بورس دیگر به صرفه نیست؛ سرمایه‌گذاری در یک بازار تنها خطرناک است
“`html
احسان مدنی، متخصص بازار سرمایه در گفت‌و‌گو با بورس‌نیوز بیان کرد:
یک متخصص بازار سرمایه با اشاره به تحولات مثبت اخیر در بورس و نزدیک شدن نسبت‌های ارزیابی به میانگین‌های تاریخی گفت: در شرایط کنونی بازار سهام نه به لحاظ قیمتی ارزان محسوب می‌شود و نه به طرز غیرقابل توجیهی گران است؛ اما با توجه به تثبیت نرخ بهره بالای ۴۰ درصد، افزایش قیمت دلار و بالا رفتن ریسک‌های سیاسی، جذابیت بورس نسبت به ماه‌های اخیر کاهش یافته و تقسیم سرمایه در میان بازارهای مختلف می‌تواند استراتژی محتاطانه‌تری برای مدیریت ریسک به شمار آید.
به گزارش بورس‌نیوز، هرچند رشد اخیر بازار سرمایه تا حدی عقب‌ماندگی سهام از تورم را جبران کرده، اما همزمان سوالاتی در مورد ارزش واقعی بازار پس از این افزایش ایجاد شده است. از یک سو، نسبت‌های ارزیابی به محدوده میانگین‌های تاریخی نزدیک شده‌اند و از سوی دیگر، نرخ بهره بالا، احتمال تشدید تنش‌های سیاسی و ابهام در وضعیت عملیاتی شرکت‌ها، به شدت بر تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاران سایه افکنده است.
احسان مدنی، کارشناس بازار سرمایه در مورد وضعیت کنونی بورس گفت: «در مدت اخیر، بازار رشد قابل‌توجهی داشته و سهام توانسته تا حدی تورم را پوشش دهد. با این حال، با توجه به این رشد، نسبت‌های ارزیابی به میانگین‌های تاریخی نزدیک شده و نمی‌توان با استدلال‌های دو یا سه ماه پیش در مورد ارزش واقعی بورس بحث کرد.»
نسبت‌های ارزش‌گذاری به میانگین تاریخی رسیدند
مدنی در توضیح وضعیت نسبت قیمت به فروش و قیمت به سود شرکت‌ها بیان داشت: «میانگین تاریخی نسبت P/S بازار حدود ۱.۹ بوده است، در حالی که هم‌اکنون این نسبت به نزدیکی ۲.۱ رسیده است. نسبت P/E، که میانگین تاریخی آن حدود ۸.۶ بوده، در حال حاضر تقریباً در همین رنج قرار دارد. نسبت P/E فوروارد نیز به طور تقریبی ۶ است.»
وی ادامه داد: «با در نظر گرفتن این اعداد، می‌توان نتیجه گرفت که بازار در شرایط کنونی نه ارزان است و نه به طرز چشمگیری گران؛ از این رو برای ارزیابی بورس باید علاوه بر نسبت‌های ارزش‌گذاری، اوضاع عملیاتی شرکت‌ها و ریسک‌های موجود را هم مد نظر قرار داد.»
این کارشناس بازار سرمایه در ادامه به ارزش مادی بازار سهام اشاره کرد و گفت: «در حال حاضر، ارزش بازار سرمایه تقریباً بین ۹۸ تا ۱۰۰ میلیارد دلار است، اما اگر این عدد را با دو ماه پیش مقایسه کنیم، نمی‌توانیم بعد از نظر دلاری رشد قابل‌توجهی مشاهده کنیم.»
نرخ بهره بالای ۴۰ درصد؛ فشاری که همچنان بر بورس سنگینی می‌کند
مدنی یکی از عوامل مؤثر بر جذابیت بازار سهام را نرخ بهره عنوان کرد و اظهار داشت: «در زمان اخیر، نرخ بهره به طور چشمگیری افزایش یافته و در حال حاضر حدود ۴۱.۵ درصد ثابت مانده است. نرخ‌های بالای ۴۰ درصد مدت‌هاست که در اقتصاد وجود دارد و این وضعیت بار سنگینی از ضریب هزینه فرصت سرمایه‌گذاری بر بازار سرمایه می‌گذارد.»
وی توضیح داد: «زمانی که سرمایه‌گذار می‌تواند از ابزارهای با درآمد ثابت سود مشخصی دریافت کند، برای پذیرش ریسک بیشتر در بازار سهام به افق پیش‌بینی‌شده از سودآوری شرکت‌ها نیاز دارد. در چنین شرایطی، صرف رشد قیمت سهام یا افزایش شاخص به تنهایی نمی‌تواند دلیل قانع‌کننده‌ای برای ورود سرمایه جدید باشد.»
ارزش‌گذاری بورس وابسته به استمرار تولید شرکت‌ها است
این کارشناس بازار سرمایه بر این نکته تأکید کرد که صرفاً توجه به نسبت‌های ارزیابی برای اتخاذ تصمیم کافی نیست و گفت: «اگر شرکت‌ها بتوانند روند فعلی تأمین مواد اولیه و تولید خود را ادامه دهند، با چالش‌های جدی در بخش لجستیک مواجه نشوند، فرمول‌های اقتصادی آن‌ها به هم نریزد و دولت نیز مداخله جدیدی در فعالیت‌های آن‌ها نداشته باشد، در این صورت بازار از این منظر چندان گران به نظر نمی‌رسد.»
مدنی در ادامه به تجربیات اخیر در صنعت پالایش اشاره کرد و افزود: «تغییرات در فرمول‌ها و ایجاد ابهام در سازوکار فعالیت شرکت‌ها می‌تواند بر ارزیابی سرمایه‌گذاران از سودآوری آینده تأثیر بگذارد. به همین خاطر، تحلیل ارزندگی بازار را نمی‌توان بدون در نظر گرفتن ثبات مقررات و امکان تداوم فعالیت‌های عملیاتی شرکت‌ها انجام داد.»
وی ادامه داد: «علاوه بر این، با توجه به ریسک‌های موجود در اقتصاد، به ویژه ریسک‌های سیاسی، سرمایه‌گذاران باید در این شرایط احتیاط بیشتری به خرج دهند. ممکن است یک سهم از نظر نسبت‌های مالی در سطح قابل‌قبولی قرار داشته باشد، اما در صورتی که ریسک‌های خارجی یا مشکلات عملیاتی سودآوری آن را تهدید کند، تصویر متفاوتی از ارزندگی آن به وجود خواهد آمد.»
دلار و طلا نیز بدون ریسک نیستند
مدنی در مورد جذابیت بازارهای مختلف برای سرمایه‌گذاری گفت: «با لحاظ رشد اخیر بورس، به نظر می‌رسد جذابیت آن نسبت به دو یا سه ماه پیش کاهش یافته و بهتر است سرمایه‌گذاران بخشی از دارایی خود را به سایر بازارها نیز تخصیص دهند.»
وی اضافه کرد: «خصوصاً با افزایش احتمال تشدید جنگ یا بالا رفتن تنش‌های سیاسی، بررسی بازارهایی مانند دلار و طلا نیز ضروری است؛ هرچند این نکته را نباید فراموش کرد که این بازارها در حال حاضر نیز بدون ریسک نیستند.»
این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: «نرخ دلار نیز پس از رشد قابل‌توجه اخیر، دیگر لزوماً جذابیت قبلی خود را ندارد. در حدود بیست روز گذشته، دلار رشد سریعی داشت و افزایش آن به حدود ۱۵ درصد رسیده است؛ بنابراین ورود به بازار ارز نیز پس از چنین افزایشی، نیاز به توجه جدی به ریسک و قیمت ورود دارد.»
راهکار مدنی برای سرمایه‌گذاران؛ توزیع سرمایه میان بازارهای مختلف
مدنی در جمع‌بندی شرایط بازارهای دارایی بیان کرد: «هنگامی‌که قیمت دلار، طلا و سهام در سطوح کنونی قرار دارند و نرخ بهره بدون ریسک نیز بالاست، به نظر می‌رسد رویکرد محتاطانه این باشد که سرمایه‌گذار تمام منابع خود را به یک بازار تخصیص ندهد.»
وی افزود: «توزیع سرمایه در میان بازارهای مختلف، با وزن‌های متناسب، می‌تواند به کنترل و مدیریت ریسک در صورت بروز حوادث نامنتظره کمک کند.»
این کارشناس بازار سرمایه اعلام کرد: «در شرایطی که هم ریسک‌های سیاسی بالا رفته، هم نرخ بهره بر بازار سهام فشار می‌آورد و هم بازارهای ارز و طلا شاهد رشد قابل‌توجهی بوده‌اند، نمی‌توان با اطمینان کامل از برتری مطلق یک بازار سخن گفت. نکته مهم این است که سرمایه‌گذار باید به جای صرف تمامی منابع در یک بازار، ترکیب دارایی خود را بر اساس سطح ریسک و وضعیت اقتصادی سامان‌دهی کند.»
“`
