بحران جذب نیروی متخصص در ناسا؛ رومن ممکن است آخرین تلسکوپ فضایی پیشتاز ایالات متحده باشد

تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن، پس از موفقیت در پرتاب اوایل ماه گذشته، به سمت مدار نهایی خود که فاصله‌ای حدود ۱٫۶ میلیون کیلومتر از زمین دارد، در حال حرکت است. در صورتی که همه چیز به‌طور مطلوب پیش برود، انتظار می‌رود که این تلسکوپ ۴٫۳ میلیارد دلاری ناسا تا پایان سال نخستین تصاویر و داده‌های علمی خود را منتقل کند و به یکی از رصدخانه‌های کلیدی نسل جدید فضایی تبدیل گردد.

در عین حال، آغاز سفر رومن نگرانی‌های جدی را در مورد توانایی‌های آینده ناسا برای ساخت تلسکوپ‌های مشابه به وجود آورده است. مرکز پرواز فضایی گادرد ناسا واقع در مریلند، جایی که بیشتر طراحی و ساخت رومن انجام شده، در سال‌های اخیر به طور قابل توجهی از نیروی کار و زیرساخت‌های خود کاسته است.

مجله ساینتیفیک آمریکن در گزارش اخیر خود با برخی کارکنان فعلی و پیشین گادرد صحبت کرده و تصویری از وضعیت کنونی این مرکز به دست آورده است. این افراد بیان کرده‌اند که کاهش نیروی انسانی و تعطیلی آزمایشگاه‌ها به حدی گسترده بوده که گادرد شاید دیگر توانایی ساخت تلسکوپی در اندازه رومن را به‌تنهایی نداشته باشد.

بین مارس ۲۰۲۰ و ژانویه ۲۰۲۵، تعداد کارکنان دولتی و پیمانکاران در گادرد حدود ۴۰ درصد کاهش یافته و از ۱۰ هزار به ۶ هزار نفر رسیده است. با وجود این که مدیران بعداً ۶۰۰ نفر را دوباره به کار گرفته‌اند، چند آزمایشگاه تخصصی در زمینه فناوری تعطیل و برخی تیم‌های مهندسی نیز منحل شده‌اند.

به موجب گزارشی از دفتر پاسخگویی دولت ایالات متحده (GAO)، ناسا در یک سال گذشته حدود یک‌پنجم از کارکنان رسمی خود را از دست داده و این کاهش نیرو تأثیرات منفی بر بیش از ۲۰ پروژه بزرگ داشته است. گادرد، مرکز پرواز فضایی مارشال و آزمایشگاه پیش‌رانش جت، از جمله مراکزی هستند که بیشترین تعدیل نیرو را تجربه کرده‌اند. در مجموع، ۱۴ مأموریت مرتبط با این سه مرکز در معرض لغو یا تأخیر قرار گرفته‌اند.

کنگره ایالات متحده تا کنون بیشتر پیشنهادات کاخ سفید در زمینه کاهش بودجه علمی ناسا را رد کرده است، اما کارکنان کنونی و سابق همچنان درباره عواقب کاهش نیروی انسانی و از دست رفتن تخصص هشدار می‌دهند. یکی از مهندسان سابق گادرد که به مدت هفت سال در این مرکز کار کرده، می‌گوید که «زنجیره» پروژه‌های آینده که قبلاً امکان ساخت مداوم فضاپیماها را میسر می‌ساخت، اکنون به شدت کاهش یافته است. او بعد از بسته شدن ناگهانی آزمایشگاه محل کارش در نوامبر ۲۰۲۵ گادرد را ترک کرد.

در ماه نوامبر نیز آزمایشگاه پیش‌رانش گادرد که مسئول ساخت مخازن سوخت، شیرها و پیشرانه‌های مربوط به رومن و دیگر فضاپیماها بود، تعطیل شد. اعضای تیم مهندسی پیش‌رانش گادرد از ۳۰ نفر به تنها ۷ نفر کاهش پیدا کردند. به‌علاوه، ساختمان کتابخانه گادرد که حاوی هزاران مجله و اسناد تاریخی مرتبط با پروازهای فضایی بود، نیز در ژانویه تعطیل گردید.

ناسا برای برخی از این اقدامات دلایلی را مطرح کرده است. بر اساس گفته‌های مقامات این سازمان، اتاق بدون پژواک از سال ۱۹۹۷ به‌روزرسانی نشده و تجهیزات آن فرسوده شده‌اند. آزمایش‌های آینده احتمالاً در تأسیسات مشابه مرکز تحقیقات لانگلی صورت خواهند گرفت. درباره آزمایشگاه پیش‌رانش گادرد نیز ناسا بیان می‌کند که تجهیزات جدیدتر با کارایی بالا به راحتی از بخش خصوصی قابل خریداری هستند و گادرد در حال ادامه طراحی و یکپارچه‌سازی سامانه‌ها خواهد بود.

با این حال، برخی کارکنان می‌گویند که مشکل اصلی تنها به ساختارها و تجهیزات مربوط نمی‌شود، بلکه از بین رفتن تخصص انسانی یک معضل جدی است. مارگارت ساموئلز، دانشمند مواد و مهندس پژوهشی گادرد، می‌گوید که ارزش واقعی این مرکز به حجم عظیم تخصصی مربوط می‌شود که در آن تجمع یافته و جایگزینی این دانش به زمان زیادی نیاز دارد. یکی از مهندسان بازنشسته نیز تصریح می‌کند که مهارت‌ها و تجربه‌های کلیدی مهندسی به‌سرعت در حال از بین رفتن هستند.

نگرانی‌ها درباره توانایی گادرد برای مدیریت پروژه‌های آینده به کنگره و سازمان‌های مستقل نیز منتقل شده است. آکادمی ملی علوم، مهندسی و پزشکی ایالات متحده به بررسی این موضوع مأمور شده است که آیا گادرد همچنان منابع مورد نیاز، نیروی انسانی و زیرساخت‌های لازم برای اجرای پروژه‌های علمی پیشرفته و مأموریت‌های فضایی سرنشین‌دار را در اختیار دارد یا خیر. گزارش این بررسی پیشبینی می‌شود در ماه دسامبر منتشر شود.

در حال حاضر گادرد هیچ پروژه کلیدی در مرحله ساخت ندارد؛ اما در مورد رصدخانه دنیاهای سکونت‌پذیر (HWO) که ممکن است برای مطالعه سیارات فراخورشیدی شبیه به زمین در دهه آینده یا بعد از آن به فضا پرتاب شود، در حال برنامه‌ریزی فعالیت است. مهندسان گادرد همچنین مشغول ساخت طیف‌سنج جرمی برای مأموریت دراگون‌فلای به سمت تیتان هستند و در توسعه مأموریت داوینچی به مقصد زهره نیز مشارکت دارند.

با وجود نظرات مختلفی که درباره وضعیت فعلی مرکز وجود دارد، تقریباً تمام دیدگاه‌ها بر این نکته تأکید دارند که بازسازی ظرفیت‌های علمی و مهندسی گادرد، در صورت امکان، نیازمند زمان بسیار زیادی خواهد بود. برخی کارکنان می‌گویند که تجهیزات و نیروی انسانی از دست رفته به سادگی با اعتبارات بیشتر امکان جایگزینی ندارند، چرا که دانش و تجربه‌ای که طی دهه‌ها در چنین مرکزی جمع آوری شده، به راحتی قابل تجدید نیست.

آیا رومن واقعاً به‌عنوان یکی از آخرین شاهکارهای مرکز فضایی گادرد در دوران ساخت رصدخانه‌های بزرگ فضایی شناخته خواهد شد، یا در آینده شاهد شاهکارهای دیگری خواهیم بود؟ زمان پاسخ خواهد داد.