال ۲۸ میلیون مترمکعب ذخیره موجود بوده است. این میزان در مقایسه با سال گذشته که ۱۸ میلیون مترمکعب بوده و میانگین بلندمدت آن ۹۲ میلیون مترمکعب، نشان‌دهنده افزایش ۱۰ میلیون مترمکعبی نسبت به سال گذشته است، اما هنوز ۶۴ میلیون مترمکعب پایین‌تر از میانگین بلندمدت قرار دارد.
تحلیل وضعیت سدها نشان می‌دهد که اگرچه مجموع ذخایر اخیراً افزایش یافته، ولی این افزایش در تمام سدها به معنای جبران کسری ذخایر نیست. سد امیرکبیر تنها سد این مجموعه است که حجم ذخیره آن از میانگین بلندمدت بالاتر بوده و بقیه سدهای مورد بررسی هنوز در زیر حد متوسط خود قرار دارند.
به‌طور کلی، آمار مربوط به اول آبان ۱۴۰۵ نشان‌دهنده وجود فضای خالی قابل توجهی در مخازن سدهای تهران است؛ فضاهایی که در صورت تحقق بارندگی‌های پیش‌بینی شده و ورود رواناب کافی می‌تواند برای افزایش ذخیره آب به کار گرفته شود. با این وجود، امکان تحقق این سناریو به شرایط واقعی بارش و میزان ورودی به سدها وابسته است و نمی‌توان به سادگی بر اساس پیش‌بینی بارش، نیاز به جبران کسری ذخایر یا عدم لزوم رهاسازی آب را قطعی دانست.
۲۲۳۲۲۵
