تجارت سه میلیارد دلاری با ارمنستان چگونه قابل تحقق است؟

با وجود هدف‌گذاری تجارت سه میلیارد دلاری بین ایران و ارمنستان، تجارت دو کشور در ۲۰۲۴ تنها ۷۳۵ میلیون دلار بوده است. سرمایه‌گذاری ایران در معادن مس ارمنستان و فرآوری آن در ایران، راهکار تقویت روابط اقتصادی و راهبردی دو کشور است.

دولت‌های ایران و ارمنستان برای توسعه روابط اقتصادی، تجارت سه میلیارد دلاری را هدف‌گذاری کرده‌اند. ارمنستان تنها مرز ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و همچنین یکی از شاخه‌های پایدار کریدور شمال-جنوب است. این موارد باعث می‌شود روابط ایران با ارمنستان اهمیت ویژه‌ای پیدا کند؛ به‌ویژه که دو کشور همواره روابط مثبتی داشته‌اند. با این وجود تجارت دو کشور در بالاترین حد خود در سال ۲۰۲۴ به ۷۳۵ میلیون دلار رسیده است که با عدد هدف‌گذاری دو کشور فاصله زیادی دارد.

تجارت ایران و ارمنستان (۲۰۲۴-۲۰۱۵)

از مهم‌ترین موانع توسعه تجارت دو کشور، اقتصاد کوچک و عمدتا خام فروش ارمنستان است که باعث شده این کشور نتواند کالای زیادی به ایران صادر کند. این موضوع تجارت ایران و ارمنستان را بسیار ناتراز کرده است که باعث ناپایداری آن می‌شود. برای این موضوع می‌توان از ظرفیت معادن غنی مس ارمنستان بهره گرفت که ضمن توسعه تجارت، سود زیادی را عاید ایران و ارمنستان می‌کند. مس در فاصله‌ی سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳ به‌طور میانگین نزدیک به یک‌پنجم کل صادرات ارمنستان را به خود اختصاص داده است.

از سویی ارمنستان ظرفیت گسترده در معادن مس دارد و از سوی دیگر ایران توان فنی بالایی در حوزه‌های استخراج و ارزش افزایی مس دارد. ایران می‌تواند با سرمایه‌گذاری در معادن ارمنستان و تبدیل سنگ مس به کنسانتره، آن را به ایران انتقال و تبدیل به کاتد مس کند. موضوع قابل توجه این است که معادن مهم و غنی مس ارمنستان عمدتا در استان سیونیک و در جنوب این کشور و در نزدیکی مرز ایران قرار دارد. درواقع این سرمایه‌گذاری با توجه به تجارت جهانی ۸۶ میلیارد دلاری کاتد مس ذاتا سودآور است که علاوه‌بر آن با صادرات کنسانتره مس ارمنستان به ایران، تراز و حجم تجارت دو کشور با توجه به هدف تعیین شده رشد می‌کند. همچنین تبدیل کنسانتره مس وارد شده از منستان به کاتد، صنعت داخل کشور را نیز تقویت و توسعه می‌دهد.

در نتیجه ضروری است، جمهوری اسلامی ایران بستر و حمایت لازم را برای سرمایه‌گذاری در معادن مس ارمنستان در راستای هدف توسعه تجارت و روابط دو کشور فراهم کند. این اقدام راهبردی همچنین می‌تواند به عاملی کلیدی در تحکیم روابط دوجانبه، هم در سطح سیاسی و هم در بعد اقتصادی، تبدیل گردد؛ به ویژه در شرایط کنونی منطقه قفقاز که شاهد رقابت شدید قدرت‌های بزرگ بر سر نفوذ و کسب منافع است.