نخستین پیامک ثبت شده در تاریخ تنها از دو واژه تشکیل شده بود

امروزه ارسال یک پیام کوتاه به‌راحتی امکان‌پذیر است؛ تنها کافیست گوشی را در دست بگیریم و چند واژه را وارد کنیم. ولی در تاریخ ۳ دسامبر ۱۹۹۲ (۱۲ آذر ۱۳۷۱)، ارسال پیامی که تنها از دو کلمه تشکیل شده بود، انقلابی در عرصه ارتباطات دیجیتال ایجاد کرد.

نیل پاپ‌وُرث، برنامه‌نویس ۲۲ ساله‌ی بریتانیایی، از طریق شبکه‌ی وودافون نخستین پیامک تاریخ را فرستاد: Merry Christmas به معنای «کریسمس مبارک».

این پیام به ریچارد جارویس، یکی از کارکنان وودافون، منتقل شد؛ اما برعکس آنچه که شاید به ذهن برسد، پاپ‌وُرث آن را با تلفن همراه ارسال نکرده بود. او این پیام را با استفاده از یک کامپیوتر ارسال کرد و جارویس آن را بر روی گوشی موبایلش دریافت کرد. این تفاوت کوچک، بخشی اساسی از داستانی است که بعدها به یکی از معروف‌ترین لحظات تاریخ تلفن‌های همراه تبدیل شد.

پاپ‌وُرث در آن زمان به‌عنوان یکی از اعضای شرکت نرم‌افزاری سما گروپ فعالیت می‌کرد؛ شرکتی که در طراحی سیستم ارسال پیامک برای وودافون نقش داشت. هدف این پروژه ایجاد امکان ارسال پیام‌های کوتاه از طریق شبکه‌ی موبایل بود. پیام کریسمس در واقع یک آزمایش برای تایید کارکرد سیستم بود و نه تلاشی برای ثبت یک رویداد تاریخی.

پاپ‌وُرث در مصاحبه‌ای بیان کرد که هنگام ارسال پیام هرگز تصور نمی‌کرد در حال شکل دادن به یک لحظه تاریخی است؛ او تنها قصد داشت تا از عملکرد صحیح نرم‌افزاری که بر روی آن فعالیت می‌کرد، اطمینان حاصل کند. از نظر او، این پیام تنها بخشی از کار روزانه‌اش بود، ولی همان آزمایش به یکی از ارکان ارتباطات موبایلی مدرن تبدیل شد.

اگرچه نخستین پیامک در سال ۱۹۹۲ فرستاده شد، اما امکان ارسال و دریافت پیام متنی بر روی تلفن‌های همراه به‌تدریج گسترش یافت. در سال ۱۹۹۳، شرکت نوکیا قابلیت دریافت پیامک را در یکی از گوشی‌هایش معرفی کرد و صدای خاصی برای اعلام ورود پیام تعریف نمود.

در سال‌های اولیه، کاربران نمی‌توانستند به راحتی میان شبکه‌های مختلف پیامک بفرستند. این قید تا سال ۱۹۹۹ از میان برداشته شد و امکان تبادل پیام میان اپراتورهای مختلف، به گسترش استفاده از پیامک یاری رساند.

از سوی دیگر، نوشتن با کیبورد عددی گوشی‌های قدیمی به مراتب دشوارتر از نوشتن با کیبوردهای مدرن بود و این همچنین کاربران را به استفاده از عباراتی ساده‌تر و کوتاه‌تر تشویق می‌کرد.

در سال‌های بعد، پیامک به یکی از ابزارهای کلیدی ارتباطی تبدیل شد؛ از پیام‌های شخصی و هماهنگی‌های روزمره گرفته تا دریافت رمزهای یک‌بارمصرف، تأیید تراکنش‌های بانکی و نوتیفیکیشن‌های خودکار. پیام‌رسان‌هایی چون واتساپ و تلگرام در ادامه بخشی از ارتباطات متنی را به بستر اینترنت منتقل کردند، ولی پیامک هنوز هم در بسیاری از خدمات اساسی کاربردٍ فراوانی دارد.

نخستین پیامک به‌قدری اهمیت داشت که شرکت وودافون در سال ۲۰۲۱ تصمیم به برگزاری حراجی دیجیتال از این رویداد گرفت. این شرکت پیام Merry Christmas را به‌صورت توکن غیرقابل‌معاوضه یا NFT به فروش گذاشت؛ دارایی دیجیتالی که مالکیت نسخه‌ای خاص را از طریق بلاک‌چین ثبت می‌نماید.

در این حراج، خریدار مالک یک نسخه دیجیتال و بازسازی‌شده از پروتکل ارتباطی پیام تاریخی می‌شد، و نه کاربر انحصاری فناوری پیامک یا حقوق استفاده از آن. این حراج در تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۲۱ برگزار شد و مبلغ ۱۰۷ هزار یورو از فروش آن به کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) اهدا گردید تا برای یاری به آوارگان و پناهندگان مصرف شود.

ماجرای اولیه‌ی ارسال پیامک یادآور این نکته است که برخی از تحولات بزرگ تکنولوژیکی با رویدادهای به‌ظاهر ساده آغاز می‌شوند. پیام دوکلمه‌ای پاپ‌وُرث نه یک محصول کامل برای عموم بود و نه تلاشی چشمگیر برای دگرگون کردن دنیا؛ فقط یک آزمایش موفقیت‌آمیز برای بررسی کارکرد یک سیستم جدید به‌شمار می‌رفت. اما با این حال، همین پیام کوتاه راه را برای ایجاد شکلی نو از ارتباطات گشود که سال‌ها زندگی روزمره میلیاردها نفر را تحت تأثیر قرار داد.