نیروگاه میکروسکوپی در بالکن؛ ابزار تولید برق از انرژی خورشیدی

امروزه نیازی نیست که برای نصب پنل خورشیدی حتماً منزل شما حیاط یا سقف وسیعی داشته باشد. دستگاه‌هایی مانند Anker SOLIX Solarbank 3 E2700 Pro به ویژه برای سیستم‌های خورشیدی مناسب برای بالکن طراحی شده‌اند؛ این مجموعه توانایی ذخیره انرژی تولید شده را در یک باتری فراهم می‌آورد، به‌گونه‌ای که استفاده از انرژی خورشیدی تنها به ساعات تابش محدود نخواهد بود.

Solarbank 3 E2700 Pro دارای باتری استانداردی با ظرفیت ۲٫۶۸۸ کیلووات‌ساعت است که با افزودن باتری‌های توسعه پذیر می‌توان ظرفیت آن را به حداکثر ۱۶٫۱۲۸ کیلووات‌ساعت افزایش داد. این دستگاه دارای چهار ورودی MPPT می‌باشد و می‌تواند در شرایط بهینه تا ۳۶۰۰ وات انرژی خورشیدی دریافت کند و حداکثر هشت پنل به آن متصل گردد. نوع باتری استفاده شده نیز از نوع LiFePO4 است.

اصول این فناوری بسیار ساده است: پنل‌ها در طول روز برق تولید می‌کنند؛ قسمتی از این انرژی بلافاصله مصرف شده و مازاد آن در باتری ذخیره می‌شود. در شب یا در زمان‌هایی که تولید انرژی از پنل‌ها کافی نیست، این باتری می‌تواند انرژی ذخیره شده را در اختیار مصرف‌کننده قرار دهد. Anker نیز این محصول خود را به‌عنوان ابزاری برای ذخیره برق خورشیدی روزانه و بهره‌گیری از آن در شب معرفی می‌کند.

یک نکته حائز اهمیت درباره این محصولات این است که بین کاهش مصرف برق از شبکه و تأمین انرژی در زمان قطع برق تفاوت وجود دارد. اگر سیستم تنها با هدف ذخیره‌سازی انرژی خورشیدی طراحی شده باشد، هدف اصلی کاهش هزینه برق دریافتی از شبکه خواهد بود. اما در صورتی که بخواهد در هنگام قطع برق نیز کار کند، سیستم باید توانایی کار در حالت جزیره و تأمین برق اضطراری را داشته باشد.

این موضوع در ایران هم از اهمیت بالایی برخوردار است. توانیر در سال ۱۴۰۴ اعلام کرد که استفاده از اینورترهای هیبریدی در نیروگاه‌های خورشیدی انشعابی مجاز است و چنین سیستم‌هایی می‌توانند در زمان قطع شبکه، برخی از مصارف ضروری ساختمان را تأمین کنند. در این حالت، برق اضطراری می‌تواند برای مواردی همچون تأمین روشنایی و درهای برقی ساختمان مورد استفاده قرار گیرد.

Solarbank 3 به گونه‌ای طراحی شده که دارای خروجی AC متصل به شبکه و همچنین خروجی در حالت جزیره‌ای است؛ مشخصات اعلام‌شده برای این دستگاه، خروجی حداکثری ۱۲۰۰ وات را با خود به همراه دارد. با این حال، این مشخصات به‌تنهایی نشان‌دهنده امکان اتصال قانونی دستگاه به شبکه‌ی برق ایران نیست و باید به عوامل دیگری مانند نوع اینورتر، سیستم‌های حفاظتی و مجوزهای مرتبط با شبکه محلی توجه کرد.

به‌طور فنی، بله؛ اما مسئله‌ی اصلی در یک آپارتمان عموماً به فضا و مقررات ساختمان مربوط می‌شود. بالکن می‌تواند به عنوان محل نصب پنل خورشیدی در نظر گرفته شود، ولی در صورتی که نصب به نمای خارجی ساختمان یا بخش‌های مشترک نیاز داشته باشد، محدودیت‌های مربوط به مالکیت آپارتمان به میان می‌آید. طبق آیین‌نامه‌های اجرایی قانون تملک آپارتمان‌ها، بام و نمای خارجی ساختمان به عنوان بخش‌های مشترک در نظر گرفته می‌شوند و هرگونه تغییر به صورت قابل مشاهده در نمای خارجی، بدون تأیید اکثریت سایر مالکین غیرمجاز است.

بنابراین اگر پنل روی بالکن یک واحد قرار گیرد و نیاز به تغییر در نما، نصب سازه روی نمای ساختمان یا بهره‌برداری از فضای مشاع داشته باشد، تصمیم‌گیری درباره آن صرفاً به عهده صاحب واحد نخواهد بود. به‌عکس، نصب یک سیستم کوچک در فضای اختصاصی، بدون ایجاد تغییر در نما یا مشاعات، شرایط متفاوتی را به وجود می‌آورد که باید تحت ضوابط ساختمان نیز مورد بررسی قرار گیرد.

برای افرادی که قصد دارند انرژی تولیدی خود را به شبکه بفروشند، داستان متفاوت است. در ایران، امکان راه‌اندازی نیروگاه‌های خورشیدی خانگی و قراردادهایی برای خرید تضمینی برق وجود دارد و سامانه «مهرسان» ساتبا به‌عنوان وسیله‌ای برای ثبت درخواست، احداث و اتصال نیروگاه‌های کوچک استفاده می‌شود.

نتیجه‌گیری اینکه دستگاهی نظیر Solarbank 3 می‌تواند به عنوان بخشی از یک سیستم خورشیدی کوچک و ذخیره‌ساز برای یک آپارتمان مناسب باشد، مشروط به اینکه فضای کافی و تابش مناسب در دسترس باشد. اما این را نباید با یک نیروگاه متصل به شبکه یا یک UPS ساده اشتباه گرفت. در ایران، قبل از نصب پنل روی بالکن یا اتصال هر سیستم تولید برق به شبکه، لازم است که وضعیت مشاعات ساختمان، الزامات فنی و در صورتی که برق به شبکه تزریق می‌شود، فرآیندهای صدور مجوز و اتصال از طریق شرکت توزیع و ساتبا به دقت بررسی گردد.